Ημερολόγιο Συνόρων Ένα βροχερό βράδυ στο Βερολίνο

Στις 3 Οκτωβρίου ήταν η επέτειος της επανένωσης της Γερμανίας. Πέρασαν δεκαοκτώ χρόνια από τότε. Έτυχε να βρεθώ στο Βερολίνο το βράδυ της επετείου. Παρακολούθησα τη συναυλία που δόθηκε μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου
ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΓΥΡΩ από την Πύλη του Βρανδεμβούργου ήταν κλειστοί και τα μέτρα ασφαλείας αυστηρά. Ο φόβος για τρομοκρατικές επιθέσεις ορατός. Κόσμος αρκετός, πολύχρωμος και χαλαρός, όπως το ίδιο το σημερινό, κοσμοπολίτικο Βερολίνο. Άφθονη μπίρα, δελεαστικές μυρωδιές της παραδοσιακής bratwurst, ιπτάμενοι Winnie the Ρooh, ελάχιστες γερμανικές σημαίες (θυμήθηκα τότε τις «προβλέψεις» ότι μετά την επανένωση η Γερμανία θα ξαναγινόταν ένα επικίνδυνο εθνικιστικό τέρας που θα καταβρόχθιζε την Ευρώπη), μια κόκκινη μπάλα της Coca-Cola καρφωμένη στις στήλες της Πύλης, που μου έφερε στο νου την ταινία «Goodbye Lenin»…

●●●

Στο Βερολίνο την ατμόσφαιρα της κρίσης δεν τη νιώθεις. Η πόλη, αναγεννημένη κυριολεκτικά μετά την επανένωση, με 3,5 εκατ. κατοίκους και έκταση τρεις φορές μεγαλύτερη από της Αθήνας, συνεχίζει και απολαμβάνει τη νέα εφηβεία της

Παρ΄ όλη τη γιορτινή ατμόσφαιρα, η επέτειος της επανένωσης πέρασε κάπως στα ψιλά. Οι κύριες ειδήσεις αφορούν την παγκόσμια οικονομική κρίση. Και ο καλύτερος τρόπος για να παρακολουθήσει κανείς την οικονομική κατάσταση στη Γερμανία είναι να καταγράψει την κατανάλωση μπίρας, που εδώ είναι κάτι περισσότερο από τον φραπέ στην Ελλάδα. Ακόμα και στο μετρό, κάθε στιγμή της ημέρας και της νύχτας, βλέπεις άνδρες και γυναίκες να κρατούν ένα μπουκάλι ή κουτάκι μπίρας στο χέρι. Το 1980 οι Γερμανοί έπιναν 145,9 λίτρα μπίρας κατά κεφαλήν (ναι, κατά κεφαλήν!) τον χρόνο. Το 2007 η κατανάλωση έπεσε στα 111,7 λίτρα. Τώρα, εκφράζονται φόβοι ότι μπορεί να πέσει κάτω από τα 100. Η κατανάλωσης μπίρας ακολουθεί τον δείκτη του Χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης. Κι εκείνος, τουλάχιστον για την ώρα, πέφτει συνεχώς… ●●● Τη μεθεπόμενη της επετείου της επανένωσης ο κύριος τίτλος των γερμανικών εφημερίδων αφορούσε στην απόφαση της κυβέρνησης για τη διάσωση της Ηypo Real Εstate. Σχεδόν ταυτόχρονα ήρθε και η δήλωση της Μέρκελ ότι η κυβέρνηση εγγυάται τις καταθέσεις των Γερμανών. Η Μέρκελ δεν συμφώνησε με την πρόταση Σαρκοζί για ένα κοινό ευρωπαϊκό σχέδιο αντιμετώπισης της κρίσης. Δεν φταίει όμως η Μέρκελ που η Ενωμένη Ευρώπη δεν μπορεί να υιοθετήσει κοινή πολιτική όπως η Αμερική, εξηγεί ένας πολιτικός αναλυτής στο κανάλι ΖDF. Η οικονομική κρίση απέδειξε αυτό που όλοι ξέραμε: η Ευρώπη δεν είναι μία χώρα, αλλά μια διαδικασία ολοκλήρωσης. Πιο ωμά, η Ε.Ε. του ενιαίου νομίσματος είναι οικονομικός γίγαντας και ταυτόχρονα πολιτικός νάνος. Αυτή η κρίση μπορεί να σημάνει την αρχή της πολιτικής Ευρώπης ή την αρχή του τέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και φυσικά, πολλά εξαρτώνται από τις αποφάσεις της «ατμομηχανής της Ευρώπης», της Γερμανίας.

●●●

Στο Βερολίνο την ατμόσφαιρα της κρίσης δεν τη νιώθεις. Η πόλη, αναγεννημένη κυριολεκτικά μετά την επανένωση, συνεχίζει να απολαμβάνει τη νέα εφηβεία της. Χαλαροί ρυθμοί, πολύ πράσινο, πολλά ποδήλατα και σκυλιά, αρκετοί ζητιάνοι στην Αlexanderplatz, Τσιγγάνοι, από τη Ρουμανία κυρίως, που σε ρωτούν συνέχεια «Do you speak Εnglish?», κανένα μποτιλιάρισμα, άψογα μέσα μαζικής μεταφοράς, όλο και περισσότεροι τουρίστες, φθηνό φαγητό για όλα τα γούστα, φθηνά ενοίκια, πιο φθηνά από ό,τι στην Αθήνα, πολυπολιτισμικές γειτονιές. Μόνο αν πας πιο βαθιά, σε περιοχές του πρώην Ανατολικού Βερολίνου, όπως το Λίχτενμπεργκ, βρίσκεις ακόμα τα χνάρια του «υπαρκτού»: τεράστια κτίρια από μπετόν, άκαμπτα, σαν τα μυαλά των απαράτσικ του κόμματος. Όσο και αν ανακαινίστηκαν δυσκολεύονται να κρύψουν την προέλευσή τους. Πολλές δορυφορικές κεραίες, λίγοι μετανάστες, πανκ με μπουκάλια μπίρας και μαντρόσκυλα (σαν αυτά που κρατούσαν κάποτε οι φρουροί του «υπαρκτού σοσιαλισμού» στο Τείχος του Βερολίνου) που τραγουδούν τραγούδια νεοναζί. Σε αυτές τις περιοχές η ανεργία φθάνει σε βαλκανικά επίπεδα, αγγίζει το 30%, και το γερμανικό κράτος αντιμετωπίζει την κατάσταση με γενναιόδωρες επιδοτήσεις. Οι Γερμανοί ακόμα πληρώνουν «φόρο αλληλεγγύης», κομμάτι και αυτό των δισεκατομμυρίων ευρώ με τα οποία κάθε χρόνο χρηματοδοτούν την ανοικοδόμηση της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Από εκεί και πέρα, παρ΄ όλη την κρίση, κανείς δεν μιλά για νέους φόρους στην Γερμανία. Ούτε οι δημοσιογράφοι των βραδινών δελτίων προσπαθούν να προκαλούν πανικό. Ίσως γιατί το κραχ του 1929 εδώ ξυπνάει εφιάλτες: την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. Το μάθημα του παρελθόντος είναι σαφές: όταν οι άνθρωποι είναι τρομαγμένοι, διψούν για σωτήρες. Είναι πάντα διατεθειμένοι να χτίζουν τείχη…

●●●

Την επομένη της επετείου, ξαναπήγα μια βόλτα στην Πύλη του Βρανδεμβούργου. Για να δω τα ίχνη του Τείχους του Βερολίνου. Μπροστά στην Πύλη, στην Πλατεία των Παρισίων, από την πλευρά που ήταν κάποτε το Ανατολικό Βερολίνο, έπιασα για λίγο κουβέντα με έναν τουρκικής καταγωγής Γερμανό. Στεκόταν με αστείρευτη υπομονή στο τσουχτερό κρύο και τη βροχή με μια λευκή ομπρέλα στο χέρι, μια αμερικάνικη σημαία δίπλα, ντυμένος Αμερικανός στρατιώτης. Μου είπε ότι έβγαζε το μεροκάματό του ποζάροντας για τους τουρίστες. Ένα ευρώ η φωτογραφία. Ένα ζευγάρι Ρώσων τουριστών πληρώνουν από ένα ευρώ και βγάζουν μια αναμνηστική φωτογραφία μαζί του. Ένας τουρκικής καταγωγής Γερμανός ντυμένος Αμερικανός, που φωτογραφίζεται με Ρώσους τουρίστες, μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου, εκεί όπου κάποτε βρισκόταν το Τείχος: είναι το σημερινό Βερολίνο. Είναι η σημερινή Ευρωλάνδη…

●●●

Μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου βλέπω τα χνάρια του Τείχους του Βερολίνου. Μια λωρίδα φαρδιά, δυο τούβλα. Τρεις νεαροί ξέγνοιαστοι, με πλαστικά ποτήρια μπίρας στα χέρια, περνούν πάνω της. Ίσως να μην ξέρουν καν ότι από εδώ περνούσε κάποτε το Τείχος. Εδώ, σε αυτό το σημείο, μέτρησαν τις δυνάμεις τους ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» και ο φιλελευθερισμός. Ο πρώτος ηττήθηκε. Όταν κατάρρευσε το Τείχος, φάνηκε πως ήταν μια τρομακτική φούσκα, γεμάτος τρόμο, εξαθλίωση και χαφιέδες. Τότε, ο δεύτερος νόμισε ότι μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει. Αποδεσμεύτηκε από κάθε έλεγχο, έγινε «υπαρκτός φιλελευθερισμός». Για δυο δεκαετίες δέσποζε σαν πανευτυχής λαίμαργος που ονειρευόταν να καταβροχθίσει τον κόσμο. Τώρα που οι τράπεζες καταρρέουν αποδεικνύεται πόσο επικίνδυνο είναι να αφήσεις τους πανευτυχείς λαίμαργους ανεξέλεγκτους να παίζουν με τον κόσμο ατιμωρητί, σα να ΄ναι φλιπεράκι. Ο σημερινός κόσμος μοιάζει με σχιζοφρενή: είναι γοητευτικός και συνάμα ο πιο επικίνδυνος που έζησε ποτέ ο άνθρωπος…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com