ΤΡΕΦΟΝΤΑΝ ΜΕ ΤΑ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΥΠΝΩΤΙΚΑ

Ένα ακόμη μυθιστόρημα που διεκδικεί κάποιον ρόλο στην πληθωρική και ενίοτε πληθωριστική λογοτεχνία του Ολοκαυτώματος; Σίγουρα τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά με το Μπάντενχαϊμ 1939. Χωρίς να αρνείται τις ιστορικές καταβολές του με την υπαινικτικότητα, με την ειρωνική του διάσταση- τις αποστάσεις που παίρνει απέναντι στα βιώματα- καταφέρνει να αναγάγει τα γεγονότα σε ένα είδος αρχετυπικού προτύπου όπου αναδεικνύονται οι «γενικές γραμμές» της ανθρώπινης υπόστασης, η ένταξη σε μια κοινότητα, η υιοθέτηση ενός πολιτισμού, ο ξεριζωμός, οι ψυχολογικές άμυνες που αναπτύσσονται για να αντιμετωπισθεί ο ανείπωτος φόβος, το πρόσωπο του τέρατος.

Στο Μπάντενχαϊμ δεν υπάρχει ανοιχτή βία. Υπάρχει αντιθέτως η υποδόρια έκφρασή της, καθώς από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ο κόσμος γίνεται όλο και πιο άγνωστος, πιο απόμακρος, πιο δυσνόητος. Και είναι εντυπωσιακός ο υποβλητικός λυρισμός του φόβου ο οποίος οργανώνεται μέσα από τις σύντομες περιγραφές που δίνουν τον τόνο της ατμόσφαιρας: «Οι τελευταίες ημέρες του Μπάντενχαϊμ φωτίζονταν από ένα ωχρό φασματικό φως. Τα τσιγάρα είχαν τελειώσει. Ο κόσμος τρεφόταν κρυφά με τα κλεμμένα υπνωτικά. Μερικοί ήταν χαρούμενοι κι άλλοι βούλιαζαν στη θλίψη. Η καταχνιά είχε διαλυθεί ελαφρά».

Οι λεπτές εκφραστικές ισορροπίες, ανάμεσα στην αγωνία και τον σαρκασμό, ανάμεσα στον φόβο και την ειρωνεία, ανάμεσα στο βιωμένο και το συμβολικό πλέκονται με την κάθε λέξη αυτού του μυθιστορήματος και είναι πράγματι ένα μεταφραστικό επίτευγμα της Μάγκυ Κοέν που τις απέδωσε στα ελληνικά.