Χρήμα / Προοπτικές

Ολική επιδείνωση στην ελληνική οικονομία

Μια νέα περίοδος, γεμάτη αβεβαιότητα, άρχισε για την ελληνική οικονομία, με κύρια χαρακτηριστικά μέχρι στιγμής την έντονη υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης και την εκτίναξη του πληθωρισμού σε ύψος ρεκόρ εξαετίας.

Θρυαλλίδα για την απότομη αυτή προσγείωση υπήρξε η διεθνής οικονομική κρίση, η οποία όμως βρήκε πρόσφορο έδαφος ανάπτυξης στην ελληνική οικονομία εξαιτίας των χρόνιων αδυναμιών της, της καθυστέρησης εκσυγχρονισμού της και της χαμηλής ανταγωνιστικότητάς της.

Έτσι, σήμερα, δύο εβδομάδες μετά τη ριζική αναθεώρηση των προβλέψεων της κυβέρνησης για την πορεία των μεγεθών της οικονομίας, αμφισβητούνται ακόμη και αυτές οι νέες δυσμενέστερες προβλέψεις. Η Τράπεζα της Ελλάδος την ερχόμενη εβδομάδα αλλά και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε 10 ημέρες προβλέπουν ότι τα πράγματα θα είναι χειρότερα απ΄ ό,τι τα βλέπει η κυβέρνηση, ενώ και η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία επανεκτιμά τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό, καθώς ο Απρίλιος έφερε ένα ακόμη ρεκόρ της τιμής του πετρελαίου. Τα ελληνικά νοικοκυριά καλούνται να ζήσουν σε ένα περιβάλλον ακρίβειας και υψηλών επιτοκίων, που απομυζούν τους προϋπολογισμούς τους. Ο καθηγητής κ. Γκίκας Χαρδούβελης υπολόγισε ότι η πρόσθετη επιβάρυνση των νοικοκυριών για τις δόσεις των δανείων τους από την αύξηση των επιτοκίων χορηγήσεων, που φέρνει η έλλειψη ρευστότητας στο πιστωτικό σύστημα, θα φτάσει στα 1,5 δισ. ευρώ.

Α νάπτυξη
Πριν από δύο μήνες η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμούσε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης φέτος θα υποχωρούσε στο 3,7%, από 4% που ήταν το 2007 και όπου η κυβέρνηση τότε υποστήριζε ότι θα παρέμενε και φέτος. Την ερχόμενη Τρίτη, ο διοικητής της κ. Ν. Γκαργκάνας θα ανακοινώσει, στο πλαίσιο της γενικής συνέλευσης των μετόχων της Τράπεζας και της παρουσίασης της έκθεσής του, ότι πλέον οι υπηρεσίες της βλέπουν μεγαλύτερη υποχώρηση στο 3,5%. Κι αυτό κυρίως γιατί η μεγάλη άνοδος του πληθωρισμού εκτιμάται ότι θα συμπιέσει την κατανάλωση, που τροφοδοτούσε ώς τώρα σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη.

Η υποχώρηση στο 3,5% από το 4% του προηγούμενου χρόνου σημαίνει ότι η κρίση θα αφαιρέσει από την οικονομία εισόδημα 1,2 δισ. ευρώ.

Στο 3,5% εκτιμά ότι θα υποχωρήσει ο ρυθμός ανάπτυξης και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και- το χειρότερο- προβλέπει ότι η υποχώρηση θα συνεχισθεί, στο 3,3% και το 2009. Πληροφορίες αναφέρουν ότι δυσμενέστερες θα είναι και οι προβλέψεις της Ευρω

tips

Οι υψηλοί ρυθμοί του 5% του 2003, οι οποίοι χάρισαν μια δυναμική στην οικονομία και τα επόμενα χρόνια, αποτελούν πλέον παρελθόν και η χώρα μπαίνει σε ένα τούνελ άγνωστο για πόσο

παϊκής Επιτροπής (που προέβλεπε το περασμένο φθινόπωρο ρυθμό ανάπτυξης 3,8% το 2008 και 3,7% το 2009).

Η κυβέρνηση είναι λίγο πιο αισιόδοξη και «βλέπει» τώρα το ρυθμό ανάπτυξης στο 3,6%, όπως και το 2009, ενώ εκτιμά ότι το 2010 θα ανέβει στο 3,8%.

Σύμφωνα όμως με τον κ. Γκίκα Χαρδούβελη, ακόμη και το 3,5% «είναι εφικτό, αλλά αισιόδοξο σενάριο». Εκτός των άλλων, ο κ. Χαρδούβελης εκτιμά ότι «η αγορά κατοικίας στην επαρχία θα δεχθεί πλήγμα από την υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης των Ευρωπαίων και άλλων ξένων καταναλωτών, οι οποίοι επενδύουν σε ακίνητα στην Ελλάδα». Σε κάθε περίπτωση οι υψηλοί ρυθμοί του 5% του 2003, οι οποίοι χάρισαν μια δυναμική στην οικονομία και τα επόμενα χρόνια, αποτελούν πλέον παρελθόν και η χώρα μπαίνει σε ένα τούνελ, άγνωστο για πόσο, με περιορισμένα περιθώρια διανομής πλούτου.

Πληθωρισμός
Η μεγάλη πληγή είναι όμως ο πληθωρισμός, που έχει πάρει την ανηφόρα- χωρίς να είναι ορατή η αντίστροφη πορεία. Η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία σηκώνει τα χέρια ψηλά σε ό,τι αφορά τις προβλέψεις της, αφού όπως λέει ο γενικός γραμματέας κ. Μ. Κοντοπυράκης, «ποιος μπορούσε να προβλέψει πριν από μία μόλις εβδομάδα ότι το πετρέλαιο θα έφτανε τα 115 δολάρια το βαρέλι;». Ο ίδιος εκτιμά ότι ο πληθωρισμός του Απριλίου δεν αποκλείεται να παραμείνει στο 4,4%, ενώ στην καλύτερη περίπτωση θα υποχωρήσει κατά 0,1%-0,2%. Υποχώρηση η οποία θα οφείλεται στην υψηλή βάση του περυσινού Απριλίου.

«Καμπανάκι» για τον πληθωρισμό θα χτυπήσει και η Τράπεζα της Ελλάδος στην έκθεση του διοικητή της την ερχόμενη εβδομάδα, προβλέποντας ότι ο δείκτης θα κινηθεί σε μέσα επίπεδα φέτος αισθητά πάνω από το 3,4% όπου τον «έβλεπε» πριν από δύο μήνες, αλλά και από το 3,5% όπου τον «βλέπει» η κυβέρνηση. Ο κ. Γκαργκάνας επισημαίνει ότι «τα δεδομένα άλλαξαν δραματικά», όχι μόνο λόγω του πετρελαίου και των πρώτων υλών που επηρεάζονται και από κερδοσκοπικά παιχνίδια, αλλά και από τις κλιματικές αλλαγές, οι οποίες επιδρούν αρνητικά στην παραγωγή τροφίμων. Επιπλέον, στην έκθεσή του αναμένεται να αναδείξει και το στοιχείο της ανόδου του κόστους εργασίας, λόγω των μισθολογικών αυξήσεων που δόθηκαν, για την οποία πιστεύει ότι οι εργοδότες «θα την περάσουν στις τιμές». Μάλιστα, καθώς η συλλογική σύμβαση που υπεγράφη είναι διετής, η επίδραση θα συνεχισθεί και το 2009.

Ανάλογη αναθεώρηση προς τα πάνω θα κάνει και η Κομισιόν, που αισιοδοξούσε το φθινόπωρο ότι ο πληθωρισμός θα περιοριζόταν στο 3,1%. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συμφωνεί με την κυβέρνηση ότι ο πληθωρισμός φέτος θα είναι 3,5%.

Ο πληθωρισμός του Απριλίου δεν αποκλείεται να παραμείνει στο 4,4%, ενώ στην καλύτερη περίπτωση θα υποχωρήσει κατά 0,1%-0,2%

Το 2002 ο μέσος πληθωρισμός ήταν 3,6%. Ήταν η μοναδική χρονιά που οι τιμές ξέφυγαν αφότου η χώρα μπήκε στην ΟΝΕ. Πριν από αυτό, υψηλές τιμές βρίσκουμε το 1998, τη χρονιά πριν από την ένταξη στην ΟΝΕ, με τον δείκτη να διαμορφώνεται στο 4,8%! Τα επίπεδα εκείνα, προ δεκαετίας, έδειχναν μέχρι χθες να αποτελούν παρελθόν, αλλά τώρα η απειλή επανεμφανίζεται. Σύμφωνα με ορισμένους αξιόπιστους αναλυτές, είναι πιθανό ο μέσος δείκτης να διαμορφωθεί φέτος κοντά στο 4%.

Ο υπουργός Οικονομίας χαρακτηρίζει το πρόβλημα «εισαγόμενο» και θεωρεί ότι έτσι απαλλάσσεται η κυβέρνηση από ευθύνες. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η κυβέρνηση δεν φρόντισε να μειώσει την ενεργειακή ένταση της οικονομίας και την εξάρτηση από το πετρέλαιο, η οποία είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν στη Ευρωζώνη. Επίσης, επισημαίνεται η ατελής λειτουργία του ανταγωνισμού, που επιτρέπει την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία.


1,5 δισ. ο λογαριασμός για δανειολήπτες

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ανησυχήσει με τον πληθωρισμό που έφτασε στην Ευρωζώνη επίσης σε πρωτοφανή επίπεδα (στο 3,6% τον Μάρτιο) και έτσι οι αναλυτές εκτιμούν πλέον ότι δεν θα προχωρήσει σε μείωση επιτοκίων ή το πολύ να τα μειώσει κατά 0,25 μονάδες στο τέλος του χρόνου.

Την ίδια ώρα, οι τράπεζες υφίστανται αλλεπάλληλες αυξήσεις του κόστους χρηματοδότησής τους, λόγω έλλειψης ρευστότητας και το μεταφέρουν στους δανειολήπτες που έχουν πάρει δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο συνδεδεμένο με Εuribor.

Τo επιτόκιο δανεισμού υπολογίζεται ότι θα επιβαρυνθεί κατά μία μονάδα το 2008, επιβαρύνοντας τους δανειολήπτες (κατά 1,5 δισ. ευρώ σύμφωνα με τον κ. Χαρδούβελη), αλλά και το κόστος εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους (800 εκατ. ευρώ πρόσθετοι τόκοι κατά τον ίδιο). Α νταγωνιστικότητα
Η άνοδος του πληθωρισμού θα επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα στην ανταγωνιστικότητα της χώρας, η οποία δοκιμάζεται ήδη όπως δείχνει το συνεχώς διευρυνόμενο έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών, που έφτασε το 14% του ΑΕΠ το 2007.

Η καθηγήτρια κ. Ελένη Λουρή, διευθύντρια του οικονομικού γραφείου του Πρωθυπουργού, μιλώντας την περασμένη εβδομάδα σε εκδήλωση του Ιδρύματος Κ. Καραμανλή αναφέρθηκε σε μια δεύτερη φάση μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα με μέτρα όπως οι στρατηγικές συμμαχίες με ξένες επιχειρήσεις όπως π.χ. στην περίπτωση του ΟΤΕ, η διαμόρφωση χωροταξικών σχεδίων, η πολιτική έρευνας και καινοτομίας, αλλά και μέτρα για τη μείωση του διοικητικού βάρους και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Προς το παρόν, όμως, όπως δείχνει η αξιολόγηση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την ευκολία επιχειρηματικής δραστηριότητας σε 178 χώρες, η Ελλάδα βρίσκεται πολύ χαμηλά, στην 100ή θέση, έχοντας μάλιστα υποχωρήσει από την 95η θέση όπου βρισκόταν το 2006, όπως επισημαίνει ο κ. Χαρδούβελης.

Τ ο έλλειμμα
Η κυβέρνηση επιμένει ότι δημοσιονομικές επιπτώσεις δεν θα υπάρξουν από την επιδείνωση αυτή των μεγεθών. Όμως δεν συμφωνούν όλοι μαζί της. Στην καλύτερη περίπτωση τεχνοκράτες εκτιμούν ότι το έλλειμμα θα επιβαρυνθεί κατά 0,2%-0,3% του ΑΕΠ (από 1,8% που προβλέπει ο προϋπολογισμός) και στη χειρότερη… ο κ. Αλογοσκούφης θα πάρει πρόσθετα μέτρα, εισπρακτικού χαρακτήρα. Όμως αυτό δεν θα φανεί πριν από το δεύτερο εξάμηνο.


«Κίτρινη κάρτα» από Κομισιόν για το έλλειμμα του προϋπολογισμού

Στον αέρα τίναξε και πάλι τον προϋπολογισμό και την αξιοπιστία της κυβέρνησης η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, βγάζοντας «κίτρινη κάρτα» και αμφισβητώντας τα στοιχεία της εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2007. Συγκεκριμένα, ενώ η κυβέρνηση υποστήριζε ότι μετά τη δημοσιονομική απογραφή δεν υπάρχουν πλέον σκιές και αμφισβητήσεις των ελληνικών στοιχείων από την Εurostat και ότι έχουν αποκατασταθεί σχέσεις εμπιστοσύνης χάρη στη διαφάνεια και την απόλυτη προσαρμογή της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας στους κοινοτικούς κανόνες, χθες προσγειώθηκε απότομα στην εποχή των αστερίσκων και υποσημειώσεων, που η ίδια καταδίκαζε ως αντιπολίτευση.

Κίνδυνος εκτροχιασμού
Η χθεσινή ανακοίνωση της Εurostat αφορά την εκτέλεση των προϋπολογισμών των κρατώνμελών το 2007, στο πλαίσιο της παρακολούθησής τους για την αποτροπή εμφάνισης υπερβολικών ελλειμμάτων. Η Ελλάδα, που εμφάνισε έλλειμμα ίσο με 2,8% του ΑΕΠ της το 2007, κινδυνεύει τώρα να καταλήξει με έλλειμμα πάνω από 3% του ΑΕΠ της και να μπει και πάλι στο καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος από το οποίο βγήκε μόλις πέρυσι. Και ακόμη κινδυνεύει να εκτροχιασθεί ο προϋπολογισμός του 2008, ο οποίος βασίζεται σε ανάλογες «αλχημείες» με αυτές που αμφισβητεί η Εurostat για το 2007. Οι αμφισβητήσεις αφορούν:

● Την καταγραφή των εισροών από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Εurostat θεωρεί ότι ένα ποσό 400 εκατ. ευρώ που εισπράχθηκε το 2006 εμφανίσθηκε κακώς στον προϋπολογισμό του 2007, μειώνοντας ισόποσα το έλλειμμα (περίπου 0,2% του ΑΕΠ).

● Την ύπαρξη μιας «σημαντικής στατιστικής ασυμφωνίας λογαριασμών» το 2007, της τάξης του 0,6% του ΑΕΠ. Πιθανότατα εννοεί τις λεγόμενες «εθνικολογιστικές προσαρμογές» που η κυβέρνηση εντάσσει χωρίς διευκρινίσεις στον προϋπολογισμό, μειώνοντας αισθητά το έλλειμμα.

● Την «ανεπαρκή κάλυψη των πηγών παροχής στοιχείων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τα Ταμεία Κοινωνικής Ασφάλισης». Αναφέρεται στη λεγόμενη άσπρη τρύπα, αφού τα αποτελέσματα των παραπάνω οργανισμών εμφανίζονται πλεονασματικά και μειώνουν το έλλειμμα. Πρόκειται για μια μόνιμη πηγή αμφισβήτησης από την Εurostat, η οποία ήταν καθοριστική στην επιβάρυνση του ελλείμματος με τη δημοσιονομική απογραφή το 2004.

Ποιότητα στοιχείων
Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα για την οποία η Εurostat διατυπώνει επιφυλάξεις, δηλαδή «αμφιβολίες για την ποιότητα των παρεχόμενων στοιχείων».

Η κυβέρνηση θέλησε να υποβαθμίσει χθες το θέμα και σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Οικονομίας υποστήριξε ότι οι κοινοτικές επιφυλάξεις «αφορούν τεχνικά θέματα». Πρόσθεσε ότι τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονται σε συνεργασία με την Εurostat, «με στόχο να έχουν διευθετηθεί ώς τον Σεπτέμβριο».

Αυτό σημαίνει ότι τον Σεπτέμβριο ίσως αναθεωρηθεί το έλλειμμα του 2007 προς τα πάνω, ακόμη και πάνω από το όριο του 3%, με αλυσιδωτές επιπτώσεις για το 2008 και τον προϋπολογισμό του 2009.


Οι νέοι μισθοί, ημερομίσθια στον ιδιωτικό τομέα

Κατατέθηκε χθες η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) έτους 2008-2009 στο υπουργείο Απασχόλησης και τίθεται άμεσα σε εφαρμογή με ισχύ από 1/1/2008.

Όπως είναι γνωστό, η ΕΓΣΣΕ στο οικονομικό σκέλος προβλέπει τις αυξήσεις ως εξής:

● 1/1/2008 αύξηση: 3,45%

● 1/9/2008 αύξηση: 3%

● 1/5/2009 αύξηση: 5,5% Η συσσωρευτική αύξηση μισθών- ημερομισθίων είναι 12,41%. Έτσι το κατώτατο ημερομίσθιο από 29,39 ευρώ γίνεται 33,4 ευρώ. Ο κατώτατος μισθός από 657,89 ευρώ γίνεται 739,57 ευρώ (αφορά νεοπροσληφθέντες χωρίς προϋπηρεσία και ανύπαντρους).

Για εργαζομένους που έχουν προϋπηρεσία (τριετίες και επίδομα γάμου), τα αντίστοιχα ποσά διαμορφώνονται ως εξής: ● Ημερομίσθιο από 39,22 ευρώ γίνεται 45,74 ευρώ: αύξηση 16,6%

● Μισθός από 908,07 ευρώ γίνεται 1.020,80

ευρώ:

αύξηση 12,41%