«Καλός ποιητής είναι ο νεκρός ποιητής»

«Κανένας σοβαρός συγγραφέας δεν μπορεί να αγνοήσει την Ελλάδα», λέει ο διεθνούς φήμης Βούλγαρος ποιητής Λιουμπομίρ Λέβτσεφ, που ήρθε για το 37ο Φεστιβάλ Βιβλίου στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου
Σήμερα «η μουσική είναι που σώζει την ποίηση». Όσο για το αν υπάρχει ένα χρέος σήμερα για τον ποιητή, ο διεθνούς φήμης Βούλγαρος ποιητής και συγγραφέας Λιουμπομίρ Λέβτσεφ, λέει στα «ΝΕΑ» δηκτικά: «Οι ποιητές όλο και πιο πολύ βουλιάζουν σε χρέη τα οποία συνήθως δεν πληρώνουν. Αν παραφράσουμε μια τρομερή φράση των σταυροφόρων θα έλεγα πως ο καλύτερος ποιητής είναι ο νεκρός ποιητής, οπότε Ποιητής και Ποίηση ταυτίζονται. Ο Κόσμος τούς έχει ανάγκη». Ο 73χρονος Βούλγαρος ποιητής, που είχε μεταφραστεί και στο παρελθόν αλλά τον γνωρίσαμε πιο πρόσφατα από τη μετάφραση του Χρήστου Χαρτοματσίδη στις Εκδόσεις Μανδραγόρα («Στιχοράματα», 2004), ήρθε στην Αθήνα για την Έκθεση Βιβλίου στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Γεννήθηκε στη Νότια Βουλγαρία, στην ευρύτερη περιοχή της αρχαίας Θράκης, κάτι που έχει επηρεάσει βαθιά τον τρόπο που βλέπει τον εαυτό του και τον κόσμο.

Περί τις δέκα από τις πενήντα συλλογές που έχει δημοσιεύσει ο Λιουμπομίρ Λέβτσεφ έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό. Στο παρελθόν υπήρξε για δέκα χρόνια πρόεδρος της Ένωσης Βουλγάρων Συγγραφέων αλλά και για λίγο υφυπουργός Πολιτισμού- αυτοί που ξέρουν λένε ότι αγωνίστηκε για την ελευθερία του λόγου. Σήμερα περιορίζεται να πει: «Ίσως οι σοσιαλιστικές χώρες να έχουν αποκομίσει κάποια ιστορική πείρα, γλυκιά ή πικρή. Σήμερα οι Βούλγαροι βρίσκουν στον κοινό, ευρωπαϊκό μας δρόμο ευτυχισμένη ελπίδα».

ΙΝFΟ

Το 37ο Φεστιβάλ Βιβλίου συνεχίζεται στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου έως τις 28 Σεπτεμβρίου.

Την Ελλάδα την ξέρει αρκετά καλά. Και είχε πάντα αρκετά στενή επαφή με την ελληνική διανόηση: «Ο ελληνικός λαός ουσιαστικά είναι ένας παγκόσμιος λαός», λέει. «Παγκόσμια είναι η σκέψη του, μα και η σύγχρονη λογοτεχνία του. Γι΄ αυτό και κανένας σοβαρός συγγραφέας δεν μπορεί να την αγνοήσει. Η δική μου λογοτεχνική Ελλάδα αρχίζει με την ιδιοφυΐα του Καζαντζάκη, μα και βέβαια πιο πολλά οφείλω στους ποιητές, στον Καβάφη, στον Σεφέρη. Η μοίρα με έχει βοηθήσει να γνωρίσω προσωπικά τους γίγαντες Γιάννη Ρίτσο, Οδυσσέα Ελύτη, Νικηφόρο Βρεττάκο. Σε κάθε συνάντησή μας στην Αθήνα ο Γιάννης Ρίτσος μου έκανε δώρο μια πέτρα απ΄ τη Μακρόνησο, που είχε φιλοτεχνήσει ο ίδιος.

Για μένα αυτές οι πέτρες είναι δείκτες για τους δρόμους της ψυχής. Με ιδιαίτερη αγάπη θυμάμαι τη Ρίτα Μπούμη-Παπά και τον Νίκο Παπά. Επειδή εκείνη είχε μεταφράσει το πρώτο μου βιβλίο στα ελληνικά. Την ονόμασα η Ελληνίδα μητέρα μου. Αυτό της άρεσε πολύ. Συνέχεια με φρόντιζε σαν παιδί της. Πριν πεθάνει μου έστειλε φωτογραφία της, στην οποία από το κρεβάτι του πόνου ύψωνε τη γέρικη γροθιά της και στο αφιέρωμα έγραφε: “Κουράγιο γιε μου!”. Ο ποιητής Σιμόπουλος με έκανε “ελληνόφιλο”. Θα μου ξεφύγουν πολλά ονόματα, μα δεν μπορώ να μην εκφράσω την ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη μου για τη φιλία μας στον Χρήστο Χαρτοματσίδη, τον Κώστα Κρεμμύδα και τον Κώστα Βαλέτα», καταλήγει.


«Δηλώνω ορφικός»

«Οι αρχαίοι Θράκες», λέει, «έχουν χαθεί μέσα στο αίμα μας και βέβαια εκεί δεν είναι μόνοι. Όλα όσα ξέρουμε γι΄ αυτούς το γνωρίζουμε από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Η γη που κατοικούμε σήμερα είναι των Θρακών. Και σ΄ αυτήν συνεχώς ανακαλύπτουμε θησαυρούς. Ο ουρανός μας είναι κοινός. Οι Θράκες και οι Έλληνες είχαν κοινό πάνθεο. Και μέχρι τώρα μαζί σας έχουμε κοινούς θεούς. Κι αυτή είναι η μεγαλύτερη “συγγένειά” μας. Όταν με ρωτάνε για το θρήσκευμά μου, δηλώνω: ορφικός».


«Πλάθω μόνος μου ουτοπίες»

«Ένας δυτικός πολιτικός είχε πει με χιούμορ πως εμείς οι Βαλκάνιοι παράγουμε περισσότερη Ιστορία απ΄ όσο μπορούμε να αντέξουμε», λέει ο Βούλγαρος ποιητής Λιουμπομίρ Λέβτσεφ όταν η συζήτηση πηγαίνει στη δύσκολη βαλκανική συγκυρία. Και συνεχίζει: «Κι όμως, την έχουμε αντέξει. Και νομίζω πως και στο μέλλον θα παράγουμε ακόμη πολλή Ιστορία. Ο κόσμος της παγκοσμιοποίησης ονειρεύεται υλικά αγαθά κι όμως είναι εξαιρετικά φτωχός από ιδέες για το μέλλον. Ο πραγματισμός σαν να μας απαγορεύει να σκεφτόμαστε γι΄ αυτό. Γι΄ αυτό και πλάθω μόνος μου κάποιες ουτοπίες. Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις πως η μεγάλη Αναγέννηση άρχισε στα Βαλκάνια, μα ο θάνατος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και των άλλων βαλκανικών κρατών τη διέκοψε. Τώρα όταν ο κόσμος θα έχει ανάγκη από μια νέα Αναγέννηση, γιατί αυτή η νέα Αναγέννηση να μην αναζητήσει τις πηγές της πάλι εδώ όπου έχει γεννηθεί η Ευρώπη, όπου έχει γεννηθεί η Δημοκρατία;».