Η ελευθερία κόπηκε στο μοντάζ

Μαγικά κόλπα στη ρωσική τηλεόραση: αν τυχόν ξεφύγει της προσοχής των υπευθύνων και εμφανιστεί κάποιος επικριτής του Κρεμλίνου, παρά τη μαύρη λίστα που (φέρεται να) κυκλοφορεί και την αυτολογοκρισία που (σίγουρα) τη συμπληρώνει, απλώς σβήνεται ψηφιακά στο μοντάζ και ούτε γάτα ούτε ζημιά.

Όταν η Κίρα Προσουτίνσκαγια, η παρουσιάστρια του τοκ-σόου «Ο λαός θέλει να μάθει», επικοινώνησε μαζί του προκειμένου να τον προσκαλέσει στην εκπομπή, ο Μιχαήλ Ντελιάγκιν, παρ΄ ότι επιφανής πολιτικός αναλυτής, αιφνιδιάστηκε. Η τελευταία φορά που είχε εμφανιστεί σε μεγάλο τηλεοπτικό δίκτυο όπως το Centre ΤV ήταν πριν από πολλά χρόνια, πριν αρχίσει να επιτίθεται στο Κρεμλίνο και να στηρίζει την αντιπολίτευση. «Σκέφτηκα πως ίσως είχε ξεχάσει να συμβουλευτεί τη μαύρη λίστα», λέει. Εκ των υστέρων, η σκέψη του αποδείχθηκε ορθή. Διότι παρ΄ όλο που ο Ντελιάγκιν πήγε

ΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΕΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ

παραδέχονται πως ειδικά τον τελευταίο χρόνο οι πιέσεις για συμμόρφωση από το Κρεμλίνο εντάθηκαν σε μεγάλο βαθμό

στην εκπομπή, όταν η εκπομπή προβλήθηκε αυτός δεν ήταν μέσα. Για την ακρίβεια, μόνο τα πόδια του φάνηκαν για λίγο (χωρίς το υπόλοιπο σώμα) σε μία σκηνή. Οι τεχνικοί δούλεψαν, καθώς φαίνεται, λίγο βιαστικά. «Θα έλεγα ψέματα αν υποστήριζα ότι η δουλειά μας είναι εύκολη αυτές τις ημέρες», ομολόγησε η Κίρα Προσουτίνσκαγια. «Θα ήταν ανόητο να ισχυριστώ πως είμαστε ελεύθεροι να κάνουμε ό,τι θέλουμε», αναγνώρισε με τη σειρά του και ο διευθυντής ειδήσεων του Centre ΤV Μιχαήλ Πονομάριοφ. Ο Βλαντίμιρ Πόζνερ, ο παρουσιαστής ενός πολιτικού τοκ-σόου στο μεγαλύτερο εθνικό δίκτυο, το Channel Οne, παραδέχεται πως ειδικά τον τελευταίο χρόνο οι πιέσεις για συμμόρφωση από το Κρεμλίνο εντάθηκαν σε βαθμό «παράνοιας»- και δεν έχουν ατονήσει παρ΄ ότι ολοκληρώθηκαν και οι κοινοβουλευτικές και οι προεδρικές εκλογές. Πολλές λίστες
Το Κρεμλίνο επιμένει πως δεν υπάρχει καμία «μαύρη λίστα»: από τη δική του οπτική γωνία, όσοι διάκεινται εχθρικά απέναντί του δεν εμφανίζονται στην τηλεόραση για τον απλό λόγο ότι οι απόψεις τους δεν είναι άξιες δημοσίοποίησης… Πολλοί δημοσιογράφοι συμφωνούν πως πράγματι δεν υπάρχει επίσημη «μαύρη λίστα», ούτε ανάγκη να υπάρξει: κάθε σταθμός φτιάχνει μόνος τη δική του. Σε κάθε περίπτωση, οι ιθύνοντες δεν αστειεύονται. Ένας από τους πιο γνωστούς σατιρικούς σχολιαστές της Ρωσίας, ο Βίκτορ Σεντέροβιτς, παρουσίαζε κάποτε ένα σόου με κούκλες-καρικατούρες πολιτικών, συμπεριλαμβανομένου και του Πούτιν: το σόου κόπηκε κατά την πρώτη θητεία του Πούτιν και ο Σεντέροβιτς δεν έχει δει έκτοτε τηλεοπτικό στούντιο ούτε από μακριά.


Με μια ματιά

· ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ τηλεοπτικά δίκτυα στη Ρωσία ελέγχονται είτε από το κράτος είτε από «ημέτερες» εταιρείες.

· ΕΠΙΚΡΙΤΙΚΑ για το Κρεμλίνο σχόλια μπορεί να ακούσει ή να διαβάσει κανείς μόνο σε μικρά δίκτυα όπως το Ren ΤV και ραδιοσταθμούς όπως ο Εcho of Μoscow, καθώς και σε κάποιες από τις 400 καθημερινές εφημερίδες, όπως η «Νovaya Gazeta».

· ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ υπάρχει κατ΄ επίφαση και στον αγγλόφωνο τηλεοπτικό σταθμό Russia Τoday, παρ΄ ότι κρατικός και δορυφορικός· όπως λέει ο φιλελεύθερος πρώην βουλευτής Βλαντίμιρ Ρίτζκοφ, «θέλουν να φαίνεται ότι στη Ρωσία υπάρχει ελευθερία του Τύπου».

· ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ υπάρχει μόνο στο Ίντερνετ, που χρησιμοποιείται από 30 εκατομμύρια Ρώσους.

· Η ΡΩΣΙΑ αποδείχθηκε τη δεκαετία 1996-2006 η δεύτερη πιο επικίνδυνη χώρα στον κόσμο για τους δημοσιογράφους μετά το Ιράκ: τη συγκεκριμένη περίοδο σκοτώθηκαν 88 δημοσιογράφοι στη Ρωσία έναντι 138 στο Ιράκ.

· Ο ΝΕΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ντμίτρι Μεντβέντεφ (φωτογραφία δεξιά) απέρριψε χθες προτεινόμενη νομοθετική μεταρρύθμιση που θα επέτρεπε στις αρχές να βάζουν λουκέτο, ακόμα και χωρίς δικαστική απόφαση, σε όποιο ΜΜΕ υποψιάζονταν για «συκοφαντική δυσφήμηση».

· ΚΑΠΟΙΟΙ ΕΙΔΑΝ σε αυτήν την κίνηση μια απόδειξη ότι ο Μεντβέντεφ σκοπεύει να αφήσει πιο ελεύθερα τα ρωσικά ΜΜΕ.

Άλλοι, ωστόσο, εξέφρασαν την εκτίμηση πως όλα αυτά εντάσσονται στην προπαγάνδα του Κρεμλίνου.