Κριτική Εικαστικών

Η ζωγραφική ταιριάζει στην Άνδρο

Σιγά σιγά και στην Ελλάδα οι καλοκαιρινές διακοπές έγιναν κύρια εκθεσιακή περίοδος, για τα μουσεία έστω, αφού ο τουρισμός κορυφώνεται αυτές τις μέρες και όλοι βρίσκονται εκτός τόπου για ανανεωτικές εμπειρίες, ενώ 12 εκατομμύρια προσδοκώμενοι τουρίστες κάνουν τη χώρα επίκεντρο μιας παγκόσμιας πολιτιστικής αγοράς. Τα εικαστικά έχουν ένα πλεονέκτημα παραπάνω, αφού διαρκούν αρκετές εβδομάδες και τις εκθέσεις τις προλαβαίνει κανείς, ενώ οι συναυλίες και τα θεατρικά απαιτούν ακρίβεια στους χρόνους των μετακινήσεων.

Πριν από 30 χρόνια η Ρόδος με το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης και η Πάτρα με το Φεστιβάλ ήταν η αρχή, ακολούθησαν η Άνδρος με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Ίδρυμα Κυδωνιέως, η Σύρος με τις αναδρομικές που οργάνωσε ο Κ. Ιωαννίδης, το Ρέθυμνο με το Μουσείο Κανακάκι και τα Χανιά με τη Δημοτική Πινακοθήκη, η Χαλκιδική με το Σάνι Μπιτς, η Νάξος με τον Πύργο Μπαζαίου, η Καλαμάτα επίσης, ο Πόρος, η Αίγινα κ.ά.

Τι απομένει απ΄ όλα αυτά: Κάποιος κλιμακούμενος θεσμός, κάποια στρατηγική ανάδειξης της εικαστικής παραγωγής ή προσέγγισης των ευελπιστούμενων επισκεπτών;

Από τις φετινές εντυπώσεις, η Άνδρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, με εκθέσεις που υπερβαίνουν τα τετριμμένα και με μια ποικιλία εικαστικών που αφήνει την αίσθηση ότι έχουν πάρει αυτήν την περιοχή τέχνης ως προσωπική υπόθεση.

Η αναδρομική του Ι. Μόραλη στο Μουσείο του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή είναι ίσως η πιο περιεκτική και ουσιαστική που είδαμε τα τελευταία χρόνια, οι συστεγαζόμενες αναδρομικές του Σαράντη Καραβούζη και του Δημήτρη Γέρου ήταν αποκαλυπτικές καλλιτεχνικών δρομολογίων που δεν είχαν έως τώρα τιμηθεί δεόντως, οι από κοινού ατομικές της Ειρήνης Κανά και της Αλίνας Μάτσα είχαν κοινό παράγοντα το χρωματιστό θερινό τοπίο και μερικές άλλες ακόμα («Τα εργαλεία της Γραφής»- Καΐρειος Βιβλιοθήκη) συμπλήρωναν τη γενική εικόνα μιας Άνδρου που αγαπά τη ζωγραφική τέχνη και την καλλιεργεί συστηματικά.

Η συσχέτιση Καραβούζη και Γέρου ήταν εύστοχη. Ζωγράφοι υπερρεαλιστές και οι δύο με προσωπικό όραμα και αφοσίωση σε έμμονες εικόνες, δεν είχαμε έως τώρα άλλη ευκαιρία να τους δούμε σε τόσο αντιπροσωπευτική αναδρομή. Ο Καραβούζης προεκτείνει τον κόσμο του Ντεκίρικο και του Μοράντι, αναδεικνύει τον σιωπηλό ποιητικό κόσμο των αντικειμένων, των αρχαίων μισοσπασμένων αγαλμάτων, των πτυχώσεων, του φωτός που παλεύει το σκοτάδι. Ο Γέρος με λεξιλόγιο βυζαντινίζον και νοητικές εκπλήξεις στο δρομολόγιο του Ερνστ, καθιέρωσε έναν δικό του ονειρικό κόσμο, με στερεότυπες φιγούρες (έναν περιπατητή, ένα μήλο, μια έρημο, ένα πουλί) και χρωματικές αποχρώσεις ιδιότυπες. Καλοδιαλεγμένα τα έργα τους, δείχνουν την εξέλιξη οραμάτων και έκφρασης.

Και τα έργα της Α. Μάτσα και της Ειρ. Κανά στο Λαογραφικό Μουσείο είχαν κοινούς παράγοντες, όχι μόνο τον τίτλο «Καλοκαίρι» αλλά επίσης τη χρωματική ένταση και ποικιλία, όπως και την αφαιρετική-παιχνιδιάρικη θεματογραφία, πλάνα τοπίων στην προοπτική του ορίζοντα (Κανά) ή σύμβολα περιπλανώμενα στο χρώμα και στο μετείκασμα (Μάτσα).

Η αναδρομική του Μόραλη βρίσκεται στο επίκεντρο, όχι γιατί δεν είδαμε αρκετές τα τελευταία χρόνια, αλλά επειδή η συγκρότησή της ήταν υποδειγματική και από μουσειολογική και από επικοινωνιακή άποψη. Λίγα έργα αλλά ένα κι ένα, στήνουν μια σκυταλοδρομία της εξέλιξης του κορυφαίου ζωγράφου, από το 1937 έως σήμερα, με την κλιμακούμενη μετάβαση από τη ρεαλιστική απεικόνιση της γυναίκας στη γεωμετρική-αφαιρετική. Πίνακες από γνωστές και άγνωστες συλλογές, μαζί με ντοκουμέντα και μαρτυρίες δίνουν μια ευρύτερη διάσταση στην προσέγγιση του θεατή και στον χώρο της έκθεσης και στον υποδειγματικό-καινοτομικό κατάλογο.

ΙΝFΟ

● «Ι. Μόραλης- Μια Ανίχνευση», Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, Άνδρος, έως 28 Σεπτεμβρίου
● Ειρ. Κανά- Α. Μάτσα, «Εικόνες Καλοκαιριού», Μουσείο Λαογραφίας, Χώρα Άνδρου, έως 6 Σεπτεμβρίου
● «Μήκος Κύματος», Δ. Γέρος- Σ. Καραβούζης, Ίδρυμα Κυδωνιέως, Άνδρος, έως 28 Σεπτεμβρίου