«Δεν είμαι του αντρός μου»

Στη ματαίωση της προσπάθειας να θεσμοθετηθεί η δυνατότητα των έγγαμων γυναικών να παίρνουν το επώνυμο του συζύγου τους προσανατολίζεται η κυβέρνηση προ των έντονων αντιδράσεων των γυναικείων οργανώσεων και των τομέων γυναικών όλων των κομμάτων.
Η επίμαχη διάταξη περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου, όπου αναφέρεται ειδικότερα ότι παρέχεται η δυνατότητα στους συζύγους να έχουν το ίδιο επώνυμο αν συμφωνούν και οι δύο. Η ανακοίνωση ωστόσο της νομοθετικής αυτής πρωτοβουλίας προκάλεσε την άμεση αντίδραση των τομέων

ΠΡΟΣ ΑΠΟΣΥΡΣΗ

Η πρόταση της κυβέρνησης για το επώνυμο των έγγαμων γυναικών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις

γυναικών των κομμάτων, συμπεριλαμβανομένου και του κυβερνώντος κόμματος. Η γενική γραμματέας Ισότητας Ευγενία Τσουμάνη τοποθετήθηκε εγγράφως προς το υπουργείο Δικαιοσύνης, τονίζοντας ότι «η τροποποίηση δεν συνάδει με τις πολιτικές κατευθύνσεις της Ε.Ε. στον τομέα ισότητας των δύο φύλων».

Ήδη, με σύνθημα «Δεν είμαι του αντρός μου», οι γυναικείες οργανώσεις και οι φορείς Ισότητας Φύλων ανακοίνωσαν την αντίθεσή τους στην οπισθοδρομική, όπως τη χαρακτηρίζουν, πρόταση της κυβέρνησης. «Δεν πρόκειται να περάσει. Είναι ένας αναχρονισμός που μας πηγαίνει 25 χρόνια πίσω», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Σίσσυ Βωβού, μέλος του Φεμινιστικού Κέντρου Αθήνας. «Θέλουν να μας γυρίσουν στα χρόνια εκείνα, όταν οι γυναίκες στην ελληνική επαρχία έπαιρναν όχι μόνο το επίθετο, αλλά και το όνομα του συζύγου, όπως για παράδειγμα η Κώσταινα ή η Γιώργαινα», προσθέτει, ενώ όπως τονίζουν οι γυναικείες οργανώσεις, εκτός από καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εάν περάσει η συγκεκριμένη πρόταση, θα δημιουργήσει και πρακτικά ζητήματα, καθώς σε περίπτωση διαζυγίου οι γυναίκες θα έχουν να αντιμετωπίσουν ένα «συνεχές τρεχαλητό με τη γραφειοκρατία για να πάρουν ξανά το πατρικό τους επώνυμο».

Τις τελευταίες μέρες πάντως, μαζεύονται ηλεκτρονικά υπογραφές, με σκοπό την απόρριψη της συγκεκριμένης πρότασης. «Μέχρι στιγμής έχουμε συγκεντρώσει 1.300 υπογραφές και συνεχίζουμε», λέει η κ. Βωβού. Την ίδια ακριβώς θέση υποστηρίζει και η βουλευτής της Ν.Δ. Κατερίνα Παπακώστα, η οποία χαρακτηρίζει «μια χαρά» το υπάρχον νομικό πλαίσιο για το επώνυμο των γυναικών.

«Η ανατροπή τού προ 25ετίας κεκτημένου των γυναικών για διατήρηση του οικογενειακού τους ονόματος είναι ένα τεράστιο πισωγύρισμα για την ελληνική κοινωνία», τονίζει η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Μιλένα Αποστολάκη. Από την πλευρά της, η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Ευαγγελία Αμμανατίδου κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για «επιστροφή στην πατριαρχική οικογένεια, επίθεση κατά της αυτονομίας των γυναικών και το πρώτο βήμα για την κατάργηση του οικογενειακού δικαίου».


ΝΑΙ Εις το όνομα του πατρός ή του συζύγου;

ΥΠΑΡΧΕΙ λόγος η Πολιτεία να επεμβαίνει στο δικαίωμα ενός πολίτη να φέρει το επώνυμο του συζύγου του, εφόσον το επιθυμεί; Το όνομα αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας και υπάγεται στον προστατευτικό μανδύα του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την προχθεσινή απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Darsczy κατά Ουγγαρίας (απόφαση της 1/7/2008, υπόθεση 44378/2005), που τονίζει ότι το όνομα αποτελεί κεντρικό στοιχείο γύρω από το οποίο διαπλάθεται η εικόνα ενός ανθρώπου απέναντι στα λοιπά μέλη της κοινωνίας. Μεταφέροντας τα συμπεράσματα αυτής της δικαστικής απόφασης στο ελληνικό πεδίο αντιπαράθεσης γύρω από το επώνυμο των συζύγων, πρέπει να κάνουμε δεκτό ότι, εφόσον στα πλαίσια ενός γάμου η σύζυγος αποφασίσει να λάβει το επώνυμο του συζύγου, η απόφασή της πρέπει να γίνεται σεβαστή από την Πολιτεία. Η αντίθετη μέχρι σήμερα απαγόρευση αντιβαίνει στα θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ τα νέα σημεία της καταπίεσης των γυναικών ζητούν σύγχρονες λύσεις αντιμετώπισης.

Ο Αθανάσιος Τάκης είναι δικηγόρος Θεσσαλονίκης, υπ. διδάκτορας Ευρωπαϊκού Δικαίου ΑΠΘ.


OXI Απαγορεύεται η διάκριση λόγω φύλου

ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ οικογενειακό δίκαιο, όπου ο γάμος είναι μια συμβατική σχέση κοινωνίας βίου μεταξύ δυο ισότιμων προσώπων, δεν είναι νοητό η σύναψη του γάμου να επιφέρει μεταβολή στην αστική ταυτότητα των συζύγων, έστω και κατ΄ επιλογήν αυτών. Το όνομα (επώνυμο, εν προκειμένω) συνιστά το βασικό στοιχείο εξατομίκευσης του προσώπου και στοιχείο της προσωπικότητας, και η δυνατότητα μεταβολής του σαφώς δεν εμπίπτει στο αναγκαίο περιεχόμενο της έγγαμης σχέσης. Έτσι, κάθε σύνδεση της δυνατότητας μεταβολής του ονόματος με τη σύναψη του γάμου είναι αδικαιολόγητη. Τα πρακτικά προβλήματα που ενδεχομένως δημιουργεί το γεγονός ότι ο ένας γονέας έχει διαφορετικό επώνυμο από τα παιδιά του δεν είναι ανυπέρβλητα και σε κάθε περίπτωση μπορούν να αντιμετωπιστούν με ρυθμίσεις τεχνικού χαρακτήρα. Η πρόταση ρύθμισης που ήρθε στη δημοσιότητα, στο μέτρο που αφορά τη δυνατότητα αλλαγής του επωνύμου μόνο για τη γυναίκα, πέρα από όσα ήδη αναφέρθηκαν, προσκρούει σαφώς και στη συνταγματική αρχή της ισότητας των φύλων και στην απαγόρευση διακρίσεων λόγω φύλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η Κατερίνα Φουντεδάκη είναι επίκουρη καθηγήτρια Αστικού Δικαίου ΑΠΘ