Γέφυρα με τη σημερινή εποχή

Ενδιαφέρον στοιχείο είναι η σύγκριση του ελληνικού και του πρωτότυπου τίτλου: Ρaradise Lost:

Smirna 1922- Τhe Destruction of Ιslam΄s City of Τolerance και Χαμένος Παράδεισος,Σμύρνη 1922. Η καταστροφή της μητρόπολης του Μικρασιατικού Ελληνισμού . Ενδεχομένως εύλογη η διαφορά, προκειμένου ο τίτλος να προκαλέσει το ενδιαφέρον του ελληνικού κοινού περί ενός ακόμη βιβλίου που πραγματεύεται την έξοδο του ελληνικών πληθυσμών ή πιθανώς την αδυναμία προστασίας των ελληνικών δικαίων (η οποία προκύπτει αναπόφευκτα έπειτα από συγκεκριμένες επιλογές). Ωστόσο ακόμη και στον αγγλικό τίτλο μπορεί να αποδοθεί πρόθεση να προκληθεί ενδιαφέρον μέσω ευαισθησιών που έχουν δημιουργηθεί λόγω της κατάστασης στα Βαλκάνια μετά το 1990.

Η επιλογή της λέξης tolerance είναι ίσως αυτή που προσπαθεί να βάλει το βιβλίο στο σήμερα, μέσω της ζητούμενης ανοχής από τις κοινωνίες μας σε μια πολυπολιτισμικότητα. Πρόκειται για μια έννοια που λειτουργεί κυρίως ως ευχή, ως κάτι πολιτικώς ορθό, ως αντίδοτο σε ό,τι κακό υπάρχει, αλλά που συναντά συχνά αντιστάσεις από κοινωνίες που κινούνται με μια επίπλαστη προοδευτικότητα και ανεκτικότητα.

Πιθανώς να είναι αυτή η γέφυρα του βιβλίου με την εποχή του, με την οποία ο συγγραφέας στοχεύει στη θετική δεξίωση του βιβλίου του από το δυτικό κοινό.

Μέσω του μηνύματος αυτού- της ανάγκης λειτουργίας των πραγμάτων υπό το καθεστώς ανεκτικότητας για τους διαφορετικούς πληθυσμούς- αποδόθηκε στην καταστροφή της Σμύρνης η διάσταση εθνοκάθαρσης (βλ. κριτική του Αdam Lebor: Carnage by the Sea, Ρaradise Lost: Smirna 1922 – Τhe Destruction of Ιslam΄s City of Τolerance. Literary Review June 2008). Η ευαισθητοποίηση του κοινού μέσα από την προσεγμένη περιγραφή ενός δραματικού γεγονότος, παρά την εμπορική επιτυχία και την ευρεία απήχηση που μπορεί να έχει, στερείται τελικά το λειτουργικό υπόβαθρο που θα κάνει το γεγονός ουσιαστικώς αντιληπτό. Αντιληπτό ως στοιχείο μιας αλυσίδας πραγμάτων που έρχονται από μακριά και δεν βασίζονται σε εμμονές προσώπων ή σε κακές στιγμές. Συχνά όμως, η απόδοση προσωπικών ευθυνών σχετικά με τα ιστορικά γεγονότα καθιστά το δράμα περισσότερο αντιμετωπίσιμο. Πιθανώς η επιτυχία στην κυκλοφορία του βιβλίου να βασίζεται σε μια τέτοια συνταγή, που όμως αφήνει απέξω τις αρθρώσεις των πραγμάτων, τον διάλογο των γεγονότων και την ισορροπία του χρόνου. Προσέγγιση η οποία δεν απουσιάζει ωστόσο από τις πηγές που επελέγησαν για τη συγγραφή του βιβλίου.