Νίκη Ομπάμα, ήττα της ανισότητας

Αναμφίβολα υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα οικονομικά προγράμματα των γερουσιαστών Μπάρακ Ομπάμα και Τζον ΜακΚέιν. Ο κ. ΜακΚέιν θέλει λιγότερο φόρο για τους πλουσίους. Ο κ. Ομπάμα θέλει λιγότερο φόρο για τους φτωχούς και τη μεσαία τάξη. Εκτός από το πεδίο της οικονομίας, οι δύο άνδρες διαφωνούν και στην πολιτική για την υγεία, την ενέργεια και σε άλλα πολλά ζητήματα. Οι διαφορές αυτές δεν εκπλήσσουν. Από τότε που δημιουργήθηκαν τα δύο κόμματα, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί έχουν ακολουθήσει διαφορετικές οικονομικές πολιτικές. Ακόμη και νωρίτερα, αν λάβουμε υπόψη τις διαφορές μεταξύ Χάμιλτον και Τζέφερσον.

Άνιση Δημοκρατία
Πολλοί είναι αυτοί που γνωρίζουν ότι υπάρχουν διαφορές στην πολιτική των δύο κομμάτων. Αλλά λίγοι είναι εκείνοι που έχουν συνειδητοποιήσει τις διαφορές ανάμεσα σε δύο σημαντικές πτυχές της οικονομικής τους πολιτικής μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και οι δύο αυτές πτυχές έχουν σκιαγραφηθεί με εξαιρετικό τρόπο στο νέο βιβλίο με τον τίτλο «Unequal Democracy» («Άνιση Δημοκρατία») του Λάρι Μ. Μπάρτελς, ο οποίος είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. Η κατανόησή τους μπορεί να βοηθήσει τους Αμερικανούς ψηφοφόρους να δουν καλύτερα ποιο είναι το ρίσκο για την οικονομία στις εκλογές του Νοεμβρίου. Αποκαλώ την πρώτη πτυχή το «μεγάλο κομματικό χάσμα της ανάπτυξης». Με απλά λόγια, τα στοιχεία που αναδεικνύουν το χάσμα αυτό δείχνουν ότι η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής αναπτύσσεται γοργότερα υπό Δημοκρατικούς προέδρους από όσο υπό Ρεπουμπλικανούς.

Κόμματα και ΑΕΠ
Η έντονη αντίθεση ανάμεσα στη δυναμική οικονομία επί διακυβέρνησης Κλίντον και τα θλιβερά χρόνια του Μπους είναι γνωστή, καθώς ακόμη είναι πρόσφατη. Παρ΄ ότι η αντίθεση φαίνεται ακραία, είναι τυπική των διαφορών μεταξύ των δύο κομμάτων. Τα στοιχεία μεταξύ της περιόδου 1948 και 2007, κατά την οποία οι Ρεπουμπλικανοί βρίσκονταν στην εξουσία για 34 χρόνια και οι Δημοκρατικοί για 26, δείχνουν ότι η μέση ετήσια αύξηση του κατά κεφαλήν Ακαθαρίστου Εθνικού Προϊόντος ήταν 1,64% όταν οι Ρεπουμπλικανοί βρίσκονταν στην εξουσία και 2,78% επί ηγεσίας των Δημοκρατικών. Η διαφορά της 1,14 μονάδας, αν διατηρηθεί επί οκτώ χρόνια, οδηγεί σε αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος 9,33%, ποσοστό το οποίο κινείται σε αρκετά υψηλότερα επίπεδα από αυτά που μπορεί να «υποσχεθεί» οποιαδήποτε μείωση φόρου.

Μια τέτοια διαφορά στην οικονομική επίδοση των δύο κομμάτων προκαλεί έκπληξη, καθώς ο εκάστοτε πρόεδρος έχει περιορισμένη επιρροή στην αμερικανική οικονομία. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) ή η τιμή του πετρελαίου- για να αναφέρουμε μόνο δύο παράγοντες- επηρεάζουν περισσότερο την οικονομία από ό,τι η δημοσιονομική πολιτική. Τη δεύτερη σημαντική διαφορά στην οικονομική πολιτική των δύο κομμάτων αποκαλώ «το μεγάλο κομματικό χάσμα της ανισότητας» και αποτελεί το επίκεντρο μελέτης του καθηγητή Μπάρτελς. Στατιστική τακτικότητα
Είναι γνωστό ότι η εισοδηματική ανισότητα στις ΗΠΑ αυξάνεται συνεχώς εδώ και 30 χρόνια. (Επιτέλους έχει αρχίσει να αποκτά σχετική επίγνωση ο αμερικανικός λαός). Για το ζήτημα αυτό ο καθηγητής Μπάρτελς αναδεικνύει μια εκπληκτική στατιστική τακτικότητα. Καθ΄ όλη την 60χρονη περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οικονομική ανισότητα αυξάνεται σημαντικά με Ρεπουμπλικανούς προέδρους και μειώνεται ελαφρώς με Δημοκρατικούς, με αποτέλεσμα να διευρύνεται συνεχώς. Και το χειρότερο για τους φτωχούς είναι ότι οι Ρεπουμπλικανοί έχουν κερδίσει τις πέντε από τις επτά εκλογικές αναμετρήσεις μετά το 1980. Τα στοιχεία που παραθέτει ο κ. Μπάρτελς δείχνουν ότι όταν στον Λευκό Οίκο βρίσκονται Δημοκρατικοί οι οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα αυξάνουν το εισόδημά τους με ελαφρώς υψηλότερους ρυθμούς από ό,τι τα νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματακάτι που βοηθά στην εξίσωση των εισοδημάτων.

Οι πλούσιοι, πλουσιότεροι
Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι υπό Ρεπουμπλικανούς ηγέτες οι πλούσιοι βλέπουν το εισόδημά τους να αυξάνεται γοργότερα από ό,τι οι φτωχοί- εξέλιξη, που οδηγεί στη διεύρυνση του χάσματος. Μάλιστα, οι διαφορές γίνονται τεράστιες για τους φτωχότερους. Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει ο καθηγητής του Πρίνστον, σε μια περίοδο οκτώ ετών το εισόδημα του φτωχότερου 20% του πληθυσμού μπορεί να αυξάνεται μόνο κατά 3,5% υπό Ρεπουμπλικανό πρόεδρο και 23,2% υπό Δημοκρατικό.

Φορολογική πολιτική
Οι αιτίες των μεγάλων αυτών διαφορών αποτελούν ένα σχετικά πολύπλοκο ζήτημα. Τα πρώτα χρόνια- πριν από τη διακυβέρνηση του Ρίγκαν- το χάσμα στα εισοδήματα οφειλόταν στις διαφορές των ρυθμών ανάπτυξης, που είχαν «πετύχει» οι ηγεσίες των δύο κομμάτων. Έπειτα από τον Ρίγκαν όμως, οι διαφορές στον ρυθμό ανάπτυξης είναι μικρότερες, ενώ η φορολογική πολιτική φαίνεται να παίζει μεγαλύτερο ρόλο. Γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι οι Ρεπουμπλικανοί είναι υπέρ της μείωσης του φόρου για ομάδες με υψηλά εισοδήματα, ενώ οι Δημοκρατικοί είναι αντίθετοι σε τέτοιες πολιτικές. Επιπλέον, οι Δημοκρατικοί είναι πιο δεκτικοί στην αύξηση του χαμηλότερου μισθού, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι είναι περισσότερο εχθρικοί προς τις εργατικές ενώσεις.

Τα δύο μεγάλα χάσματα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αν η Ιστορία αποτελεί οδηγό, μια νίκη του Ομπάμα τον Νοέμβριο θα οδηγούσε σε γρηγορότερη ανάπτυξη και λιγότερη ανισότητα, ενώ μια επικράτηση του Μακέιν θα σήμαινε μικρότερη ανάπτυξη και μεγαλύτερη ανισότητα.