Φαινόμενα

Μήπως πέφτουμε από τα σύννεφα;

Τα βλέμματα στράφηκαν και πάλι στα πανεπιστήμια. Η βία που ξεσπάει σφοδρή αντιμετωπίζεται με αναίτια έκπληξη. Μια πολύ επικοινωνιακή έκπληξη!

Στην πραγματικότητα ήταν αναμενόμενο το ξέσπασμα, αφού τα προβλήματα που έθεσαν οι φοιτητές κατά τις περυσινές κινητοποιήσεις τους δεν επιλύθηκαν και μόνον ο νόμος ψηφίστηκε, για την ακύρωση του οποίου είχαν αγωνιστεί.

Η «έκπληξη», επομένως, αποτελεί ένα ακόμη σκηνοθετικό εύρημα του μιντιακοπολιτικού τελετουργικού. Καλύπτει εξίσου τις σκηνοθετικές ανάγκες της τηλεοπτικής, ενημερωτικής φαντασμαγορίας και την ολιγωρία των υπευθύνων πολιτικών να δώσουν διέξοδο. Αποτέλεσμα, η συζήτηση για το πανεπιστήμιο να κάνει φαύλους κύκλους δίνοντας την αίσθηση του χάους. Ένας πρύτανης στο νοσοκομείο, θύμα μιας στιγμής ακραίας έντασης, αλλά και δυο φύλακες πανεπιστημιακών χώρων ξυλοκοπημένοι άγρια, που επίσης νοσηλεύονται: πρόκειται για γεγονότα που οριοθετούν μια κατάσταση εκτός ελέγχου και απόλυτα παράλογη. Μια μειοψηφία, έστω, φοιτητών, ξεσπάει με τυφλή βία κατά του χώρου (με την ευρεία έννοια) για μια θέση στον οποίο διάβασε σκληρά, ξενύχτησε, καρδιοχτύπησε και δεν μπορεί παρά να χοροπήδησε από ενθουσιασμό διαβάζοντας το όνομά της μεταξύ των επιτυχόντων; Αυτό κι αν φαίνεται παράλογο.

Όσο όμως πιο τρομακτική γίνεται η εικόνα των διαλυμένων πανεπιστημίων και αβέβαιο το μέλλον των φοιτητών, τόσο πιο… τακτοποιημένο είναι το θέαμα των τηλεπαραθύρων που ασχολούνται με αυτό το θέμα. Εκεί συζητούνται μόνον τα επεισόδια βίας, που παίρνουν μια ιδιόμορφη πολιτική αξιοποίηση, με βάση ποια κόμματα της Βουλής τα καταδικάζουν και ποια δεν τα καταδικάζουν, οπότε θεωρείται αυταπόδεικτο ότι τα υποκινούν. Ευθέως κατηγορούσε ως υποκινητή της βίας τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλαβάνο ο Γιώργος Τράγκας, αφού «δεν πηγαίνουν στα πανεπιστήμια και εκεί μπροστά στους φοιτητές να πουν στους “κακούς” ότι δεν τους επικροτούν και τους καταδικάζουν». Συνήθης λαϊκισμός, που αξιοποιεί μια ισχυρή νοοτροπία της πολιτικής σκηνής, η οποία ανέκαθεν αντιμετώπιζε το πανεπιστήμιο ως δεξαμενή κομματικής- και όχι πολιτικής- πελατείας και πάλι για να υποβαθμίσει και να παραπλανήσει ως προς τις ουσιαστικές αιτίες του τυφλού, άγριου ξεσπάσματος.

Ωστόσο το συμβάν της βίας με τη δική του σκληρή, πολεμική επικοινωνιακή δύναμη, στέλνει ένα και μοναδικό μήνυμα, πολύ οικείο στις μεταμοντέρνες, χυλώδεις κοινωνίες μας και αυτό είναι ο τρόμος.

Γι΄ αυτό και προκαλεί αμηχανία και αντιμετωπίζεται από τους τηλεπαραθυράτους σχολιαστές, με το βλοσυρό ύφος του αυταρχικού πλην δίκαιου γονιού που «θέλει το καλό των παιδιών του» και όσα δεν ακούνε, να φάνε τιμωρία και αποβολή και εν τέλει να «φορτωθούν» σε έναν πολιτικό σχηματισμό της Βουλής, ο οποίος δείχνεται με το δάχτυλο σαν αποκλειστικός υποκινητής και ένοχος.

Η μέθοδος πολύ τηλεοπτική. Δεν ασχολείται ούτε με επίπονες ερμηνείες ούτε με αναλύσεις και διερεύνηση των αιτίων και των αφορμών, αλλά διαμορφώνει κλίμα δίκης, που το κατανοεί απόλυτα ο τηλεθεατής. Υποδεικνύεται ένας ένοχος και ή φταίει ή δεν φταίει. Άλλη λύση δεν υπάρχει. Ούτε φυσικά άλλος δρόμος να σκεφτεί και να προσεγγίσει κανείς το πρόβλημα.

Έτσι στη μιντιακή σκηνή διά του τελετουργικού της ενημέρωσης αναζητούνται συγκεκριμένοι ένοχοι, για τη συγκεκριμένη βία, όπως αυτή αποτυπώνεται στα δελτία Ειδήσεων από ερασιτεχνικά βίντεο και μαρτυρίες, π.χ. του διευθυντή της κλινικής όπου νοσηλεύεται ο πρύτανης από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος διευθυντής περιγράφει την κατάσταση της υγείας του νοσηλευομένου σαν να κάνει πολιτικές δηλώσεις.

Όχι ότι δεν είναι σοβαρό θέμα ο τραυματισμός, αλλά η λεπτομερής ενημέρωση για την κατάσταση της υγείας του πρύτανη δεν ταυτίζεται με την ενημέρωση για το τι πραγματικά συμβαίνει στα πανεπιστήμια.
Βία που γεννήθηκε από την απραξία

Το δικό μας «βλέμμα» έπεσε στα πανεπιστήμια από τη στιγμή που οι φοιτητές βγήκαν στους δρόμους, από τη στιγμή που ο τηλεοπτικός φακός αποτύπωσε τις πρώτες συγκρούσεις και, για να είμαστε ακριβείς, από το συμβάν της βίας. Αποδείχθηκε έτσι η επικοινωνιακή δύναμή της. Μια βία που αποκρυσταλλώνει, είναι φανερό (σαν τη βία των χούλιγκανς) τη φονική αδιαφορία και τη σιωπή όλων για την απουσία κάθε εξέλιξης, κάθε ουσιαστικού συμβάντος που οφείλει ο χώρος της γνώσης να παράγει. Μια σιωπή που άρχισε από την εποχή της μεταπολιτευτικής ψευδοαποθέωσης της πανεπιστημιακής κοινότητας από κόμματα (ιδίως της Αριστεράς) που εν τέλει λειτούργησε ως άλλοθι για την εγκατάλειψή της, μέχρι τη σύγχρονη αποθέωση της αγοράς των ιδιωτικών πανεπιστημίων που ολοκληρώνει θριαμβευτικά την καλή δουλειά της εγκατάλειψης που προηγήθηκε.