Φαινόμενα

Ανακυκλώνει τις σάρκες της

Εδώ περίπου ολοκληρώνεται μια τηλεοπτική χρονιά που άφησε πικρή γεύση, αυτή τη φορά για τις αποτυχίες της που αποκάλυψαν κρίση των ίδιων της των «αξιών»
Ίσως και να το πήραμε πλέον απόφαση ότι αυτή η τηλεόραση, η δική μας τηλεόραση, έτσι είναι γιατί τόσο μπορεί. Είναι η τηλεόραση που θα εκμεταλλευτεί το έγκλημα, τη βία και τον πόνο, όπως στην πολύ πρόσφατη θλιβερή υπόθεση Σεργιανόπουλου. Είναι η τηλεόραση που θα εισβάλει στις τοπικές κοινωνίες με αφορμή μια εκτροπή πολιτών τους στιγματίζοντάς τους όλους συλλήβδην, όπως στην περίπτωση των Ζωνιανών, είναι η τηλεόραση υπό την επήρεια μόνιμου πανικού που θα διακόψει σειρές και εκπομπές επειδή δεν «γέμισαν ταμεία» άμα τη εμφανίσει τους χωρίς την υπομονή να τις στηρίξει και να περιμένει να πάρουν με τον χρόνο μορφή και περιεχόμενο. Είναι η τηλεόραση που ανακυκλώνει τις σάρκες της μέχρις εξαερώσεώς τους, γιατί ασφυκτιά από τον ανταγωνισμό και δεν έχει περιθώρια να δοκιμάσει τίποτε καινούργιο.

Και ίσως σιγά σιγά το παίρνουμε απόφαση ότι η τηλεόραση με τη μορφή που έχει σήμερα, των πάμπολλων ελεύθερης λήψης καναλιών, που ανταγωνίζονται στο ίδιο γήπεδο για το ίδιο πρωτάθλημα και αδυνατούν να αλλάξουν κατηγορία, παίρνει τη θέση της ανάμεσα στις αντίκες της μαμάς και του μπαμπά, σύμβολο του δικού τους μεγαλώματος υπό την επήρεια της μαγείας του, σύμβολο της δικής τους αισθητικής. Νέες πιο εξελιγμένες τεχνολογίες με τις οποίες συντονίζονται ευκολότερα και καλύτερα οι καινούργιες γενιές μπορούν να υποστηρίξουν ένα πολύ διαφορετικό τηλεοπτικό τοπίο, χωρίς βέβαια να ακυρωθεί αυτό που γνωρίζουμε, αλλά αναγκαστικά θα συρρικνωθεί. Για παράδειγμα, ήδη λειτουργεί εδώ και περίπου έναν χρόνο το πρώτο ιντερνετικό κανάλι του Αθηναϊκού Πρακτορείου, το ΤV Video, κυρίως ειδησεογραφικό, αλλά προσφέρει και ψυχαγωγικά βίντεο και σύμφωνα με πληροφορίες ετοιμάζονται και άλλα δυοτρία που θα είναι σε λειτουργία λίαν συντόμως. Νέα αγορά, νέες συνθήκες, που απομένει να διαπιστώσουμε κατά πόσον αυτό θα σημαίνει και νέες νοοτροπίες, απαλλαγμένες τουλάχιστον από το άγχος της αναπαραγωγής των ίδιων θεμάτων από τα ίδια πρόσωπα, όσο είναι αυτό δυνατό εντός των δεδομένων της εγχώριας κουλτούρας του θεάματος και κυρίως του ενημερωτικού.

Ο πανικός που εκδηλώθηκε με την αιφνίδια διακοπή σειρών και εκπομπών, κυρίως στον Αnt1, είναι ίσως ο προάγγελος μιας δύσκολης καμπής που πλησιάζει για τις παραδοσιακές τηλεοπτικές επιχειρήσεις, ιδίως εκείνες που έχασαν την πυξίδα τους μέσα στη δίνη του ανταγωνισμού ή παρουσίασαν μια ταύτιση προγραμμάτων, αλιεύοντας από την ίδια δεξαμενή θεμάτων και προσώπων. Για παράδειγμα, πόση Θώδη θα καταναλώσει η κουτσομπολική τηλεόραση και πόσες Θώδες μπορούν να βρεθούν για το μέλλον, για να γεμίσουν με τα σουσούμια τους δεκάδες ώρες προγραμμάτων. Αν και η κατηγορία της κουτσομπολικής τηλεοπτικής γαστριμαργίας είναι από αυτές που έχουν περιθώρια μακροημέρευσης, καθώς κοστίζει φθηνότερα από άλλη μορφή τηλεόρασης (π.χ. ακριβές παραγωγές σίριαλ, ντοκιμαντέρ κ.λπ.), ενώ έχει εξασφαλισμένο κοινό, καθώς για άλλους αποτελεί κατ΄ εξοχήν επιλογή ψυχαγωγίας και για άλλους χρησιμεύει ως μυοχαλαρωτικό.

Δύσκολοι γίνονται οι καιροί για σίριαλ, καθώς η ένδεια σεναρίων και το μεγάλο ρίσκο μιας παραγωγής οδηγεί στην «ελληνοποίηση» έτοιμων συνταγών που έχουν ήδη κάνει σουξέ στο εξωτερικό, όπως η «Μαρία η άσχημη», τα «Ίχνη» (Μega) κ.λπ. Σε μια τόσο μικρή αγορά, η ελάχιστη αρνητική αντίδραση του τηλεοπτικού κοινού κοστίζει πολύ ακριβά για να της αφήσουν το παραμικρό περιθώριο πλέον να εκδηλωθεί.

Η αποτυχία του «Γιούγκερμαν» με το υψηλό κόστος παραγωγής, που φαινόταν ωστόσο μόνο στα σκηνικά και τα κοστούμια, είναι βέβαιο ότι απλουστεύεται στην καναλική πιάτσα ως αποτυχία της «ποιοτικής τηλεόρασης», ιδανικό άλλοθι για να κατακλυστεί πλέον με παντός είδους φτηνά σκουπίδια.

Δύσκολοι γίνονται οι καιροί για σίριαλ, καθώς η ένδεια σεναρίων και το μεγάλο ρίσκο μιας παραγωγής οδηγεί στην «ελληνοποίηση» έτοιμων συνταγών που έχουν ήδη κάνει σουξέ στο εξωτερικό

Σατιρική εκτόνωση

Αυτό που εννοούμε με τον αδόκιμο όρο «ποιοτική τηλεόραση» δεν σημαίνει απαραιτήτως ακριβή τηλεόραση, αλλά παραγωγές που επιτυγχάνουν την ισορροπία αισθητικής ποιότητας και εμπορικότητας.

Αφήσαμε εκτός ανάλυσης τον Λαζόπουλο, καθώς αποτελεί τηλεοπτικό είδος από μόνος του- αν και δεν είναι ο μοναδικός στο είδος του, στο εξωτερικό (Ιταλία, Αμερική) υπάρχουν παρόμοιες εκπομπές, όπου είναι πολύ δημοφιλείς οι παρουσιαστές-δημιουργοί τους. Πρόκειται για μια τάση στις τηλεοράσεις που εκτονώνει τη συσσωρευμένη ένταση του φιλοθεάμονος, που συνθλίβεται μεταξύ τόνων τηλεσκουπιδιών και μιας πολιτικής σκηνής χωρίς όραμα και αισθητική.