Ματιές Ψηφοφορίες

Αλλάζει ο καιρός. Επί τα χείρω. Αλλάζουν και οι καιροί. Γενικώς. Άλλα ήταν τα πρότυπά μας πριν από 40 χρόνια, άλλα είναι σήμερα, άλλα θα είναι αύριο. Και για την «καινούργια τάξη πραγμάτων», μέγιστο ρόλο έχει παίξει η τηλεόραση. Και δη, η ιδιωτική. Θέλω να σταθώ σε μια ψηφοφορία του Σκάι και του ΒΒC, για τους «100 μεγάλους Έλληνες», στην οποία πήραν μέρος («Καθημερινή», 11 Μαΐου) 38.472

συμπατριώτες μας. Η επιλογή δεν προϋπέθετε αξιολογικά κριτήρια. (Γι΄ αυτό και ανάμεσα στους «100» βλέπουμε και δύο δικτάτορες. Τον Μεταξά και τον Παπαδόπουλο.) Και η εφημερίδα ορθώς υπογραμμίζει ότι ο κατάλογος εκείνων που ψηφίσθηκαν «απεικονίζει τις αντιλήψεις που υπάρχουν στην ελληνική κοινωνία».

Πριν από 25-30 χρόνια, ένας εξαιρετικός συνάδελφος, ο μακαρίτης Γ.Κ. Πηλιχός, είχε βγάλει ένα βιβλίο με τίτλο «Δέκα σύγχρονοι Έλληνες». Εκεί, τα κριτήρια ήταν προσωπικά, αλλά και κατά 70%, τουλάχιστον, αξιολογικά. Μου είχε κάνει λοιπόν εντύπωση ότι ένας από τους «Δέκα σύγχρονους Έλληνες» ήταν ο Βασίλης Τσιτσάνης. Και δίπλα του, ο Οδυσσέας Ελύτης. Δεν είχε, βέβαια, κανείς αντίρρηση για την επιλογή του Ελύτη. Αλλά υπήρξαν κάποιες υπόκωφες γκρίνιες για την επιλογή του Τσιτσάνη. Άδικες, κατά τη γνώμη μου. Αλλά την εποχή εκείνη, όλοι μας, άλλος περισσότερο άλλος λιγότερο, είχαμε τον νου μας δεμένο με έναν κορσέ. Που μας πίεζε να σκεφτόμαστε με τον άλφα ή βήτα τρόπο. Έτσι μας είχαν μάθει, τα σχολεία, ο Τύπος, η «άρχουσα τάξη», η οικογένειά μας.

Σήμερα, όμως, ο κορσές έχει λασκάρει. Κι αυτό είναι φανερό και στην εν λόγω ψηφοφορία. Θα μπορούσε να λογαριάσει κανείς, άλλοτε, μεταξύ των πιο σημαντικών Ελλήνων, έναν ποδοσφαιριστή, έναν μπασκετμπολίστα, έναν συνθέτη λαϊκών τραγουδιών, έναν τραγουδιστή;

Ο ποδοσφαιριστής που ανέφερα είναι ο Θ. Ζαγοράκης. Ο μπασκετμπολίστας είναι ο Νίκος Γκάλης. Ο συνθέτης είναι ο Μάνος Λοΐζος. Και ο τραγουδιστής ο Στέλιος Καζαντζίδης, το όνομα του οποίου έχουν πάρει εκατοντάδες πολιτιστικοί σύλλογοι.

Ίσως να αποτελεί έκπληξη για πολλούς το ότι στους εκατό πιο σημαντικούς Έλληνες συμπεριλαμβάνονται ο Μάρκος Βαμβακάρης, η Αλίκη Βουγιουκλάκη, ο Νίκος Ξυλούρης, ο Λάκης Λαζόπουλος, ο Θανάσης Βέγγος και ο Δημήτρης Χορν. Εγώ, πάντως, δεν εκπλήσσομαι. Και αισθάνομαι και μιαν ανακούφιση, θα έλεγα, που οι καλλιτέχνες, οι συγγραφείς, οι φιλόσοφοι, οι αθλητές, οι ποιητές και οι επιστήμονες συνολικά είναι πολύ περισσότεροι από τους πολιτικούς, που κάποτε είχαν παντού την πρωτοκαθεδρία.

Αναφέρω, από την πρώτη κατηγορία, με βάση την ψηφοφορία, τον Μίκη, τον Χατζιδάκι, τον Ελύτη, τον Σεφέρη, τον Μανόλη Ανδρόνικο, τον Πύρρο Δήμα, την Ελένη Αρβελέρ, τον Καβάφη, την Κάλλας, τον Καραθεοδωρή, τον Καστοριάδη, τον Καζαντζάκη, τον Κουν, τον Δημ. Μητρόπουλο, τον Δ. Νανόπουλο, την Ελ. Μουζάλα, τον Παλαμά, την Παξινού, τον Παπαδιαμάντη, τον Βαγ. Παπαθανασίου, τον Γ. Παπανικολάου, τον Ρίτσο, τον Σολωμό και τον Θ. Αγγελόπουλο.

Όσο για τους πολιτικούς, έχουν πιάσει, όπως είπα, πάτο. Κανείς δεν επιπλέει από τους «καινούργιους»! Μόνον ορισμένοι παλιοί. Ονόματα: Χ. Τρικούπης, Ελ. Βενιζέλος, Πλαστήρας, Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου, Α. Παπανδρέου, Χ. Φλωράκης, Μ. Γλέζος, Κ. Σημίτης.