Φαινόμενα

Αλλότριες συγκινήσεις

Είναι προφανώς πιο ενδιαφέρον ένα φωτογενές θύμα που υπηρετεί τις αξίες του θεάματος, από 8 θύματα που δεν έχουν άλλο να θυμίσουν από τη «βαρετή» αξία της ζωής
Ήταν η κατάλληλη εποχή. Και η κατάλληλη στιγμή. Πάνω που εξαντλούνταν τα θέματα για τα δελτία και τα θερινά ενημεροψυχαγωγικά πρωινάδικα, συνελήφθη 30χρονος που ομολόγησε ότι δολοφόνησε τον Νίκο Σεργιανόπουλο. Ο θάνατος οκτώ εργατών στο Πέραμα που μαρτυρά απάνθρωπες συνθήκες κάτω από τις οποίες δουλεύουν για το μεροκάματο φτωχοί άνθρωποι, δεν διαθέτει τα κατάλληλα καταναλωτικά χαρακτηριστικά που απαιτεί η τηλεοπτική, διασκεδαστική ελαφράδα, ούτε γαργαλιστικά υπονοούμενα, ούτε σκοτεινές ζωές.

Το μόνο σκοτεινό ήταν το μπουντρούμι του πλοίου όπου εργάζονταν. Αλλά αυτό δεν έχει τίποτε μυθιστορηματικό. Και κυρίως δεν έχει ροή πληροφοριών από την Αστυνομία για το πόσο καλά τα καταφέρνει να ασκεί το έργο της προστασίας και της ασφάλειας των πολιτών. Πληροφορίες που θα τη δοξάσουν έπειτα μάλιστα από σειρά γεγονότων που κάθε άλλο παρά τιμούν στο Σώμα (αποκαλύψεις για βασανισμούς, αναίτιες επιθέσεις και ξυλοδαρμούς πολιτών κ.λπ.). Σουξέ περίλαμπρο λοιπόν η σύλληψη του ενόχου. Πήραν φωτιά τα πάνελα. Επαναλήψεις των γαργαλιστικών λεπτομερειών περί «σεξουαλικών επιλογών» του εκλιπόντος, επαναλήψεις αγιογραφιών από συναδέλφους του- όσοι ήταν πρόχειροι και δεν έλειπαν περιοδεία με παραστάσεις- αναλύσεις με ψυχολόγους, ο γνωστός ψυχίατρος Μυλωνάκης «δικαιωμένος» στη διάγνωσή του: «Σας το ΄πα από την αρχή, ανήκε στην κατηγορία των ομοφυλόφιλων που αναζητούν ερωτικούς συντρόφους. Δεν θα παντρευόταν ποτέ στην Τήλο ο Σεργιανόπουλος, δεν ανήκε σε αυτή την κατηγορία» δηλώνει, αξιοποιώντας με έξοχη επικοινωνιακή μαεστρία τους ισχυρούς συμβολισμούς που κατασκεύασε εσχάτως το μιντιακό θέαμα (με την αναφορά στην «Τήλο» αντιλαμβάνονται αμέσως οι τηλεθεατές τι εννοεί ο επιστήμων).

Αν υπάρχει κάτι που μπορεί να θαυμάσει κανείς, είναι ακριβώς αυτή η άριστη χρήση των ισχυρών συμβολισμών που παράγει ακαταπαύστως η τηλεόραση των υπερθεαμάτων προκειμένου να γίνει εύληπτη η επιστημονική γνώμη περί «της σεξουαλικής ταυτότητας» του θύματος. Ακριβώς αυτή μαζί με τη διασημότητα του θύματος είναι που συνθέτουν το «ενδιαφέρον θέμα». Βεβαίως κάθε ανθρώπινη ζωή έχει την ίδια ακριβώς αξία- έτσι θα ΄πρεπε να είναι- και κάθε θύμα το θρηνούν εξίσου οι οικείοι του, όχι όμως και η τηλεόραση, που ξεχωρίζει τα θύματα σε φωτογενή και… θαμπά. Τα φωτογενή είναι αυτά που μεταφέρουν μηνύματα βολικά για τη σύνθεση των μιντιακών υπερθεαμάτων, αναλόγως με την κουλτούρα της εποχής και τις κυρίαρχες αξίες. Και στην εποχή μας είναι φανερό ότι κυριαρχούν οι αξίες του θεάματος. Αρκεί το θύμα να έχει μια ζωή σκοτεινή που να αποκαλύπτεται μπροστά στα έκθαμβα μάτια του φιλοθεάμονος και να προσφέρεται σαν κεντρικός ρόλος τηλεμυθιστορήματος που χαρίζει ψευτοσυγκίνηση και δεν εγείρει απαιτήσεις από το κοινό άλλες από το πρόσκαιρο δάκρυ, σαν να παρακολουθεί συγκινητική ταινία, ενώ την ίδια στιγμή συμμετέχει σαν κομπάρσος στα γυρίσματά του. Οι αληθινές αξίες της ζωής, οικογενειάρχες που αγωνίζονταν να θρέψουν παιδιά, που έπαιζαν με τον θάνατο όχι για το κέφι τους αλλά από ανάγκη, δεν έχουν τηλεθέαση σύμφωνα με τις χαλύβδινες πεποιθήσεις των επαγγελματιών του τηλεσουσουδισμού.

Μα χάρη στην υπόθεση Σεργιανόπουλου γέμισαν ατέλειωτες ώρες τηλεοπτικού προγράμματος με μπουρδοαναλύσεις. Και τώρα με τη σύλληψη του ομολογήσαντος ενοχή 30χρονου παίζεται το θεαματικό φινάλε, με νέο κύκλο ανατριχιαστικών λεπτομερειών και παθιασμένες ρητορείες από ρεπόρτερ που φτάνουν ώς τα άκρα του κιτρινισμού, όπως ο Βαγγέλης Γκούμας στο δελτίο του Star που επέμενε «μόνο στη φάτσα να δει κανείς αυτόν που συλλάβανε, καταλαβαίνει ότι είναι ο δολοφόνος». Θέλουμε να πιστεύουμε ότι τον παρέσυρε η τηλεοπτική ελαφρότητα και η επαγγελματική ανάγκη να ενισχύσει το θέαμα, στο οποίο έχει επενδύσει πολύ τηλεοπτικό χρόνο το κανάλι του και πως ο επικίνδυνος ρατσισμός της φράσης του ήταν ατόπημα της στιγμής. Αλλά ακριβώς αυτό το πνεύμα υπηρετεί ο κιτρινισμός που απευθύνεται στα ένστικτα του φιλοθεάμονος με υποκριτική ηθικολογία.


Δεν χρειάζεται παρά φράσεις-κλισέ…

Η ροή πληροφοριών για τη σύλληψη του ενόχου ενός πολύ μιντιακού θανάτου είναι διαρκής και εύκολη, οι αστυνομικές πηγές των ρεπόρτερ πρόθυμες να διαθέσουν στοιχεία, οπότε ο κόπος ελάχιστος, ακόμη και στη σύνταξη του ρεπορτάζ, καθώς δεν χρειάζεται παρά φράσεις- κλισέ. Αντιθέτως, τα οκτώ θύματα ενός συστήματος απάνθρωπης κερδοσκοπίας απαιτούν προσεκτική έρευνα, πρέπει να δημιουργηθούν σχέσεις εμπιστοσύνης για να ανοίξουν στόματα και στράτευση του δημοσιογράφου για να ανοίξουν πόρτες αρμοδίων. Ναι, είναι πολύς ο κόπος.