«Ξέρουμε από ποινή, όχι από δικαίωση»

Δύο τραγωδίες σε μία παράσταση ετοιμάζει η Ρούλα Πατεράκη με το Εθνικό για την Επίδαυρο
Η Ρούλα Πατεράκη, από τις πιο γοητευτικές περσόνες του ελληνικού θεάτρου- σκηνοθέτρια και ηθοποιός- κατεβαίνει για πρώτη φορά στην Επίδαυρο. Σκηνοθετεί τη μεγαλύτερη παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου, τον «Οιδίποδα τύραννο- Επί Κολωνώ» και τη μεγαλύτερη σε διάρκεια (τέσσερις ώρες με το διάλειμμα) παράσταση των Επιδαυρίων.

Επιλέγοντας να ανεβάσει δύο τραγωδίες «Οιδίποδα τύραννο» και «Οιδίποδα επί Κολωνώ» σε μία παράσταση, η σκηνοθέτρια δεν διπλασιάζει απλώς τον χρόνο. Πολλαπλασιάζει τις απαιτήσεις όλων- καλλιτεχνών και θεατών. «Ο στόχος της προσπάθειάς μου είναι να αναδείξω το κείμενο του Σοφοκλή χωρίς υπερβάσεις και χωρίς σκηνοθετίτιδα- που τη θεωρώ νεανική ασθένεια. Δεν αλλάζω τη γλώσσα, δεν φέρνω άλλα πρόσωπα. Περιορίζω κάπως το κείμενο έτσι ώστε ο χρόνος της παράστασης να είναι ανεκτός».

Το «σενάριο» της ενιαίας παράστασης- διασκευής της Πατεράκη ξεκινάει με μια αναστροφή, που υπόκειται στη σκηνοθεσία της. Πρώτα θα δούμε τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ»- κύκνειο άσμα του Σοφοκλή- και μετά τον «Οιδίποδα τύραννο». Κάτι σαν πλέι μπακ, δηλαδή, της ιστορίας του ήρωα που φτάνει τυφλός, γέροντας στον Κολωνό, γίνεται ικέτης, ιερό πρόσωπο που θα σώσει την Αθήνα και αποθεώνεται. Μια κατάληξη ενός επίπονου δρόμου για την αλήθεια του τραγικού ήρωα, που σκότωσε τον πατέρα του, παντρεύτηκε τη μητέρα του και αυτοτιμωρήθηκε με τύφλωση, κουβαλώντας όλο το φορτίο της ενοχής ενός «προπατορικού» αμαρτήματος.

«Έχουμε μία παράσταση. Αλλά έχουμε δύο έργα, δύο πρόσωπα, δύο επίπεδα. Το ένα, της απόλυτης ενοχής και αυτοτιμωρίας, το άλλο μιας περιπλάνησης μετά από πολλά χρόνια, της αθώωσης και αποθέωσής του. Σήμερα που τα πράγματα είναι πολύ μακριά από την απαλλαγή, τη δικαίωση, τη λύτρωση, ενώ αντίθετα η ποινικοποίηση, η τιμωρία είναι πολύ έντονη, προτίμησα να τελειώσω κατά κάποιο τρόπο με κάτι που είναι πιο κοντά στην εποχή μου».

Ο σκηνοθέτης- ηθοποιός Μιχαήλ Μαρμαρινός, που σπάνια παίζει πια, τόλμησε να επωμισθεί και τους δύο ρόλους του Οιδίποδα. Τυφλός γέροντας, περιπλανώμενος, αλήτης στον Κολωνό. Μεγαλειώδης, προικισμένος άντρας και άθυρμα της παγίδας των θεών στον «Οιδίποδα τύραννο». Θα αλλάξει όψεις

ΙΝFΟ

8 και 9 Αυγούστου στην Επίδαυρο (τηλ. 210
3282000 και 210 5288164- 5).
Τιμές εισιτηρίων: από 50 έως 10 ευρώ

ηλικιακά;

«Εν μέρει θα αλλάξει, εν μέρει δεν θα αλλάξει. Ούτε ο γέρος που σέρνεται, ούτε ο πολύ νέος που δείχνει τα νιάτα του. Περισσότερο μας ενδιαφέρει το υποκριτικό του άπλωμα και στα δύο πρόσωπα και λιγότερο η οπτική αναπαράσταση. Στην τραγωδία μου είναι άχρηστη σαν σύλληψη αυτή η ρεαλιστική προσέγγιση. Άχρηστη και δεσμευτική σκέψη, και για μένα, και το κοινό. Ο Σοφοκλής μιλάει για τον προαιώνιο χρόνο. Θέλω να είναι ελεύθερο το μυαλό. Γιατί αυτό είναι θέατρο».

Αν και είναι η πρώτη της σκηνοθεσία στην Επίδαυρο, η Ρούλα Πατεράκη δείχνει ψύχραιμη. «Η πρωτιά ήρθε τόσο πολύ αργά, που ούτε που με νοιάζει καθόλου. Ούτε με εξιτάρει, ούτε με αναστατώσει. Μάλλον με θλίβει, παρά με παρηγορεί. Κάθε πράγμα στον καιρό του, και ο καιρός μου σίγουρα ήταν πριν από χρόνια. Όμως την Επίδαυρο την αγαπώ ως χώρο. Μ΄ αρέσει που θά ΄χω τη χαρά να είμαι εκεί».

Η πρεμιέρα συμπίπτει με την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων στο Πεκίνο. Η παγκόσμια τηλεοπτική αναμετάδοση ενδέχεται να της στερήσει θεατές. «Δεν ζητάω να γεμίσει η Επίδαυρος. Οι απαιτήσεις μου είναι να μπορέσω να αναμετρηθώ μ΄ αυτό το κείμενο κι όχι να μετρήσω το κοινό. Άλλωστε μια παράσταση δεν κρίνεται αριθμητικά. Όποιος θέλει μπορεί να ΄ρθεί, κι όποιος θέλει να στηθεί μπροστά στην τηλεόρασή του για να δει την τελετή. Έτσι θα κριθούν πολλά πράγματα. Προσωπικά, αρνούμαι να βάλω πνευματικά διλήμματα στο κοινό».


Ατυχήματα και κυνήγι του χρόνου

Ο περιορισμένος χρόνος των δοκιμών και μάλιστα για δύο έργα, επιβαρημένος από την προγραμματισμένη απουσία για έναν μήνα του βασικού πρωταγωνιστή, ενοχοποιείται για τα ατυχήματα που είχαν ο Μιχαήλ Μαρμαρινός και η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. Και ιδού η εξήγηση που δίνει η σκηνοθέτρια.

«Ο μεγάλος εχθρός μου ήταν εξαρχής- και παραμένει ο μόνος εχθρός- ο χρόνος. Αυτός μας δόθηκε από το Εθνικό. Αλλά κι αυτός μειώθηκε ακόμα πιο πολύ με τα διάφορα ατυχήματα. Μας έτυχαν πολλές ατυχίες. Όταν κουράζονται οι ηθοποιοί, υπάρχει ένα στρες- μηχανές είναι κι αυτοί κι αρχίζουν να βγάζουν προβλήματα. Ένταση, κούραση, ψυχική αγωνία, επομένως κακό φαγητό, κακός ύπνος, το ανοσοποιητικό ανισορροπεί, το σύστημα καταρρέει. Επικίνδυνο και βαρύ επάγγελμα, που το βιώσαμε στη διάρκεια των προβών. Υπήρξαν λοιπόν διάφορα ατυχήματα, τα οποία δημιούργησαν ένα άγχος, αλλά όχι κακή ατμόσφαιρα, που έχει σημασία στον τρόπο της απόδοσης. Οι ηθοποιοί είναι πολύ καλοί και μοντέρνοι και ερευνητικοί, ψάχνουν, δεν βαριούνται, προβληματίζονται. Το καλό είναι ότι υπάρχουν στιγμές που, όταν αναμετριέσαι με σημαντικά κείμενα, συμβαίνουν μοιραίες ανακαλύψεις ως προς τη φύση σου που σ΄ αναστατώνουν βαθιά. Το θέατρο αναστατώνει, σου φτιάχνει ένα βαθύτερο πολιτισμό μέσα σου».