Φαινόμενα

Δυσοίωνα σημάδια

Μένουν καθηλωμένα στην οικογενειακή εστία, αποφεύγουν τη σταθερή σχέση και δεν μπορούν να σχεδιάσουν το μέλλον τα νιάτα των 700 ευρώ
Αυτήν τη φορά η τηλεόραση δεν αναζήτησε την ψευδοσυγκίνηση παρουσιάζοντας δράματα. Στο «Κουτί της Πανδώρας» είδαμε τη «γενιά των 700 ευρώ» να ξεδιπλώνει, χωρίς μελοδραματισμούς, με ανησυχητική ψυχραιμία, σχεδόν με κυνισμό, έναν αγώνα για το σήμερα, στερημένο από τις ελπίδες για το αύριο.

Αυτός είναι ο αγώνας των νέων που εργάζονται για 700 ευρώ με δελτίο παροχής. Και συνειδητοποιήσαμε ότι αυτό ακριβώς είναι και το αποκορύφωμα της αποτυχίας του κόσμου της ωριμότητας, κληρονομεί ένα μέλλον χωρίς μέλλον. Ποιος θα το φανταζόταν πριν από 50 χρόνια, που ο κόσμος φτιαχνόταν από την αρχή, με νέες ελπίδες, με νέα όνειρα, πως θα ερχόταν η στιγμή που τα ίδια του τα παιδιά δεν θα είχαν κουράγιο όχι να φτιάξουν το δικό τους αύριο, ούτε να το οραματιστούν, παγιδευμένα στο ελάχιστο της καθημερινότητας, εξαρτημένα ακόμη και για τα απαραίτητα από τους γονείς, αποφεύγοντας ακόμη και το μοναδικό ελιξίριο της ζωής, τον έρωτα.

Ήταν η πιο συγκλονιστική στιγμή της εκπομπής, εκεί που οι νέοι ο ένας μετά τον άλλον αποκάλυπταν ότι «αποφεύγουν τη σταθερή σχέση», γιατί δεν ξέρουν αν θα έχουν μέλλον. Κανένας δραματικός τόνος, ένα ράγισμα της φωνής που να εκτονώνει με τη συγκίνηση το φορτίο, το οποίο αίφνης πήρε το μέγεθος της ζωής και ακούμπησε στους ώμους της κοινωνίας των μεγάλων με το δυσοίωνο βάρος της οριστικής αποτυχίας.

Πού πήγε η ορμή, το πάθος, οι διεκδικήσεις των προηγούμενων γενεών; Τι έγιναν οι κατακτήσεις τόσων αγώνων που υπόσχονταν τουλάχιστον τη συνέχεια των ελπίδων;

Ήταν η πρώτη φορά που μιλούσαν στον φακό για τις ζωές τους οι νέοι των 700 ευρώ και είχαν πρόσωπο και ονοματεπώνυμο. Έπαψαν να αποτελούν μιαν αόριστη μάζα προς χρήση πολιτικάντικων «δεκάρικων» και προεκλογικών φυλλαδίων με προγράμματα κομμάτων. Ήταν εκεί, μπροστά στον φακό, πρόσωπα δροσερά, ατσαλάκωτα από τον χρόνο με λόγο που κουβαλούσε τη βαριά ωριμότητα της μάχης με την απόγνωση. Γιατί όσο κι αν το νεαρό της ηλικίας προφυλάσσει πάντα από το αίσθημα του αδύνατου και η φυσιολογική ανωριμότητα προσφέρει τη χαρά της ελπίδας και των ονείρων, στην εκπομπή του Κώστα Βαξεβάνη είδαμε για πρώτη φορά στον κόσμο μας, στην εποχή μας την εικόνα της ανατροπής όλων αυτών.

Ποιος ενήλικος κατάφερε να κοιμηθεί με ήσυχη συνείδηση ακούγοντας τα νιάτα, τα παιδιά του να μην τολμούν τον έρωτα, τη σχέση, το όνειρο, αυτό που στήριξε τις παλιές γενιές να πορευτούν στις δυστυχίες, να κάνουν οικογένειες, παιδιά, να δώσουν τη συνέχεια στο κόσμο, πιστεύοντας με την καρδιά τους ότι θα τον φτιάξουν καλύτερο;

Δεν τον έφτιαξαν. Είναι φανερό. Το «Κουτί της Πανδώρας» απέπνεε μιαν υπόγεια απόγνωση, όχι για τα 700 ευρώ έπειτα από ξενύχτια, μελέτες, σπουδές που εν τέλει δεν δικαιώνουν ούτε το μητρικό γάλα, αλλά για όσα αυτά τα 700 ευρώ με δελτίο παροχής αρνούνται στο μέλλον: ανθρώπους που δεν πιστεύουν στη βελτίωση της καθημερινότητάς τους, γιατί δεν μπορούν καν να την πάρουν στα χέρια τους, ανθρώπους που έχουν επίγνωση των ευθυνών αλλά δεν μπορούν να τις αναλάβουν, ανθρώπους που δεν μπορούν να έχουν καν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, αφού μένει ανολοκλήρωτος στην οικογενειακή εστία από ανάγκη και όχι από επιλογή.

Λίγο νωρίτερα σε ένα από τα βίντεο του «Αλ τσαντίρι» με πικρή ειρωνεία ο Λαζόπουλος σχολίαζε το χαρούμενο ύφος ενός πατέρα που δήλωνε στον φακό από άλλο ρεπορτάζ ότι ο γιος του δοκίμασε να ζήσει τη δική του ζωή «αλλά δεν τα κατάφερε, γύρισε στο σπίτι».


Νοσηρή «επιστροφή»

Μπορεί για ορισμένους γονείς η αποτυχία των παιδιών τους να εκλαμβάνεται ως δικαίωση της δικής τους συμπεριφοράς ή και της έλλειψης εμπιστοσύνης που πάντα η ωριμότητα απολάμβανε να επιδεικνύει προς τα νιάτα, σαν ισορροπία και κρυφή εκδίκηση για τα δικά της χαμένα χρόνια και τις αποτυχίες. Ωστόσο η μαζική επιστροφή και η μαζική αδυναμία των νιάτων να αναλάβουν ευθύνες, δεν αποτελεί δικαίωση για την ωριμότητα, αλλά νοσηρή καθήλωση ολόκληρου του πολιτισμού.

Το «Κουτί της Πανδώρας» έδειξε τη δυσοίωνη περιοχή του λυκόφωτος, μεταξύ του ανακουφιστικού οικογενειακού προστατευτισμού και της διαρκούς οικονομικής ανασφάλειας, στην οποία στριμώχνεται πέρα από κάθε λογική, το μέλλον του τόπου.