«Διεκδικούμε δικαίωμα και στην Τέχνη»

«Με την απτική έκθεση νιώθουμε ότι έχουμε δικαίωμα στην τέχνη», λένε φιλότεχνοι που στερούνται την όραση αλλά μπορούν να γνωρίσουν με την αφή πίνακες της Ρωσικής Πρωτοπορίας στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
«Μπορούμε να γνωρίσουμε έναν πίνακα ζωγραφικής αγγίζοντάς τον και βάζοντας τη φαντασία μας να δουλέψει. Είναι μια συναρπαστική εμπειρία για τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης», λέει η Ελένη Καρυπίδου, εκ γενετής τυφλή, καθώς ακολουθεί με τα δάχτυλά της το περίγραμμα των μορφών ενός πίνακα της Ρωσικής (ζωγραφικής) Πρωτοπορίας. Μπορεί, πλέον, να φέρει την τέχνη πιο κοντά της και να την προσεγγίσει με τα μάτια της ψυχής, χάρη στην απτική έκθεση ζωγραφικής του προγράμματος «Αγγίζοντας την τέχνη» που φιλοξενείται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, μέχρι τις 17 Οκτωβρίου.

Είκοσι πέντε πίνακες από την έκθεση «Πέντε Εποχές της Ρωσικής Πρωτοπορίας. Έργα από τη Συλλογή Κωστάκη» αποδόθηκαν απτικά, διατηρώντας την αρχική αντίληψη του καλλιτέχνη. Η διαφορά μεταξύ του πρωτότυπου έργου και του αντιγράφου βρίσκεται στα υλικά. Ξύλο, πέτρα, οδοντογλυφίδες, χαρτόνια, αδιάλυτη μπογιά ακόμα και φλιτζάνια καφέ πήραν τη θέση των χρωμάτων για να αποδοθούν τα σχήματα, οι όγκοι και η τεχνική του καλλιτέχνη.

«Κολλήσαμε μαλλί στο σημείο του πίνακα όπου βρίσκονται τα μαλλιά της φιγούρας και ύφασμα για να δώσουμε την ιδέα του ρούχου», εξηγεί η Ελένη Καρυπίδου σχετικά με τη διαδικασία της δημιουργίας των ιδιαίτερων έργων. Τα έργα της απτικής έκθεσης επελέγησαν με κριτήριο οι μορφές και τα αντικείμενα να είναι ευδιάκριτα. Βέβαια, υπάρχουν και έργα αφηρημένης τέχνης και οι διάφοροι τόνοι των χρωμάτων αποδίδονται με τη διαφορά στην υφή των υλικών. Έτσι, το «Κόκκινο φως» του Ιβάν Κλιούν, η «Γυναίκα στη γέννα» του Καζιμίρ Μαλέβιτς, τα αρχιτεκτονικά σχέδια του Αλεξαντέρ Ρότσενκο της Ρωσικής Πρωτοπορίας, είναι προσβάσιμα σε όλους.

«Πετύχαμε την προσβασιμότητα στον πολιτισμό και στη ζωγραφική, χωρίς να αλλοιωθεί η τέχνη καθαυτή. Οι θαυμαστές της τέχνης με ολική απώλεια όρασης θα απολαύσουν για πρώτη φορά την τέχνη. Το ίδιο ισχύει και για τα άτομα με μερική απώλεια όρασης που μπορούν να διακρίνουν μόνο ένα συγκεχυμένο σύνολο αντικειμένων και χρωμάτων» λέει ο Ηλίας Μαριόλας, από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών Κεντρικής Ελλάδας, που συμμετέχει στο πρωτότυπο πρόγραμμα μαζί με τη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης και το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Το άγγιγμα του ανάγλυφου περιγράμματος των απεικονίσεων του πίνακα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα άτομα με αδυναμίες όρασης, καθώς έτσι γίνεται η πρώτη γνωριμία με το έργο τέχνης. Μετά προχωρούν στα χρώματα και εντοπίζουν με τα χέρια τους τις λεπτομέρειες. «Εκείνοι που είναι εκ γενετής τυφλοί μπορούν να αντιληφθούν το χρώμα μόνο μέσω του υλικού. Το λευκό είναι από λείο χαρτί ενώ το μαύρο από βελούδινο», προσθέτει η Ελένη Καρυπίδου.

«Μέχρι τώρα όσοι στερούνται την όραση αρκούνταν σε περιγραφές τρίτων, η οποίες ήταν ελλιπείς και ψυχρές.

Πλέον η ακουστική ξενάγηση και τα κείμενα σε γραφή Μπράιγ βοηθούν ώστε να γίνεται αντιληπτό το έργο τέχνης από τους ανθρώπους με μειωμένη όραση», λέει η κ. Καρυπίδου, αναφερόμενη στα κείμενα περιγραφής και ανάλυσης των έργων που βρίσκονται δίπλα στους πίνακες. «Όσοι έχουν ολική ή μερική απώλεια όρασης θέλουν αρκετό χρόνο για να αντιληφθούν τον χώρο και τα αντικείμενα. Οι υπόλοιποι μπαίνουν σε ένα δωμάτιο, ανοίγουν τα φώτα και αμέσως αναγνωρίζουν τον χώρο».

ΙΝFΟ

«Αγγίζοντας την τέχνη» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφύτου Δούκα 4, Κολωνάκι, τηλ. 210-
7228.321) έως 17 Οκτωβρίου.

Με το βλέμμα της ψυχής

Μαύρο: αποδίδεται με βελούδινο χαρτόνι ή αδιάλυτη μπογιά Άσπρο: γυαλιστερό χαρτί Κόκκινο: τραχύ χαρτόνι Χρώμα δέρματος: φελλός Κίτρινο έντονο: αφρολέξ του mousepad Κίτρινο ανοιχτό: κόλλα αναφοράς Γκρι σκούρο: σατέν Πορτοκαλί: αραχνοΰφαντο χαρτί Καφέ: ξύλο