Επιφυλλίδα

Οργανωμένες αποδράσεις σαματατζήδων

Είναι κι αυτή μια σχέση. Παράξενη, απρόβλεπτη και προπαντός θνησιγενής. Κρατάει όσο ένα ταξίδι, αλλά έχει όλα τα χαρακτηριστικά των κοινωνικών γνωριμιών: την επιφυλακτική προσέγγιση των άλλων, την ανασφαλή καχυποψία ή τη σκοπιμότητα. Κι ακόμα, την αδιαφορία ή την αποστροφή που σου προκαλούν κάποιες φάτσες απεχθείς.

Δεν λέω για τα κοντινά ταξίδια, Πάτρα Αθήνα και Θεσσαλονίκη· είναι τόσο σύντομες οι αποστάσεις πια που φτάνεις γρήγορα και γι΄ αυτό αδιαφορείς ποιος κάθεται κοντά σου, δίπλα ή μπροστά. Μιλώ για μακρινές αποδράσειςτων πέντε, δέκα ημερών, μαζικές κι οργανωμένες, όπου κατ΄ ανάγκη αποκτάς την αίσθηση της συγκατοίκησης με άλλους. Που είσαι υποχρεωμένος να μοιράζεσαι μαζί τους πλοία, τρένα και αεροπλάνα, να βλέπετε τα ίδια αξιοθέατα, να μπαίνετε στο ίδιο πάντα πούλμαν. Να ξυπνάς πρωί και να πέφτεις πάνω τους, μούρη με μούρη, στους διαδρόμους των ξενοδοχείων. Να ΄ρχονται στο «δικό σου» το τραπέζι να στρογγυλοκάθονται και να σου πιάνουν την κουβέντα.

Στην αρχή του ταξιδιού τούς ανιχνεύεις ανέκφραστος κι αμίλητος. Κοιτάζεις τάχατες αλλού, αλλά με το ασπράδι του ματιού σου παρακολουθείς και προσπαθείς από τη φάτσα τους ή τη συμπεριφορά τους να βγάλεις συμπεράσματα, να μαντέψεις το «ποιόν» τους και τον χαρακτήρα τους, πιθανόν και το επάγγελμά τους.

Οι περισσότεροι απ΄ αυτούς είναι σίγουρο ότι σε λίγο θ΄ αρχίσουνε να σε τσατίζουν, είτε γιατί θα τους βλέπεις να βιντεοσκοπούν και να φωτογραφίζουν οτιδήποτε χαζοχαρούμενο βρεθεί μπροστά τους, είτε γιατί θα είναι μ΄ ένα κινητό συνέχεια στ΄ αυτί και θα διευθετούν τις υποθέσεις τους- συνήθως δικηγόροι ή αγχωτικές μανάδες που εξακολουθούν να δίνουν οδηγίες κι εντολές σε γιους και κόρες από μίλια μακριά.

Ιδού! Οι πιο κοινωνικοί και εξωστρεφείς κουβεντιάζουν ήδη μεταξύ τους, κάνουν κολιγιές με τον οδηγό του πούλμαν και τον ξεναγό «πού μένεις, πούθε είσαι; Α, Πετράλωνα! Κι εγώ» (ό,τι σιχαίνομαι περισσότερο, αυτές οι προσεγγίσεις).

Οι θορυβώδεις και οι πλακατζήδες πιάνουν θέσεις πίσω πίσω, γαλαρία. Οι μονήρεις κι οι εσωστρεφείς μπροστά- κρατούν απόσταση ασφαλείας απ΄ τους άλλους, εξαρχής-, αυτοί θα μείνουν ξένα σώματα, δεν πρόκειται ποτέ να ενσωματωθούν στο γκρουπ. Κάπου στη μέση κάθονται οι αβέβαιοι και ελαφρώς ανασφαλείς- όσοι δηλαδή θέλουν τον χρόνο τους για να εξοικειωθούν με τους υπόλοιπους, να τους δοκιμάσουν, κι αναλόγως ή να ξανοιχτούν μαζί τους ή να μαζευτούν.

Πάντως, εκείνοι που απολαμβάνουν τα πολυήμερα και μαζικά ταξίδια είναι μάλλον οι σαματατζήδες και οι φασαριόζοι. Οι έξω καρδιά, όχι τα στραβόξυλα και οι χολερικοί. Όσοι πιάνουν εύκολα φιλίες, ανταλλάσσουν διευθύνσεις και τηλέφωνα και δίνουν υποσχέσεις για συνέχιση των επαφών στα πάτρια εδάφη.

Βέβαια, οι πιο πολλοί στο τέλος του μεγάλου ταξιδιού ξεχνούν ακόμα και ν΄ αποχαιρετιστούν. Μέσα στην έγνοια τους να βρούνε τις αποσκευές τους, να μαζέψουν τις άπειρες σακούλες με τα ψώνια τους, να ψάξουν για ταξί ή να προλάβουνε το πρώτο λεωφορείο για τη βάση τους, έχουν διαγράψει κιόλας απ΄ τη μνήμη φάτσες, κολλητιλίκια και ονόματα. Του χρόνου πάλι.

Ωστόσο, αυτά τα ομαδικά ταξίδια, τα ελκυστικά και καθιερωμένα πλέον στις προχωρημένες κυρίως – και παρωχημένες- ηλικίες, κρύβουν ίσως μέσα τους και κάτι απ΄ το ξεχασμένο μυστήριο του αγνώστου. Ανακαλούν αχνά στη μνήμη μας τις πρώτες πρώτες αποδράσεις, τις νεανικές ατασθαλίεςκαι τα εφηβικά μας ξεπορτίσματα· αλλά τότε, τον καιρό εκείνο, παρακινημένοι απ΄ την ασίγαστη λαχτάρα για φυγή, την αγωνία για ζωή και την ψυχή στο στόμα. Ενώ σήμερα- αλίμονο!- όλα είναι προγραμματισμένα ώς την τελευταία λεπτομέρεια από τα ταξιδιωτικά γραφεία:«αποδράσεις» χωρίς κανένα απολύτως ρίσκο. Μια τυποποιημένη απομίμηση της μακρινής εκείνης εποχής.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.