Χρήμα / Ιδιωτικοποιήσεις

Βήμα βήμα η αποχώρηση από τον ΟΤΕ

Σκόπιμα θολό άφησε η κυβέρνηση το τοπίο γύρω από τα μελλοντικά της σχέδια για τον ΟΤΕ, τα οποία προφανώς έχει συζητήσει- αν όχι συμφωνήσει- με τους Γερμανούς εταίρους, που αναλαμβάνουν από αύριο τα ηνία του ελληνικού οργανισμού τηλεπικοινωνιών. Οι περισσότεροι αναλυτές πάντως, από την αγορά και από την αντιπολίτευση, συμφωνούν ότι υπάρχει σχέδιο και θεωρούν ότι το επικρατέστερο είναι να διατηρήσει προς το παρόν η κυβέρνηση τη σημερινή μετοχική ισορροπία, σύμφωνα και με τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφη, αλλά να προχωρήσει σε μείωση του ποσοστού του Δημοσίου στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο- εφόσον βεβαίως επανεκλεγεί. Θεωρούν, δηλαδή, ότι ενώ η κυβέρνηση και ιδίως το οικονομικό της επιτελείο θα ήθελαν και σκοπεύουν να πουλήσουν και επιπλέον ποσοστό του ΟΤΕ, δεν θα αποτολμήσουν να το κάνουν στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, καθώς οι αντιδράσεις είναι έντονες, ακόμη και στο εσωκομματικό πεδίο. Αν το έκαναν, θα έδιναν λαβή για καταγγελίες περί εξαπάτησης της κοινής γνώμης, την οποία διαβεβαιώνουν ότι πρόκειται για μια «ισορροπημένη συμφωνία», στο πλαίσιο της οποίας οι δύο εταίροι κατέχουν από 25% συν μια μετοχή και έχουν περίπου ίσα δικαιώματα στο μάνατζμεντ του Οργανισμού.

Τ ο βήμα του επόμενου
Ωστόσο, το 2009 ή- το πιθανότερο- το 2010 θα γίνουν εκλογές και εφόσον η Νέα Δημοκρατία επανεκλεγεί, ο νέος υπουργός Οικονομίας δεν θα δεσμεύεται πλέον από τις διαβεβαιώσεις του κ. Αλογοσκούφη και θα μπορέσει να προχωρήσει στο επόμενο βήμα. Αυτό το επόμενο βήμα μπορεί να είναι λιγότερο ή περισσότερο τολμηρό. Η πιο ανώδυνη λύση είναι να πουλήσει 5%-10% των μετοχών του ΟΤΕ, περιορίζοντας έτσι τη συμμετοχή του Δημοσίου στο 15%-20%, οπότε δεν αλλάζει η σημερινή μετοχική και διοικητική ισορροπία στον Οργανισμό. Ωστόσο, είναι ένα ερώτημα αν θα θελήσουν οι Γερμανοί να αγοράσουν χωρίς να έχουν κανένα όφελος. Αν το Δημόσιο πουλήσει πάνω από 10% και έως 15%, τότε χάνει μια θέση στο διοικητικό συμβούλιο, οπότε η γερμανική πλευρά αποκτά τον πλήρη έλεγχο.

Λογικά, η επόμενη κυβέρνηση, εφόσον είναι της Νέας Δημοκρατίας, θα κρίνει με βάση τη μέχρι τότε πορεία του Οργανισμού και με βάση τις πολιτικές ισορροπίες για το πόσο χαμηλά θα θελήσει να πέσει. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αποφασίσει γρήγορα, δηλαδή ώς το 2011, σύμφωνα

Α ν το Δημόσιο πουλήσει πάνω από 10% και έως 15%, τότε χάνει μια θέση στο διοικητικό συμβούλιο, οπότε η γερμανική πλευρά αποκτά τον πλήρη έλεγχο

με το χρονοδιάγραμμα το οποίο θέτει η συμφωνία για να επωφεληθεί τουλάχιστον από το προσυμφωνηθέν υπερτίμημα. Όπως είναι γνωστό, αν πουλήσει ώς τότε, θα εισπράξει τιμή 15%-20% υψηλότερη από την τρέχουσα χρηματιστηριακή. Από το 2011 και μετά δεν προβλέπεται υπερτίμημα.

ΔΕΗ- ΕΥΔΑΠ
Ένα άλλο εναλλακτικό σενάριο είναι να μείνουν τα πράγματα ως έχουν ακόμη κι αν επανεκλεγεί η Νέα Δημοκρατία. Αν η πλειοψηφία της είναι ασθενής και κυρίως αν δεν θέλει να θέσει σε κίνδυνο τις επόμενες ιδιωτικοποιήσεις, με κορυφαία εκείνη της ΔΕΗ, αλλά και της ΕΥΔΑΠ- όπου σχεδιάζει, χωρίς να το ομολογεί επισήμως, να εφαρμόσει μοντέλο ανάλογο με εκείνο του ΟΤΕ-, ενδέχεται να επιλέξει αυτήν τη λύση. Δεν είναι σίγουρο, όμως, ότι αυτό θα αφήσει ευχαριστημένη τη γερμανική πλευρά, η οποία προσβλέπει όπως όλα δείχνουν σε ενίσχυση των εξουσιών της στον ΟΤΕ.

Με ποιες προϋποθέσεις
Τα δεδομένα, βεβαίως, αλλάζουν ριζικά αν στις επόμενες εκλογές αναδειχθεί κυβέρνηση το ΠΑΣΟΚ, το οποίο έχει δηλώσει ότι θα επιχειρήσει να επανακτήσει τον έλεγχο του Οργανισμού. Το εγχείρημα δεν θα είναι εύκολο, όπως έχει αναγνωρίσει και η ίδια η βουλευτής του κόμματος κ. Λούκα Κατσέλη, αλλά δεν είναι και ακατόρθωτο. Όπως αναφέρει η κ. Κατσέλη, θα εξαρτηθεί: Πρώτον, από το περιεχόμενο της συμφωνίας, δηλαδή από το αν προβλέπει ή όχι και με ποιες προϋποθέσεις ρήτρα επαναγοράς μετοχών, δεύτερον, από την κατάσταση στην οποία θα βρίσκεται τότε ο ΟΤΕ και αυτό αφορά κυρίως την τιμή των μετοχών του αλλά και τη μετοχική του σύνθεση και, τρίτον, από την ισορροπία στη διεθνή αγορά τηλεπικοινωνιών. Τα σενάρια που κυκλοφορούν για το μέλλον των ευρωπαϊκών αγορών προβλέπουν ότι θα επικρατήσουν 4 μεγάλοι όμιλοι: η Deutsche Τelekom, η France Τelecom, η Τelefonica και η Vodafone. Σε μια τέτοια περίπτωση σχηματισμού μεγάλων συμμαχιών, προφανώς η προοπτι- κή επαναγοράς του ΟΤΕ θα αντιμετωπιστεί διαφορετικά.

Τ α ερωτήματα- η εμπειρία
Η ελληνική εμπειρία από την πώληση δημοσίων επιχειρήσεων σε μεγάλους ξένους ομίλους δεν εμπνέει μεγάλη αισιοδοξία για το μέλλον του ΟΤΕ. Όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά παράγοντες της αγοράς, η εξαγορά των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά από τη ΤhyssenΚrupp δεν έφερε καμία νέα δουλειά στα ναυπηγεία, όπως προσδοκούσε η τότε κυβέρνηση και η πώληση της Γενικής Τράπεζας στη Societe Generale δεν απέτρεψε τα ζημιογόνα αποτελέσματά της επί 4 συνεχείς χρήσεις. Για την Εμπορική είναι ίσως ακόμη νωρίς να αποφανθεί κανείς αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει τίποτα αξιοσημείωτο, ενώ το πρώτο τρίμηνο του χρόνου τα αποτελέσματά της ήταν ζημιογόνα.

Είναι προφανές, επομένως, ότι από μόνη της η παρουσία ενός μεγάλου ξένου ομίλου δεν οδηγεί σε θαύματα. Άλλωστε, μεγάλοι ξένοι όμιλοι, ακόμη και η Deutsche Τelekom και η France Τelekom, έχουν κάνει τεράστια λάθη στην επιχειρηματική τους διαδρομή (π.χ. με την τρίτη γενιά κινητής τηλεφωνίας) που τους κόστισαν ακριβά.

Για τον ΟΤΕ, επισημαίνουν οι ίδιοι παράγοντες της αγοράς, τα πιθανά οφέλη θα προκύψουν από την εμπειρία της Deutsche Τelekom στην ανάπτυξη αλλά και αξιοποίηση των ευρυζωνικών δικτύων- όπου ο ελληνικός οργανισμός δεν έχει προχωρήσει αρκετά-, από τη δυνατότητα να κάνει φθηνότερες προμήθειες ως μέλος ενός μεγάλου ομίλου και από τη δυνατότητα να ισχυροποιήσει τη διεθνή του θέση πραγματοποιώντας νέες εξαγορές σε αγορές της περιοχής, με τη βοήθεια της Deutsche Τelekom.


Πανευρωπαϊκή πρωτοτυπία το ντιλ με την Deutsche Τelekom

Νέα δεδομένα και πρακτικές στο πεδίο των ιδιωτικοποιήσεων κρατικών τηλεπικοινωνιακών επιχειρήσεων φέρνει ως φαίνεται το ντιλ της κυβέρνησης με την Deutsche Τelekom για τον έλεγχο του ΟΤΕ. Κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα των σταδιακών μετοχοποιήσεων, που έχουν υιοθετήσει σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρώπης, αλλά και η Ελλάδα μέχρι πρότινος, είναι η πρώτη φορά που το Δημόσιο παραχωρεί τον έλεγχο του μάνατζμεντ ενός κρατικού οργανισμού τηλεπικοινωνιών σε στρατηγικό επενδυτή, πουλώντας μόνο το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό του 3%, αν και ο αγοραστής εισέρχεται στο μετοχικό κεφάλαιο κατά 25%. Συνέβη ως επακόλουθο του ρόλου που έπαιξε η ΜΙG στο συνοικέσιο των Γερμανών με την ελληνική κυβέρνηση. Είναι η πρώτη φορά που εταιρεία επενδυτικών κεφαλαίων εμπλέκεται ως μεσάζοντας σε ένα τέτοιο ντιλ, από το οποίο αναδύθηκε κύριος πωλητής. Το ντιλ για τον έλεγχο του ΟΤΕ αποτελεί παράλληλα το πρώτο «κρούσμα» σε έναν νέο γύρο εξαγορών και συγχωνεύσεων, που αναμένεται να ξεδιπλωθεί το επόμενο διάστημα στην Ευρώπη, μετά το οποίο εκτιμάται ότι θα κυριαρχήσουν οι υπό κρατικό έλεγχο Deutsche Τelekom και France Τelecom, η ιδιωτικοποιημένη Τelefonica και η ιδιωτική Vodafone.

Ουγγαρία, Κροατία, Σλοβακία, Τσεχία Ακόμη και στις περιπτώσεις χωρών- κυρίως της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης- που αναζήτησαν στρατηγικό επενδυτή για τους κρατικούς τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς, όπως είναι η Ουγγαρία, η Κροατία και η Σλοβακία- όπου αγοραστής ήταν η Deutsche Τelekom-, η παραχώρηση του μάνατζμεντ συνοδεύτηκε από πώληση υψηλού ποσοστού από την πλευρά του κράτους, με τη γερμανική εταιρεία να αυξάνει σταδιακά τη συμμετοχή της. Αντίστοιχη ήταν η πολιτική της τσεχικής κυβέρνησης, όταν πούλησε το 51,1% της Cesky Τelecom στην ισπανική Τelefonica, η οποία αύξησε έπειτα τη συμμετοχή της. Αλλά και στην περίπτωση της πρώτης φάσης ιδιωτικοποίησης της τουρκικής Τurk Τeleκom, η οποία μόλις ολοκλήρωσε ένα δεύτερο πακέτο (15%) μέσω δημόσιας προσφοράς, η πώληση αφορούσε το 55% στην Οger Τelecom.

Μοναδική ίσως περίπτωση αποτελεί αυτή της Τelecom Ιtalia, όπου η ισπανική Τelefonica έχει λόγο στο μάνατζμεντ της εταιρείας, ενώ η συμμετοχή της περιορίζεται μόνο σε 5%. Όμως, ο ισπανικός κολοσσός είναι μέλος του επενδυτικού σχήματος Τelco μαζί με ιταλικές τράπεζες και επιχειρήσεις, ελέγχοντας το 24,5% του μετοχικού κεφαλαίου της ιταλικής εταιρείας. Μάλιστα, όταν πρόσφατα η Τelefonica θέλησε να συγχωνευτεί με την ιταλική εταιρεία, βρέθηκε αντιμέτωπη με την άρνησή της. Σε δύο στρατόπεδα
Πάντως, η Ευρώπη εμφανίζεται χωρισμένη σε δύο στρατόπεδα όσον αφορά τις τηλεπικοινωνίες. Από τη μια βρίσκονται οι χώρες όπου οι τηλεπικοινωνιακοί οργανισμοί έχουν ιδιωτικοποιηθεί πλήρως μέσω σταδιακών μετοχοποιήσεων, όπου στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει κυρίαρχος ιδιώτης- μέτοχος. Εδώ ανήκουν η βρετανική Βritish Τelecom, η Τelefonica, η ολλανδική ΚΡΝ (την οποία φέρεται να θέλει να εξαγοράσει η Τelefonica) και η Ρortugal Τelecom. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει ένας κυρίαρχος ιδιώτης- μέτοχος, ενώ υπάρχουν και η ιρλανδική ΕirCom, όπου κυριαρχούν funds, αλλά και η δανική Τele Danmark, η οποία ελέγχεται από κοινοπραξία ιδιωτικών κεφαλαίων (μεταξύ τους η Αpax). Από την άλλη βρίσκονται οι χώρες που κρατούν ακόμη τα ηνία στους κρατικούς τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς. Εδώ βρίσκονται η Deutsche Τelekom, η France Τelecom, η Τelekom Αustria, η βελγική ΒelgaCom, η σκανδιναβική ΤeliaSonera (η οποία πολιορκείται από τη France Τelecom), αλλά και η νορβηγική Τelenor.


Πωλούνται λιμάνια, αεροδρόμια, ταχυδρομεία

Μετά την πώληση του ΟΤΕ, η κυβέρνηση «γυαλίζει» τα επόμενα ασημικά του Δημοσίου που θα δοθούν σε ιδιώτες. Λιμάνια, αεροδρόμια, ταχυμεταφορές των ΕΛΤΑ και Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο βρίσκονται ψηλά στη λίστα της κυβέρνησης με τις υπό πώληση δημόσιες υποδομές και υπηρεσίες ενώ στα μελλοντικά σχέδιά της εντάσσεται και η ιδιωτικοποίηση του καζίνου της Πάρνηθας, της ΔΕΠΑ και μεγάλων επιχειρήσεων του Δημοσίου όπως η ΕΥΔΑΠ και η ΔΕΗ.

Πρόκειται για ένα νέο κύμα ιδιωτικοποιήσεων που θα επιδιωχθεί να εφαρμοστεί με ισχυρή δόση μεταρρυθμιστικής ρητορικής. Θα αποσκοπεί ωστόσο στο να καλυφθούν οι μαύρες τρύπες του προϋπολογισμού και οι δεσμεύσεις για μηδενισμό του ελλείμματος έως το 2010 που έχουν αναληφθεί στις Βρυξέλες προκειμένου να εξασφαλιστεί (πέρυσι) το εισιτήριο εξόδου της χώρας μας από το καθεστώς της κοινοτικής επιτήρησης.

ΛΙΜΑΝΙΑ
Στην τελική ευθεία βρίσκονται οι διαγωνισμοί για την ιδιωτικοποίηση των σταθμών εμπορευματοκιβωτίων (κοντέινερ) στον Πειραιά και στη Θεσσαλονίκη. Και στις δύο περιπτώσεις προβλέπεται πολυετής (30 έτη) μίσθωση των άκρως κερδοφόρων εγκαταστάσεων σε ιδιώτες. Για το λιμάνι του Πειραιά (ΟΛΠ) ο διαγωνισμός προβλέπει την ιδιωτικοποίηση δύο προβλητών. Η προθεσμία για την υποβολή προσφορών έληξε πρόσφατα και κατατέθηκαν προσφορές από 2 εταιρείες. Με βάση τους σχεδιασμούς του υπουργείου Ναυτιλίας και της διοίκησης του ΟΛΠ, η σχετική σύμβαση παραχώρησης θα έχει υπογραφεί έως τον Ιούλιο.

Στον διαγωνισμό για τον σταθμό εμπορευματοκιβωτίων του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης κατατέθηκαν τρεις προσφορές.

ΑΕΡΟΔΡΟΜ ΙΑ
Εκτός από τις θαλάσσιες υποδομές, η κυβέρνηση προχωρά και στην ιδιωτικοποίηση αεροδρομίων με τη μέθοδο των Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα. Πρώτα στη λίστα βρίσκονται δέκα περιφερειακά – και κερδοφόρα- αεροδρόμια της χώρας: Θεσσαλονίκης, Ηρακλείου Κρήτης, Χανίων, Σαντορίνης, Κέρκυρας, Μυτιλήνης, Ρόδου, Κω, Χίου και Ζακύνθου. Με βάση τα σχέδια που προκρίνουν τα υπουργεία Μεταφορών και Οικονομίας, η διαχείριση των αεροδρομίων θα ανατεθεί σε ιδιώτες οι οποίοι θα αναλάβουν και το κόστος για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών τους. Σημειώνεται ότι συνεχίζει η διαπραγμάτευση του Δημοσίου με τους Γερμανούς της Ηochtief για το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Στόχος της κυβέρνησης είναι η περαιτέρω αποκρατικοποίηση του αεροδρομίου είτε μέσω της εισαγωγής του στο Χρηματιστήριο είτε μέσω της πώλησης μεριδίου από το 55% που κατέχει.

ΔΕΠΑ- ΕΥΔΑΠ- ΔΕΗ
Πρόθεση της κυβέρνησης είναι να προχωρήσει σε πρώτη φάση στην εισαγωγή στο Χρηματιστήριο της Δημόσιας Επιχείρησης Παροχής Αερίου. Οι σχετικές διαδικασίες αναμένεται να επιταχυνθούν εντός του 2008.

Δύο γυαλιστερά «ασημικά» του Δημοσίου που η ηγεσία του υπουργείου Οικονομίας θα επιθυμούσε να προχωρήσει στην αποκρατικοποίησή τους, είναι η ΕΥΔΑΠ και η ΔΕΗ. Πρόκειται για κινήσεις με μεγάλο πολιτικό κόστος που συναντούν σθεναρή αντίσταση ακόμη και εντός του κυβερνώντος κόμματος.

Τα σχέδια για την ΕΥΔΑΠ προβλέπουν εξεύρεση στρατηγικού εταίρου. Για τη ΔΕΗ οι πληροφορίες κάνουν λόγο για μείωση του ποσοστού του Δημοσίου κάτω από 51% που ελέγχει σήμερα με απώτερο στόχο την αναζήτηση στρατηγικού εταίρου.

ΕΛ Τ Α- ΚΑΖΙΝΟ
Πρόσφατα ανακοινώθηκε από το υπουργείο Μεταφορών η έναρξη των διαδικασιών για την αναζήτηση στρατηγικού εταίρου στη θυγατρική των Ελληνικών Ταχυδρομείων, ΕΛΤΑ Ταχυμεταφορές. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, στην εταιρεία θα τοποθετηθεί στρατηγικός επενδυτής ο οποίος μαζί με ένα μερίδιο των μετοχών της εταιρείας θα αποκτήσει και το μάνατζμεντ. Όσον αφορά το καζίνο της Πάρνηθας, δεδομένη είναι η πρόθεση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε πλήρη αποκρατικοποίησή του. Σήμερα διαθέτει το 51% του καζίνου και στόχος είναι η πώληση όλου του μεριδίου του σε ιδιώτη.

Τ ΑΧΥΔΡΟΜ ΙΚΟ Τ ΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ
Το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο είναι το άλλο μεγάλο «ασημικό» του Δημοσίου που δεδηλωμένη πρόθεση της κυβέρνησης είναι η ιδιωτικοποίησή του. Επιδίωξη του υπουργείου Οικονομίας είναι το Τ.Τ. να δοθεί σε ξένο τραπεζικό όμιλο, προκειμένου όπως λένε στελέχη του υπουργείου να ενισχυθεί περαιτέρω ο ανταγωνισμός στην τραπεζική αγορά. Ο υπουργός Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης δεν προκρίνει τη λύση της πώλησής του σε εγχώριο τραπεζικό όμιλο παρά το γεγονός ότι το Τ.Τ.

λόγω της υψηλής καταθετικής του βάσης και του ευρύτατου δικτύου του αποτελεί μήλον της Έριδος μεταξύ των εγχώριων τραπεζιτών. Στο Τ.Τ. το Δημόσιο εμμέσως και αμέσως ελέγχει περίπου το 66% των μετοχών του.