Καταρρέει το «ελληνικό» Βυζάντιο

Πενήντα επτά βυζαντινά μνημεία ανά την Ελλάδα καταρρέουν, αβοήθητα από το υπουργείο Πολιτισμού. Ελπίδα τους πια οι χορηγοί…

Δύο πυρόπληκτες εκκλησίες κοντά στη Ζαχάρω, ο Μεγάλος Κούλες- το έμβλημα του Ηρακλείου της Κρήτης- η εκκλησία του Αγίου Παύλου στο σημείο όπου αποβιβάσθηκε ο απόστολος των Εθνών στην Αγία Ρουμέλη της Κρήτης, ο Άγιος Τίτος της Γόρτυνας είναι μερικά μόνο από τα σημαντικά μεσαιωνικά βυζαντινά μνημεία που καταρρέουν και, λόγω της ολιγωρίας του υπουργείου Πολιτισμού, ζητούν ιδιώτη χορηγό για να σωθούν.

Κατάλογο με πενήντα επτά ετοιμόρροπα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία μεγάλης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας απ΄ όλη την Ελλάδα, μικρό δείγμα από τα χιλιάδες μικρότερα μνημεία της Ελλάδας που χρειάζονται επειγόντως χορηγό για να σωθούν, έδωσε χθες στη δημοσιότητα η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού με την ελπίδα να ενεργοποιηθεί η ιδιωτική πρωτοβουλία.

Μονάχα στη Μάνη έχουν καταγραφεί χίλια μικρότερα μνημεία, που χρειάζονται τεχνική βοήθεια για να αντέξουν το πέρασμα του χρόνου. Στη Νάξο ο αριθμός τους ξεπερνά τα εξακόσια. Ο συνολικός αριθμός των μνημείων αυτών στην υπόλοιπη Ελλάδα είναι δύσκολο να καταμετρηθεί. Πρόκειται για μερικές χιλιάδες. Οι πιστώσεις και το προσωπικό του υπουργείου Πολιτισμού δεν επαρκούν κι ώσπου να «πάρουν σειρά» τα μνημεία, τα μισά θα έχουν καταστραφεί. Οι δήμοι, η Εκκλησία, οι χορηγοί καλούνται να συνδράμουν .

Ετοιμάζεται και δεύτερος κατάλογος μνημείων που κινδυνεύουν ανά την Ελλάδα

Ήδη οκτώ Εφορείες Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού άνοιξαν τους καταλόγους τους και προτείνουν στην κοινωνία ορισμένα μνημεία προς διάσωση. Κι αυτό γιατί, όπως εξήγησαν ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Κώστας Καρράς και οι υπεύθυνοι αυτού του προγράμματος Ειρήνη Γρατσία και Ανδρέας Χατζηλουκάς, για τα μισά από αυτά τα ετοιμόρροπα μνημεία ήδη υπάρχουν έτοιμες μελέτες αναστήλωσης, αλλά δεν υπάρχουν χρήματα και προσωπικό για την εκτέλεση των εργασιών. Για τα άλλα μισά και πιο σημαντικά λείπουν οι μελέτες ωρίμασης και χωρίς μελέτες είναι αδύνατη η ένταξη των πολύ δαπανηρών έργων στα προγράμματα του Δ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Σ τήριξης.

Παράδειγμα ο Κούλες, το μεγάλο οχυρό που φυλάσσει την είσοδο του λιμανιού του Ηρακλείου. Οι μέχρι τώρα επεμβάσεις ήταν στερεωτικές και τοπικές, ενώ τμήματα του παραπέτου έχουν ήδη καταρρεύσει και άλλα είναι έτοιμα να καταρρεύσουν. Έχουν διατεθεί 30.000 ευρώ για μελέτες, ενώ χρειάζονται περισσότερα από 100.000 ευρώ για την ολοκλήρωση των μελετών. Αν δεν βρεθούν αυτά τα χρήματα, δεν μπορεί να ενταχθεί στα κοινοτικά προγράμματα και να χρηματοδοτηθεί η αναστήλωση του Φρουρίου που έχει τείχη πάχους πέντε μέτρων, με κίνδυνο να χαθούν μερικά εκατομμύρια ευρώ. Άλλο παράδειγμα πάλι από την Κρήτη είναι ο Άγιος Τίτος της Γόρτυνας, σπουδαίο και μεγάλο παλαιοχριστιανικό μνημείο. Οι τρεις αψίδες είναι ετοιμόρροπες και παρουσιάζουν τέτοιες ιδιομορφίες στον τρόπο κατασκευής- εξωτερική επένδυση από πωρόλιθο και εσωτερικά από λιθορριπή που συνδέεται με ρωμαϊκό κονίαμα που είχε ιδιότητες τσιμέντου και τώρα έχει αποδομηθεί- ώστε να χρειάζονται εξειδικευμένες μελέτες στατικές ώστε να μην πέσουν οι θόλοι και το υπουργείο Πολιτισμού δεν διαθέτει τα μέσα που χρειάζονται για δοκιμαστικές τομές στα θεμέλια.