Κόντρες για την πεζοδρόμηση της Αθηνάς

Οι πολεοδόμοι διστάζουν, οι καταστηματάρχες λένε όχι. Η επικείμενη πεζοδρόμηση της οδού Αθηνάς, του δρόμουσυμβόλου μιας «άλλης» Ελλάδας, όπου παλιό και νέο διασταυρώνονται και συγκατοικούν, προκαλεί ανησυχίες και διχάζει
Oδός Αθηνάς 2008: γωνία με Ερμού, κάτω από τον Βράχο της Ακρόπολης με τελείωμα στην Πλατεία Ομονοίας, ο δρόμος αυτός συμβολίζει τη συγκατοίκηση του παρελθόντος με το παρόν της πόλης. Νεοκλασικά του 19ου μεταξύ Σοφοκλέους και Ευριπίδου, καταστήματα με είδη κιγκαλερίας και μηχανουργικά εργαλεία, μικρομάγαζα τεχνιτών πάσης φύσεως. Αλλά και κάποιες τράπεζες και διεθνή καταστήματα που ήδη έχουν κάνει την εμφάνισή τους. Οι μυρωδιές που αναδύονται από τα παντοπωλεία και τα μαγαζιά εδώδιμων μπαχαρικών μπλέκονται με το καυσαέριο των συχνά ακινητοποιημένων αυτοκινήτων. Ενώ στα πεζοδρόμια, τα μόνα που παραδόθηκαν εγκαίρως για τη βιτρίνα της Αθήνας των Ολυμπιακών Αγώνων 2004, το ανθρώπινο μωσαϊκό των μεταναστών, των συνταξιούχων, των νοικοκυρών και των νέων που ανακαλύπτουν τη γοητεία του έθνικ και της παράδοσης, σκοντάφτει στην απλωμένη πραμάτεια των εμπορικών.

Επτά χρόνια μετά τη μελέτη ανάπλασης της Εταιρείας Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων, ο δήμαρχος Αθήνας σκοπεύει να ξεκινήσει άμεσα αυτό το έργο που δεν πρόλαβε να γίνει. Και από το πρόγραμμα επέλεξε την πεζοδρόμηση ολόκληρης της οδού, ώστε να αποκλειστεί η διέλευση αυτοκινήτων.

«Η οδός Αθηνάς από παλιά όπως και σήμερα

Το 85% των καταστηματαρχών της Αθηνάς, έπειτα από δημοψήφισμα απάντησε «όχι» στην πεζοδρόμηση

έχει μαγαζιά με βιομηχανικά κατά το πλείστον εμπορεύματα. Ο πελάτης μπαίνει στο κατάστημα, ψωνίζει και μετά φέρνει το αυτοκίνητό του για ένα λεπτό έξω από το κατάστημα και παραλαμβάνει τα εμπορεύματα. Το 85% των καταστηματαρχών της Αθηνάς, έπειτα από δημοψήφισμα που διοργανώσαμε, απάντησε “όχι” στην πεζοδρόμηση», λέει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αναβάθμισης Ιστορικού και Εμπορικού Κέντρου Αθήνας Διονύσης Καράμπελας-Σγούρδας.

Ο αντιδήμαρχος Χρόνης Ακριτίδης επισημαίνει ότι το κλείσιμο του Κέντρου είναι ιδανικό να ξεκινήσει από την Αθηνάς, επειδή διαθέτει δύο σταθμούς ΗΣΑΠ και Μετρό και δύο υπόγεια πάρκινγκ- στην Πλατεία Κοτζιά και τη Βαρβάκειο Αγορά. «Κοινή πρόθεση όλων είναι να διατηρηθεί η φυσιογνωμία της οδού και ο ιστορικός χαρακτήρας της πόλης. Υπάρχει η σκέψη να επιτρέπεται η κυκλοφορία οχημάτων που εξυπηρετούν την τροφοδοσία», λέει.

Οι καταστηματάρχες της οδού Αθηνάς ισχυρίζονται ότι αυτά θα σημάνουν το τέλος της δραστηριότητάς τους. Από πίσω, λένε, κρύβονται σχέδια για την αλλαγή των χρήσεων γης, καθώς η περιοχή έχει υψηλή κτηματομεσιτική αξία και θα παραδοθεί σε διεθνείς αλυσίδες καταστημάτων.

Οι αρχιτέκτονες διατείνονται πως έτσι διαγράφουμε από τη μνήμη μας την ιστορία της πόλης. Και οι πολεοδόμοι ζητούν να προηγηθεί μελέτη για την κυκλοφορία πριν την απαγόρευση των οχημάτων.

«Είμαι πάντα υπέρ των αλλαγών, ειδικά όμως με την Αθηνάς έχω αντανακλαστικά ρομαντισμού», λέει ο αρχιτέκτονας Δημήτρης Φιλιππίδης. «Με ποιο τρόπο την βλέπουμε; Σαν κομμάτι της σύγχρονης Αθήνας, σαν βιτρίνα παρόμοια με το υπόλοιπο Κέντρο, χωρίς να σεβόμαστε τις ιδιαιτερότητές της; Νομίζω ότι πρέπει να δεχόμαστε ορισμένες περιοχές με τον χαρακτήρα τους. Τη βελτίωση των προσόψεων και το νοικοκύρεμα των πεζοδρομίων τα χρειάζεται κάθε κεντρικός δρόμος. Και τα χάλια της πλατείας Δημαρχείου έχουν κάπως διορθωθεί. Η Βαρβάκειος Αγορά, όμως, δεν ενοχλεί. Γιατί είναι κομμάτι του χαρακτήρα του δρόμου. Το ζητούμενο είναι να φύγουν τα μαγαζιά με τα σιδηρουργικά εργαλεία που οδηγούν στου Ψυρή, τα ρουχάδικα που τη συνδέουν με την Αγίου Μάρκου; Θέλουμε να βγάλουμε τη στάμπα της Παλιάς Αγοράς; Με την πεζοδρόμηση η Αθηνάς θα γίνει κυριλέ όπως οι άλλοι δρόμοι του Κέντρου. Μία άλλου τύπου κιτσαρία. Σίγουρα δεν ζούμε στην κοινωνία του ΄50. Όμως δε γίνεται όλη η πόλη να ακολουθήσει το σύγχρονο μοντέλο. Ο εξωραϊσμός της Αθηνάς είναι μπουρλότο που αφανίζει τα πάντα».


«Προσοχή στις χρήσεις γης»

«Η πεζοδρόμηση της Αθηνάς είναι εφικτή», επισημαίνει ο Θανάσης Αραβαντινός, ομότιμος καθηγητής Πολεοδομίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και εμπνευστής της πεζοδρόμησης της Ερμού. «Δύο σημεία όμως χρειάζονται προσοχή. Το ένα είναι οι χρήσεις γης. Η Αθηνάς είναι βιοτεχνικός δρόμος του κέντρου και δεν συγκρίνεται με τον εμπορικό χαρακτήρα της Ερμού. Το δεύτερο σημείο αφορά στην αρχή της κυκλοφοριακής συσχέτισης. Όταν κάνω κάτι σε ένα σημείο, λαμβάνω υπόψη τι συμβαίνει σε ένα άλλο. Χρειάζεται λοιπόν να ενωθούν οι επιμέρους μελέτες του Πολυτεχνείου για το Εμπορικό Τρίγωνο και της ΕΑΧΑ για το Μεταξουργείο, την Πλάκα και του Ψυρή και να συντονιστούν πολεοδομικά και κυκλοφοριακά», υπογραμμίζει ο πολεοδόμος καθηγητής.


Από τον Κλεάνθη στα μπρούντζινα φανάρια

Την οδό Αθηνάς εμπνεύστηκαν οι Κλεάνθης και Σάουμπερτ, δύο νεαροί αρχιτέκτονες του καιρού του Όθωνα. Οραματίστηκαν ένα φαρδύ, δενδροφυτεμένο βουλεβάρτο περιπάτου από την Ομόνοια προς την Ακρόπολη μέσα από θαυμάσια ιδιωτικά και δημόσια οικοδομήματα.

Το1835 όμως ο πολεοδόμος Λέοπολντ φον Κλέντσε, άλλαξε τον προεπαναστατικό ιστό της πόλης. Η Αθηνάς έγινε το κέντρο της Αγοράς και κατά μήκος της άνοιξαν εμπορικά καταστήματα, τράπεζες, ξενοδοχεία. Στην πλατεία Κοτζιά χτίστηκε το Δημαρχείο.

To 2001 η Εταιρεία Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων πραγματοποίησε μελέτη για την αποκατάσταση των όψεων και την πεζοδρόμηση της οδού Αθηνάς.

Μέρος αυτής της μελέτης έδωσε τη σημερινή εικόνα της με τα βελτιωμένα πεζοδρόμια, τον πεζόδρομο και τα μπρούντζινα φανάρια της Πλατείας Κοτζιά, τις αποκατεστημένες όψεις των κτιρίων προς την Ομόνοια και τη μονοδρόμησή της με κατεύθυνση προς Ομόνοια.