Φαινόμενα

Μιντιακός κανιβαλισμός

Από τη «λαίδη Ντι» ώς τον Νίκο Σεργιανόπουλο τα φαινόμενα των μιντιακών καιρών μας έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά και προκαλούν την ίδια καταναλωτική συγκίνηση
Μια ιστοσελίδα αφιερωμένη στον Νίκο Σεργιανόπουλο που έχει δεχθεί χιλιάδες επισκέψεις, εκατοντάδες συλλυπητήρια γράμματα, ποιήματα, ενώ μια ομάδα συν-συγκινημένων και βαρέως τεθλιμμένων για τον χαμό του ηθοποιού οργανώνει συναυλία στη μνήμη του.

Υπερβολή; Εκ πρώτης όψεως μόνον αυτό είναι, δεδομένου ότι ο Νίκος Σεργιανόπουλος δεν υπήρξε σταρ ούτε ηθοποιός των μεγάλων θεατρικών επιτυχιών ούτε γινόταν διαδήλωση στο πέρασμά του, απλώς έγινε φίρμα ως πρωταγωνιστής σε μεγάλη τηλεοπτική επιτυχία και συμμετείχε σε μερικές ακόμη αξιοπρεπείς τηλεοπτικές παραγωγές. Συμπαθής, διακριτικός και με την αύρα του καταραμένουδεν έκρυψε ποτέ την εξάρτησή του από το αλκοόλ και αργότερα η σύλληψή του για ναρκωτικά αποκάλυψε μια ζωή βουλιαγμένη στις εξαρτήσεις- ίσως γεννούσε στους πιο επιρρεπείς ένα αίσθημα προστασίας, αλλά οι αντιδράσεις συγκίνησης πήραν τέτοιες διαστάσεις που, τηρουμένων των αναλογιών, μόνον με το φαινόμενο Νταϊάνα συγκρίνονται.

Η τεχνολογία της τηλεόρασης και του Ίντερνετ στάθηκε καθοριστική στην περίπτωση Σεργιανόπουλου για τη μαζική έκφραση του συναισθήματος, αλλά εν τέλει και για την καλλιέργειά του. Γιατί ακριβώς όπως και η Νταϊάνα έτσι κι ο Νίκος Σεργιανόπουλος- έστω μετά θάνατον αυτός – αποδείχθηκαν αμφότεροι, ο καθένας για την κοινωνία όπου απευθυνόταν, οι ιδανικοί τραγικοί ήρωες του μεταμοντέρνου μιντιακού χυλού με τις μοναχικές, άδικες ζωές τους και τον άγριο θάνατο. Αυτά ακριβώς τα στοιχεία της «σκληρής μοίρας» είναι το κοινό χαρακτηριστικό των «τραγικών μιντιακών ηρώων» των ημερών μας. Αλλά για να γίνουν γνωστά πρέπει πρώτα να γίνουν φύλλο και φτερό οι προσωπικές τους ζωές.

Εξ ου και το «φαινόμενο Σεργιανόπουλος» έχει την εξήγησή του όπως είχε και το «φαινόμενο Νταϊάνα». Είναι ο μιντιακός κανιβαλισμός, το κυνηγητό για την αποκάλυψη των πιο προσωπικών, των πιο μύχιων μυστικών της ζωής τους, αυτών που θα τους έκαναν οικείους, αλλά και αξιολύπητους. Όσο πιο σκοτεινά τα μυστικά τους δε, τόσο πιο δραματικά και τόσο πιο εμπορικά.

Ακριβώς επειδή στις εποχές μας ο «μιντιακός ήρωας» είναι εκείνος που η ζωή του προσφέρεται για διασυρμό, ταπείνωση, ξεφλούδισμα, ώστε να εξαρθεί ο καθημερινός, «ανώνυμος» άνθρωπος, να αισθανθεί τυχερός με τη δίχως λάμψη ζωή του και επομένως την ίδια στιγμή μεγάθυμος με εκείνον που τόσο τραγικά χάθηκε. Πρόκειται για την πλέον συνηθισμένη εξισωτική τελετουργία των μίντια. Εκμεταλλεύονται άγρια τα πιο σκληρά στοιχεία της προσωπικής ζωής εκείνων που φεύγουν με τραγικό τρόπο, αρκεί να υπήρξαν βέβαια, δικά τους δημιουργήματα. Η Νταϊάνα βέβαια υπήρξε η πριγκίπισσα του λαού, έκανε αγαθοεργίες, επισκέφθηκε νοσοκομεία, στήριξε ασθενείς με ΑΙDS, έδωσε αγώνα κατά της πείνας, αλλά πάνω απ΄ όλα υπήρξε μια μοναχική, δυστυχισμένη γυναίκα που πέθανε πολύ νέα με τρόπο τραγικό.

Ο Νίκος Σεργιανόπουλος πάλι ούτε για τις αγαθοεργίες έγινε αγαπητός ούτε για την υψηλή προσφορά του στην τέχνη του θεάτρου, αλλά για τη μοναχική του προσωπικότητα και τον μύθο του βασανισμένου και καταραμένου με τον οποίον περιεβλήθη μετά θάνατον χάρη στην επίμονη κουτσομπολίστικη προσβολή της μνήμης του από την τηλεόραση, στην οποία όφειλε ωστόσο και τη φήμη του. Αλλά τη μεγάλη συγκίνηση την προκάλεσαν οι 21 μαχαιριές. Αν έφευγε από καρδιά, τίποτε από όλα αυτά δεν θα ΄χε συμβεί.


Η συγκίνηση είναι η νέα πατρίδα

Η σκοτεινή δολοφονία και η αγριότητά της έδωσαν το βασικό υλικό για το τελετουργικό της υπερδραματοποίησης, που είναι η θρησκεία των τηλεοπτικών καιρών μας. Ιερείς της, οι επαγγελματίες του τηλεκουτσομπολιού που σκαλίζουν ζωές και αναδεικνύουν τα πιο σκληρά και σκοτεινά τους σημεία.

Ναοί της τα κανάλια, γιατί χάρη στην τηλεοπτική τεχνολογία διαμορφώνεται το κατάλληλο οπτικοακουστικό πλαίσιο για τον ερεθισμό του συναισθήματος (το τι «αχ, χελιδόνι μου» ακούστηκε, τι ζεϊμπέκικα και πονεμένα άσματα, μέχρι ξελιγώματος). Μάρτυρές της όλοι οι αδικοχαμένοι, αδικοσκοτωμένοι. Όλοι όσων η ζωή και ο θάνατος είναι δεόντως σκληρός, ώστε να αισθανθεί τυχερό το μεγάλο μικροαστικό κοινό.

Όσο για τη συγκίνηση, αυτή είναι η νέα πατρίδα του μικροαστικού συντηρητισμού. Στο πεδίο της συγκίνησης συναντιέται το ευρύ τηλεοπτικό κοινό και απολαμβάνει την κοινότητα των συναισθημάτων (την ψευδαίσθηση της συμμετοχής) που προκάλεσε το δραματοποιημένο σίριαλ της ζωής μιας διασημότητας, αλλά και την ασφάλεια ότι οι ακραίες τραγωδίες παραμένουν απολαυστικό μεν, θέαμα και μόνον δε.