Ο ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Το 1922, θέμα του δευτέρου συνεδρίου (2006) από το οποίο εισηγήσεις δημοσιεύονται στον τόμο, είναι για τον Ελληνισμό η χρονιά της Μεγάλης Καταστροφής. Όμως το 1922 είναι και η χρονιά της αναγνώρισης του αλβανικού κράτους από την Ελλάδα και της χάραξης των ελληνοαλβανικών συνόρων, τα οποία, όπως αναφέρει ο Γιάννης Γιαννουλόπουλος στην ομιλία του, με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, είναι ίδια με τα σημερινά.

Ακόμη μία άκρως ενδιαφέρουσα παράμετρος του βαλκανικού υπαρξιακού δράματος της Ελλάδας η οποία εξακολουθεί να παραμένει ενεργή, κατά κάποιον τρόπο, ώς σήμερα. Και η οποία, και αυτή, έχει τις ρίζες της στη μεγάλη κρίση του Ανατολικού Ζητήματος, στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο. Τότε η αρχική εκδοχή συμβίωσης Ελλήνων και Αλβανών μέσα στα ίδια σύνορα, που ισχύει την πρώτη περίοδο της ίδρυσης του ελληνικού κράτους, μεταλλάσσεται σε ελληνοαλβανικό ζήτημα. Η Ελλάδα διεκδικεί την Ήπειρο και ο αλβανικός εθνικισμός, ενισχυμένος από τους Οθωμανούς ως αντίβαρο στις ελληνικές αξιώσεις, διεκδικεί αυτονομία στα πλαίσια της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Στο ζήτημα παίζει ρόλο και η θρησκεία, όπως παίζει ρόλο και η γλώσσα. Η ίδρυση του αλβανικού κράτους το 1913, μετά την ήττα της Τουρκίας στους Βαλκανικούς, σπρώχνει τον Βενιζέλο να διαμορφώσει μια πολιτική που στόχευε στην προστασία της ελληνικής οικονομικής δραστηριότητας στο νέο κράτος, στη λειτουργία ελληνικού σχολικού δικτύου και στην αναγνώριση των μειονοτικών δικαιωμάτων στους ελληνόφωνους και ορθόδοξους κατοίκους της Νοτίου Αλβανίας με παράλληλη αναγνώριση των μουσουλμάνων Τσάμηδων στην ελληνική Ήπειρο.

Δεν είναι η άποψη των αντιβενιζελικών, της Ελληνικής Εκκλησίας, του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των μητροπολιτών της Βορείου Ηπείρου. Αυτοί προσπαθούν να υπονομεύσουν την ενότητα του αλβανικού κράτους και να φέρουν τους χριστιανούς του Νότου αντιμέτωπους με τη μουσουλμανική πλειοψηφία με στόχο την απόσχιση της Νότιας Αλβανίας. Για κάποια περίοδο μάλιστα κλείνουν και τα σύνορα και κινητοποιούν το Ε΄ Σώμα Στρατού, κινητοποίηση η οποία αναιρείται μετά την ήττα στον Σαγγάριο. Εν τέλει, το 1922, η Ελλάδα αναγκάζεται να αναγνωρίσει την Αλβανία κλείνοντας, και ανοίγοντας συγχρόνως, ακόμη ένα κεφάλαιο του μεγαλειώδους βαλκανικού της αυτισμού.