Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Συναντήσεις με το πεπρωμένο

Πριν αρχίσει τα γυρίσματα του «Εl Greco» ο Γιάννης Σμαραγδής συνάντησε το «γραμμένο» στις ζωές των ανθρώπων σε ένα μικρό χωριό έξω από το Ηράκλειο, με θέα στον Ψηλορείτη
«Υπάρχει ανώτερη σκηνοθεσία ή οι πράξεις των όντων είναι αυτόβουλες;», αναρωτιέται ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής και θυμάται μια συνάντηση με μια σοφή γερόντισσα της Κρήτης πριν από εννέα χρόνια, μόλις άρχιζε να γράφει τον «Εl Greco».

«Από τότε που απέκτησα συνείδηση της οντότητάς μου, αναρωτιέμαι αν εμείς ορίζουμε τις πράξεις μας ή οι πράξεις μας μάς ορίζουν. Από πάντα, μέσα μου ανέκυπτε το μετέωρο ερώτημα αν υπάρχει μια “ανώτερη σκηνοθεσία” που ορίζει ρόλους και πράξεις των όντων ή υπάρχουν αυτόβουλες πράξεις, ανεξάρτητες από τον κεντρικό σκηνοθέτη του σύμπαντος», συλλογίζεται ο Γιάννης Σμαραγδής και μας γυρίζει εννέα χρόνια πίσω, σε μια συνάντηση με το πεπρωμένο, το «γραμμένο» στις ζωές των ανθρώπων…

«Στο τέλος, λοιπόν, του καλοκαιριού του 1999, συναντήθηκα στο αεροδρόμιο του Ελληνικού με τον γκουρού του σεναρίου, τον Φιλ Πάρκερ, και τη σεναριογράφο Τζάκι Παβλένκο, με τους οποίους θα συνεργαζόμασταν στη διαμόρφωση του σεναρίου του “Εl Greco” που μόλις άρχιζα.

Κατεβήκαμε στη Κρήτη. Ο σκοπός του ταξιδιού μας ήταν να τους γνωρίσω τους ανθρώπους μου, τους Κρήτες, που θα ήταν οι μελλοντικοί ήρωες, το υλικό, η βάση της ταινίας, και τον τόπο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Πήγαμε στην Κνωσό για να δουν το κόκκινο και το μαύρο, τα βασικά χρώματα που χρησιμοποιούσε ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος.

Μετά φθάσαμε σ΄ ένα μικρό χωριό, στα Καλέσσα, έξω από το Ηράκλειο που βλέπει στον Ψηλορείτη. Εκεί υπήρχε μια γυναίκα που δεν ζει πια, η Παρασκευούλα Μονδινάκη, και ήθελα πολύ να τους τη γνωρίσω για να δουν οι Άγγλοι από πού ερχόμαστε εμείς οι Κρήτες. Γιατί η Παρασκευούλα Μονδινάκη, αν ζούσε την περίοδο της ακμής του Μαντείου των Δελφών, θα ήταν μία από τις ιέρειες του ναού του Απόλλωνα. Η Παρασκευούλα Μονδινάκη μαγείρευε, επίσης, υπέροχα και μας έφτιαξε ένα τραπέζι βασιλικό και μέσα από αυτές τις γεύσεις, άρχισαν οι Άγγλοι να καταλαβαίνουν ότι μπαίνουν σ΄ έναν άλλο κόσμο, με άγνωστες γεύσεις για τους ουρανίσκους τους, με φαγητά φτιαγμένα με βότανα του βουνού, μυζηθροπιτάκια με μέλι.

Αμέσως μετά, και με τη βοήθεια ενός μεταφραστή, η Παρασκευούλα πήρε σε άλλη κάμαρη τον καθηγητή Φιλ Πάρκερ και άρχισε να του διαβάζει

«Δίπλα στο Ιδαίον Άντρον στήθηκε ένα πανηγύρι με μαντινάδες και άλματα των βοσκών, σαν να ακουμπούσαν στον ουρανό»

στο χέρι το παρελθόν του χωρίς να τον ξέρει- “βλέπω διπλούς γονείς”, του είπε, και όντως ο Πάρκερ ήταν υιοθετημένος! Στη συνέχεια άρχισε να του λέει το μέλλον του, που φυσικά δεν ήξερε ούτε ο ίδιος. Από τότε, έχουν περάσει εννέα χρόνια και όλα έγιναν όπως του τα είπε: άλλαξε επάγγελμα, έγινε παραγωγός.

“Δεν είσαι παντρεμένη με δικό μας”, είπε στην Τζάκι Παβλένκο με το που μπήκε στην κάμαρή της, και όντως η Τζάκι ήταν παντρεμένη με έναν Ρώσο. “Δεν είσαι ευτυχισμένη με τον σύζυγό σου, δεν περνάς καλά μαζί του κούκλα μου”. “Ναι, έχουμε προβλήματα”, της απάντησε η Τζάκι. “Θα περάσουν γρήγορα, όμως, αυτά. Μη στεναχωριέσαι. Όταν θα κάνεις το πρώτο σου παιδί, θα είσαστε καλά, και θα κάνεις δύο παιδιά”, κατέληξε η Παρασκευούλα.

Και, τώρα, η Τζάκι είναι έγκυος στο δεύτερο παιδί της και ευτυχισμένη με τον ίδιο άντρα!

Μετά, όλοι μαζί ανεβήκαμε στον Ψηλορείτη. Εκεί μας περίμενε ο λυράρης Βασίλης Σκουλάς μαζί με τους βοσκούς. Κι εκεί, δίπλα στο Ιδαίον Άντρον στήθηκε ένα πανηγύρι με μαντινάδες και άλματα των βοσκών, σαν να ακουμπούσαν στον ουρανό».


«Σε συμφιλιώνουν με τον χρόνο»

Γιατί σε σημάδεψε εσένα αυτή η διαδρομή και η συνάντηση;

Οι Άγγλοι κατάλαβαν μέσα από αυτή τη διαδρομή και τη συνάντηση τι λαός είμαστε κι εγώ ένιωσα πως θα ήμουν πολύ ευτυχής αν κατάφερνα όλα αυτά να διατρέχουν υπογείως τον «Εl Greco».

Πιστεύεις στη μοίρα, στο πεπρωμένο;

Άνθρωποι σαν τη Παρασκευούλα Μονδινάκη και τους βοσκούς του Ψηλορείτη σε συμφιλιώνουν με τον χρόνο, έχουν άλλη αίσθηση με τον χρόνο. Και μέσα από την επαφή μου μαζί τους, κατάλαβα στην πράξη πως μπορεί ο χρόνος να μην είναι μόνο οριζόντιος, αλλά και κάθετος. Η ψυχή των ανθρώπων είναι αιώνια, απλώς διανύει μία από τις πολλές διαδρομές της όσο ζούμε εμείς. Και ακριβώς γι΄ αυτό σε συμφιλιώνει με το πεπρωμένο σου και σου μαθαίνει να προσπαθείς να πάρεις χαρά όσο ζεις.


Γνωρίστε την «άλλη» Κρήτη

Αξέχαστες γεύσεις
Το ωραιότερο φαγητό: Το οφτό κρέας (αρνάκι ή κατσικάκι) στη σούβλα με ζώα που έχουν βοσκήσει βότανα από το βουνό.

Η καλύτερη ταβέρνα: Στο Ηράκλειο Κρήτης, η ταβέρνα ενός βοσκού από τον Ψηλορείτη που λέγεται «Έργανος».

Μοναδικές διαδρομές
Διαδρομή Α: Από τη Φαιστό διασχίζοντας προς τον Νότο την Κρήτη ώς τη Γόρτυνα.

Διαδρομή Β:

Κατεβαίνοντας από τον Ψηλορείτη και πηγαίνοντας προς το Ρέθυμνο. Η καλύτερη θέα: Πάνω από το χωριό Γωνιές, στον Ψηλορείτη, υπάρχει ένα οροπέδιο που από την κορφή του μπορείς να δεις και τη Δυτική και την Ανατολική Κρήτη.

Μαγικοί τόποι
Ιδαίον Άντρον: Ψηλά στον Ψηλορείτη, εκεί όπου η μυθολογία λέει ότι η Ρέα, η μάνα του Δία, έκρυψε τον γιο της για να μην τον βρει και τον καταπιεί ο πατέρας του, ο Κρόνος.

Η αρχαία Ελεύθερνα: Περιώνυμος περιοχή στην αρχαιότητα για τους μάντεις που έρχονταν από εκεί. Από αυτό το χωριό καταγόταν ο μάγος Επιμενίδης που έσωσε την Αθήνα, η οποία τον 7ο π.Χ. αιώνα είχε πληγεί από το Κυλώνειον Άγος.