Φαινόμενα

Σενάρια εισαγωγής
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Την ίδια ώρα που η τηλεοπτική εικόνα εξελίσσεται αισθητικώς και βελτιώνονται τα στάνταρ παραγωγής, η σεναριακή έμπνευση εμφανίζεται σε αντιστρόφως ανάλογη πορεία
Η μάχη της ενημέρωσης που δίνουν κάθε βράδυ στις 8 τα κανάλια αφορά το prestige τους. Η μάχη της ψυχαγωγίας την επιβίωσή τους. Για τη μικρή εγχώρια αγορά η παραγωγή ψυχαγωγικού προγράμματος (σίριαλ, τηλεπαιχνίδια, ριάλιτι κ.λπ.) συνολικά για τα πέντε μεγάλα κανάλια ξεπερνά σε ποσότητα την παραγωγή των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τηλεοράσεων. Το φαινόμενο εντυπωσιακό. Θα ΄λεγε κανείς ότι διαθέτουμε κατόπιν αυτών μια βαριά βιομηχανία τηλεοπτικών παραγωγών, που σημαίνει κατ΄ αρχάς άφθονες πρώτες ύλες. Ωστόσο η βασικότερη εξ αυτών, τα σενάρια, βρίσκεται εν ανεπαρκεία. Πραγματική ή κατασκευασμένη, πάντως οι εισαγωγές σεναρίων εκ του εξωτερικού θριαμβεύουν.

Η μέθοδος του adaptation, όπως αποκαλείται η μεταφορά ξένων σειρών στην ελληνική τηλεόραση, με Έλληνες ηθοποιούς, σκηνοθέτες κ.λπ., αλλά σενάριο έτοιμο και δοκιμασμένο ήδη στη μεγάλη λατινοαμερικάνικη- κατά προτίμηση- αγορά, θεωρείται όλο και περισσότερο η ιδανική λύση για τα κανάλια του αδησώπητου ανταγωνισμού. Σε αυτή την κατηγορία η «Μαρία η Άσχημη», το «Μια στιγμή, δυο ζωές», η φετινή «Λόλα», το CSΙ α λα γκρεκ που προβαλλόταν πέρυσι από το Μega και πολλά ακόμη, που εξ ολοκλήρου βασίζονται σε εισαγόμενα σενάρια, γιατί δεν είναι λίγα και εκείνα που έχουν κάνει ελεύθερη αντιγραφή ξένων concept, όπως το «Αγαπημένοι μου γείτονες». Όπως κι αν έχει, μοιάζει να είναι σε κρίση η αγορά «πρωτογενών ιδεών». Την ίδια ώρα που η τηλεοπτική εικόνα εξελίσσεται αισθητικώς, που βελτιώνονται οι συνθήκες παραγωγής, η σεναριακή έμπνευση εμφανίζεται σε αντιστρόφως ανάλογη πορεία.

Δεν προλάβαμε την ανάπτυξη της τηλεόρασης και βρεθήκαμε χωρίς «πένες»; Ή μήπως δεν ευνοήθηκε η ανάπτυξή τους όλα αυτά τα χρόνια του καναλικού ανταγωνισμού; Γιατί μια λατινοαμερικάνικη ιδέα θεωρείται αποδοτικότερη από μια εγχώρια.

Ένα λόγος είναι ότι η πρώτη έχει δοκιμαστεί πριν αγοραστεί, σε ένα πολύ μεγάλο τηλεοπτικό κοινό όπως είναι το λατινοαμερικάνικο, του οποίου η λαϊκή κουλτούρα δεν απέχει και πολύ από αυτήν του ελληνικού κοινού. Άλλωστε τα σενάρια που υιοθετούνται είναι βασισμένα στα παγκόσμια στερεότυπα των πατριαρχικών κοινωνιών που έχουν τροφοδοτήσει και τα μεγάλα παραμύθια του καταναλωτισμούο μύθος της «Σταχτομπούτας», ο πλούσιος και η φτωχιά (και τούμπαλιν) που ο έρωτάς τους σπάει το κοινωνικό κατεστημένο και άλλα ρομαντικά και ανύπαρκτα, η ωραία και το τέρας και το ανάποδο, που θα το δούμε σε σίριαλ με τον Πέτρο Φιλιππίδη, ο οποίος από ασχημούλης looser πλην πανάγαθος, θα ανταμειφθεί από τη μοίρα και θα μεταμορφωθεί σε «κύκνο».

Πρόκειται για μύθους οι οποίοι έχουν διαμορφώσει τις λαϊκές φαντασιώσεις και έχουν μεγάλη απήχηση ιδίως σε εποχές οικονομικής κρίσης, όταν οι αντικειμενικές συνθήκες προόδου και κοινωνικής ανόδου των φτωχών και λαϊκών τάξεων μειώνονται.
Η καλή μοίρα και ο ρόλος των μύθων

Ο ρόλος των μύθων στις σύγχρονες καταναλωτικές κοινωνίες είναι καθοριστικός, κυρίως γιατί εκτονώνει την οικονομική και κοινωνική πίεση που αισθάνονται οι λαϊκές τάξεις, τροφοδοτώντας τις φαντασιώσεις τους ότι η μοίρα θα σταθεί καλή μαζί τους. Η καλή μοίρα, που ευνοεί τους καλούς καγαθούς χαρακτήρες, είναι ο πυρήνας πάντα αυτών των σεναρίων, που έτσι αναπαράγουν τα κοινωνικά στερεότυπα (η απειλητική θηλυκότητα, οι γυναίκες μοχθηρές ή καλοσυνάτα θύματα, οι πλούσιοι κακοί που υποφέρουν, οι φτωχοί αγαθοί και τυχεροί στο φινάλε γιατί μπορεί να μην έχουν χρήμα, έχουν όμως «καλά αισθήματα»). Αυτή άλλωστε είναι η κουλτούρα που παράγουν τα εγχώρια μπουζουκοτράγουδα.

Οι μικροδιαφορές από λαό σε λαό έχουν μικρή σημασία και άλλωστε είναι πολύ ενοχλητικές στη μεγάλη αγορά, που θέλει ομοιόμορφο καταναλωτικό κοινό με εξομοιωμένες ανάγκες.