Φαινόμενα

Προς τι τέτοιος πανικός;

Όταν αποτελεί επιλογή της ΕΡΤ η γιουροβιζιονική αισθητική, είναι επόμενο η ερευνητική δημοσιογραφία να αποτελεί ενοχλητική παραφωνία
Έπειτα από 13 χρόνια συνεπούς και άρτιας προσφοράς ερευνητικής δημοσιογραφίας στην ΕΡΤ, ο Στέλιος Κούλογλου (και κατ΄ επέκταση το κοινό που τον παρακολουθεί επί χρόνια) άκουσε από τον πρόεδρο της κρατικής τηλεόρασης κ. Χρήστο Παναγόπουλο ότι ντοκιμαντέρ το οποίο ετοίμαζε για το πώς ζει ένας άνθρωπος με 700 ευρώ στην εποχή μας είναι… εκτός γραμμής. Με την παλαιά, πολύ παλαιά διάλεκτο της κρατικής τηλεόρασης, όταν και τυπικώς αποτελούσε παρακλάδι του υπουργείου Τύπου, ήτοι επίσημο όργανο των κυβερνήσεων, το ντοκιμαντέρ του δημοσιογράφου, που μέχρι τώρα έχει δώσει δείγματα υψηλής δημοσιογραφικής γραφής, είναι «έργο που αντιπολιτεύεται» και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προβληθεί από την κρατική τηλεόραση. Είτε αυτός είναι ο λόγος, είτε οποιοσδήποτε άλλος, η συμπεριφορά του προέδρου της ΕΡΤ προς έναν επαγγελματία της ενημέρωσης, που επί 13 χρόνια ασχολήθηκε με κορυφαία διεθνή θέματα και που ακόμη και αν διαφωνεί κανείς με τις απόψεις του τού αναγνωρίζει υψηλή ποιότητα τηλεοπτικού λόγου, κάθε άλλο παρά υπηρεσία προσφέρει, όχι στη δημοκρατία ή την ΕΡΤ, αλλά και στην ίδια την κυβέρνηση.

Βεβαίως οι επιλογές μιας κρατικής τηλεόρασης εκφράζουν την επίσημη κουλτούρα του τόπου και μιλώντας για τον δικό μας τόπο, εκφράζουν την αντίληψη περί πολιτισμού των εκάστοτε κυβερνήσεων.

Και είναι αλήθεια ότι δεν μας άφησε απορίες περί των βασικών αρχών της κουλτούρας που θα υπηρετούσε η ΕΡΤ επί προεδρίας Παναγόπουλου, θέτοντας ως κύριο- και αποκλειστικό, όπως αποδεικνύεται- στόχο τη… Γιουροβίζιον. Ως προς αυτό, πέτυχε. Κατορθώσαμε να πάρουμε την πρωτιά στο κιτσάτο ευρωπαϊκό πανηγύρι και ως εκ τούτου να το φιλοξενήσουμε, προεκτείνοντας μάλιστα τις κιτς προδιαγραφές του ώς το μη περαιτέρω. Και αποτελεί προφανώς εύσημο για τις αισθητικές επιλογές του προέδρου το γεγονός ότι κέρδισαν το ενδιαφέρον των τηλεκουτσομπόλων.

Με τη Γιουροβίζιον να αναδεικνύεται σε ακρογωνιαίο λίθο της επίσημης λαϊκής κουλτούρας, άλλωστε, αναβιώνει και αποκτά συνέχεια και η μουσική παράδοση του έθνους, που από την εποχή του Ρόμπερτ Γουίλιαμς είχε να γνωρίσει τέτοια αποθέωση της γιουροβιζιονικής ελαφρότητας. Αυτή τη μυοχαλαρωτική μουσική παράδοση δε, σηματοδοτούν επίσης και συμπληρώνουν, με αρίστη αρωγό την κουτσομπολίστικη εμπορική τηλεόραση, η επάνοδος του Πασχάλη ως τροβαδούρου κάποτε της μαθητιώσας νεολαίας και πλέον των εν «στιγμιαίαις αμαρτίαις» περιπεσόντων ανδρών, οι κιτσάτες διασκευές των ΟΝΙΡΑΜΑ στο κλαμπ των οποίων λικνίζεται χαλαρώνοντας το ανφάν-γκατέ της τηλεοπτικοπολιτικής γκλαμουροσύνης, και άλλες μουσικές αναπαλαιώσεις.

Το εν λόγω ευφρόσυνο κλίμα μυοχαλαρωτικής κουλτούρας υπηρετείται από την ΕΡΤ, όχι μόνο διά της γιουροβιζιονικής αισθητικής, αλλά και με μεθόδους άκρως εκλεπτυσμένες, όπως το να περιορίζει την έκφραση του διαφορετικού σε παραγωγές όπου ο χαμηλός προϋπολογισμός συμπιέζει την έμπνευση και τα μέσα, μετατρέποντάς το σε πληκτική εκπλήρωση χρέους. Πρόκειται για μια τυπική (αν όχι διαστροφική) αντίληψη για τον τηλεοπτικό πλουραλισμό.

Τι γίνεται όμως όταν και έμπνευση υπάρχει και κέφι και αντίληψη ισχυρή για την πραγματικότητα του κόσμου και το τηλεοπτικό προϊόν χαλάει τη «μαγιά» της κουλτουριάρικης πλήξης, προτείνοντας φρέσκιες ιδέες, παρουσιάζοντας σύγχρονα ρεύματα και οργανώνοντας μεστές συζητήσεις που προσφέρουν ενημέρωση και γνώση; Λίγες, ελάχιστες αυτές οι εκπομπές στην ΕΡΤ, ανάμεσά τους και οι εκπομπές του Στέλιου Κούλογλου, που προφανώς όταν η επίσημη αισθητική είναι η γιουροβιζιονική (το κιτς σε όλα τα επίπεδα) αποτελούν παραφωνία, ήτοι δεν εκφράζουν την κρατική αντίληψη περί κουλτούρας.


Το γιουροβιζιονικό μας σούργελο

Μπήκαμε υπερηφάνως στην τελική ευθεία για τη μεγάλη ευρωπαϊκή εμποροπανήγυρη και το διαγωνιστικό μας «πακέτο» αναχώρησε για Βελιγράδι, αφού ακκίστηκε μέχρι κοψομεσιάσματος στον φακό και ξεφούρνισε τόσα αμερικανοπρόφερτα «αμμμμμ!» πριν και έπειτα από κάθε λέξη, καθώς χαιρετούσε διά χειραψίας εμβρόντητους συνταξιδιώτες της στο αεροπλάνο, όπου ουδείς κατάλαβε αν είπε κάτι. Χαριτωμένη και αφελής η μικρά, καλεί με ειδικό σποτάκι τους ομογενείς των ευρωπαϊκών χωρών να την ψηφίσουν γιατί είναι και αυτή «παιδί της Ομογένειας», λες και κάνει προσκλητήριο για ελεημοσύνη. Ποιος είχε τη φαεινή ιδέα; Η ΕΡΤ άρχισε ήδη τις «διαρροές» ανησυχίας για τις «συμμαχίες» και τα «παιχνίδια» που τάχα μπορεί να μας αποκλείσουν από τον τελικό, λες και όταν κερδίζαμε τους ρούμπους συμμετείχαν διαφορετικές χώρες. Μα δεν έχει εμπιστοσύνη στο «πακέτο» μας τύπου νιάου-βρε-γατούλα-που-τραγουδάει-μόνο-με-τημυτούλα και είναι μπογιατισμένη σουργελέ, μπας και την περάσουν για τίγρη; Ευτυχώς οι γιουροβιζιονιστές έχουν χιούμορ, εμείς δεν έχουμε, γιατί το ακριβοπληρώνουμε.