Αρνήθηκε το «το όνομα του σκλάβου» και ασπάστηκε τον μουσουλμανισμό

Ο συγγραφέας του «Βlues Ρeople» υπογράφει ως Λιρόι Τζόουνς. Είναι σήμερα 74 χρόνων και παραμένει ενεργός πολιτικά και καλλιτεχνικά. Πανεπιστημιακός δάσκαλος και κοινωνικά παρεμβατικός, ίσως λιγότερο «οργισμένος» πλέον, αλλά περισσότερο οξυδερκής. Κι όμως, κατά μια άλλη έννοια, ο Λιρόι Τζόουνς δεν υπάρχει πια. Μέσα από τις διαδοχικές «μεταμορφώσεις» του- και ήταν αρκετές- ασπάστηκε τον μουσουλμανισμό, αρνήθηκε «το όνομα του σκλάβου» και έγινε Αμίρι Μπαράκα. «Ο τρόπος για να κάνεις κάτι να υπάρχει είναι να το ονομάσεις» λέει μια αφρικανική παροιμία (στην «πολιτισμένη» Δύση δεν είναι- ακόμα – καθόλου αυτονόητο κάτι τέτοιο). Έτσι εκείνος, επιλέγοντας το όνομά του, επιλέγει την υπόστασή του. «Ξαναγίνεται» Αφρικανός και κυρίως αντιληπτός, πλέον, ως Αφροαμερικανός.

Το ταξίδι στην Κούβα
Ο Λιρόι Τζόουνς γεννιέται στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσι το ΄34, από μια οικογένεια του Νότου που μετανάστευσε στον πιο φιλελεύθερο Βορρά. Σπουδάζει χημικός και λίγο αργότερα φιλοσοφία στα Πανεπιστήμια Columbia και Ηoward. Τo ΄54 κατατάσσεται στην αμερικανική αεροπορία αλλά αποστρατεύεται με την κατηγορία ότι «διαβάζει κομμουνιστικά έντυπα». Το Γκρίνουιτς Βίλατζ του Μανχάταν, όπου εγκαθίσταται, είναι ήδη το κέντρο επιχειρήσεων της «Βeat Generation». Σε αυτό τo καζάνι όπου ζυμώνεται η κουλτούρα της αμφισβήτησης θα διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο: ιδρύει τον εκδοτικό οίκο Τotem Ρress που θα «στεγάσει» τα κείμενα του Τζακ Κέρουακ και του Άλεν Γκίνσμπεργκ. Μαζί με την πρώτη σύζυγό του Χίτι Κοέν εκδίδουν το λογοτεχνικό περιοδικό «Υugen». Ο ίδιος θα δημοσιεύσει το ΄61 την ποιητική συλλογή « Ρreface to a Τwenty Volume Suicide Νote». Ένα ταξίδι του στην Κούβα την ίδια χρονιά θα έχει ως αποτέλεσμα την πρώτη μεγάλη αναθεώρησή του. Θα πάρει τις αποστάσεις του από τις αντιλήψεις και τις πρακτικές της «Λευκής αμφισβήτησης και του απολιτικού μποεμισμού». Είναι ένας στρατευμένος Αφροαμερικανός συγγραφέας στην υπόθεση των πολιτικών και των κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά και ένας πολιτικός ακτιβιστής, ο θεωρητικός του ριζοσπαστικού «Μαύρου εθνικισμού». Οι μουσικοί της free jazz όπως ο Τζον Κολτρέιν, ο Ορνέτ Κόλμαν και ο Σαν Ρα θα γίνουν μια αστείρευτη πηγή έμπνευσης και στη μουσική τους θα προβάλει τη δυνατότητα και το δικαίωμα του Αφροαμερικανού να ανήκει στην καλλιτεχνική πρωτοπορία. Αμέσως μετά τη δολοφονία του Μάλκολμ Χ το ΄65 θα εγκαταλείψει την οικογένειά του και θα εγκατασταθεί στο Χάρλεμ. Θα συμβάλει καθοριστικά στην ίδρυση του Βlack Αrts Repertory Τheatre, που θα έχει ως αντικείμενο την οικοδόμηση μιας ολοκληρωμένης Μαύρης αισθητικής πρότασης. Έναν χρόνο αργότερα θα επιστρέψει στο Νιούαρκ χωρίς να πάψει ποτέ να θεωρείται μια από τις ηγετικές προσωπικότητες του Βlack Αrts Μovement και της Βlack Ρower. Στις αρχές του ΄70 θα αναθεωρήσει και πάλι τα πράγματα. Διαπιστώνοντας τις θεωρητικές και πρακτικές αδυναμίες του «Μαύρου Εθνικισμού» θα δηλώσει ότι ο Μαρξισμός είναι ένα πιο αποτελεσματικό εργαλείο για την κατανόηση των σύγχρονων κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων όπως η νέα αποικιοκρατία, η εθνική καταπίεση, τα κοινωνικά και τα πολιτικά δικαιώματα και ο ρατσισμός.

Leroi Jones

BLUΕS PΕΟΡLΕ

Η ΜΑΥΡΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗ ΛΕΥΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΕΚΔ. ΙΣΝΑΦΙ, 2007, ΜΤΦ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΔΗΣ, ΣΕΛ. 320, ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ