Κυνήγι μαγισσών και «πορνογραφημάτων»

Κατά της απόφασης προσωρινής απόσυρσης του «Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές»- με μια «σπαρταριστή ηθικολογική διδαχή» – στρέφονται οι Εκδόσεις Κέδρος και η Έρση Σωτηροπούλου
Θύελλα αντιδράσεων έχει ξεσηκώσει η προσωρινή απόσυρση του μυθιστορήματος «Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές» από τις σχολικές βιβλιοθήκες με βάση αίτηση ασφαλιστικών μέτρων του γνωστού για τις ακροδεξιές θέσεις του Κωνσταντίνου Πλεύρη. Κατά της προσωρινής απόφασης στρέφονται ήδη οι Εκδόσεις Κέδρος και η συγγραφέας του μυθιστορήματος Έρση Σωτηροπούλου.

Η προσωρινή διαταγή του δικαστή Δημήτρη Γαβαλά, που συνοδεύεται από εξασέλιδη αιτιολογική έκθεση στην οποία γίνεται λόγος για «κείμενα πορνογραφικά και χυδαία που βρίθουν από βωμολοχίες και αισχρές εκφράσεις» είναι ένας ακόμα κρίκος στην αλυσίδα επιθέσεων που έχει δεχθεί το μυθιστόρημα της Σωτηροπούλου, το οποίο έχει πάρει το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας του 2000 και το Βραβείο Μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω», ενώ έχει εκδοθεί σε Γαλλία, Γερμανία, ΗΠΑ, Ισπανία και Σουηδία.

Η αρχή έγινε με ερώτηση στη Βουλή το 2001 του βουλευτή της Ν.Δ. Πέτρου Τατούλη που ζητούσε την απόσυρση του βιβλίου ως «πορνογραφικού». «Ήμουν στην Έκθεση της Φρανκφούρτης τότε και μου ζητούσαν να βγω σε τηλεοπτικές εκπομπές με λινκ» θυμάται η συγγραφέας. Η ερώτηση ήταν το σύνθημα για σωρεία επιθέσεων συντηρητικών κύκλων και αμήχανες συμπεριφορές απέναντί της, όπως η πρόσκλησή της σε αφιερωματική εκδήλωση στον Πειραιά για το έργο της που αναβλήθηκε δύο φορές!

Τώρα ήρθε η σειρά του Κώστα Πλεύρη να στραφεί κατά του βιβλίου. Με αγωγή του κατά του Ελληνικού Δημοσίου, του πρώην υπουργού Πολιτισμού Γιώργου Βουλγαράκη και της τότε υπουργού Παιδείας Μαριέττας Γιαννάκου, ο ιδρυτής της ακροδεξιάς ομάδας Κόμμα 4ης Αυγούστου ζητάει την απόσυρση του βιβλίου από τις σχολικές βιβλιοθήκες.

Η δίκη εκκρεμεί και κύκλοι του εκδοτικού οίκου Κέδρος, καθώς και η συγγραφέας, δηλώνουν ότι είχαν παντελή άγνοια, καθώς δεν τους γνωστοποιήθηκε η αγωγή. Ο ενάγων πέτυχε στο μεταξύ την προσωρινή απόσυρση με μια «εισαγωγική σκέψη» που πελαγοδρομεί ανάμεσα σε εκτιμήσεις για το «τι είναι πρόοδος» και παραινέσεις περί σωστής διαπαιδαγώγησης των νέων, με βάση την ελληνοχριστιανική παράδοση.

«Πρόκειται για μια αντίληψη ηθικοπλαστικής υφής, που παραπέμπει στις χειρότερες μέρες του “ελληνοχριστιανικού ιδεώδους” και της “ηθικής καθαρότητας” των νέων. Αυτά που θεωρούσαμε αυτονόητα κεκτημένα φαίνεται πως δεν είναι» σημειώνει σε ανακοίνωσή της η Εταιρεία Συγγραφέων. «Δεν πρόκειται να απολογηθώ για το βιβλίο μου», δήλωσε στα «ΝΕΑ» η Έρση Σωτηροπούλου. «Τα όρια μεταξύ λογοτεχνίας και πορνογραφίας είναι σαφή και εύληπτα, ακόμα και για τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας. Αλλά βέβαια η ηθικολογία χρειάζεται το πορνό, διψάει για “αμαρτία”, γιατί έτσι μόνο μπορεί να ορίσει τον εαυτό της».

Για «σπαρταριστή ηθικολογική διδαχή» μιλάει ο εκδότης (του Κέδρου) Βαγγέλης Παπαθανασόπουλος. «Ο δικαστής αναλίσκει δύο ολόκληρες σελίδες με μόνιμη ερωτηματική λογοτεχνική επωδό “αυτό είναι πρόοδος;” Εκεί δεν αφήνει τίποτα όρθιο. Πιάνει όλα τα “ηθικώς” μεμπτά. Από το “εφ άπαξ”, που κακώς καταργήθηκε έως τις σύγχρονες μεθόδους αγοράς κατοικίας. Από τους ήρωες του 1821 μέχρι τις σύγχρονες ποδοσφαιρικές ΠΑΕ. Στη συνέχεια συνιστά την επαναφορά της σχολικής ποδιάς. (Εδώ όμως θα τον κατηγορήσουμε για ρατσισμό γιατί δεν κάνει μνεία και του πηληκίου για τα αγόρια)».


«Ακραίες» επισημάνσεις

Εδάφια που προκαλούν εντύπωση στην «εισαγωγική σκέψη» του δικαστή Δημητρίου Γαβαλά επί της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων του Κωνσταντίνου Πλεύρη:

Διάφορες ομάδες ανθρώπων που αυτοαποκαλούνται «προοδευτικοί» θεωρούν καθετί «παλαιό» και «συντηρητικό» και «οπισθοδρομικό» και ονομάζουν τις απόψεις και τις ιδεολογίες που δεν σέβονται ως «σκοταδισμό» και «οπισθοδρόμηση».

Κάποτε οι περισσότεροι νέοι πήγαιναν στην εκκλησία για να πλησιάσουν την αλήθεια η οποία δεν είναι ιδεολογία αλλά αλήθεια, φως και ζωή είναι μόνον ο Κύριος Ιησούς Χριστός, σήμερα η νεολαία καταλήγει στα αναμορφωτήρια και σαπίζει από τη χρήση των ναρκωτικών κι αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε η γυναίκα ασχολείτο κυρίως με την ανατροφή των παιδιών της, σήμερα τα διαπαιδαγωγούν και τα ανατρέφουν οι γκουβερνάντες κι αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε οι σύζυγοι δεν χώριζαν μολονότι υπήρχαν σοβαροί λόγοι, σήμερα χωρίζουν με το παραμικρό κι αυτό είναι πρόοδος;

Κάποτε η ατμόσφαιρα, η θάλασσα και η φύση ήταν πεντακάθαρα, σήμερα είναι όλα μολυσμένα κι αυτό είναι πρόοδος;

Αποσιωπούνται τα εγκλήματα των Εβραίων κατά των Παλαιστινίων και τα εγκλήματα των «Συμμάχων» κατά των Γερμανών, όπως π.χ. η Δρέσδη, όπου οι σύμμαχοι βομβάρδισαν και έκαψαν χιλιάδες γυναικόπαιδα.

Είναι καλύτερο και επιβάλλεται να δώσουμε στο παιδί μια ελαφριά σωματική τιμωρία όταν πάει να βάλει το δάκτυλό του στην πρίζα παρά να μην το επιπλήξουμε, να βάλει το δάκτυλο και να σκοτωθεί.


Ιστορίες απαγορεύσεων

1 925: Εκκλησία και χριστιανικά σωματεία καταγγέλλουν στο υπουργείο Παιδείας καθηγητές της Μαρασλείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας (Γληνός, Δελμούζος, Βάρναλης…) ως «διαστροφείς της ελληνικής γλώσσας».

Καλοκαίρι 1954: Η Ιερά Σύνοδος ζητεί τον αφορισμό των έργων του Νίκου Καζαντζάκη «Τελευταίος πειρασμός» και «Καπετάν Μιχάλης». Μάρτιος 2000: Ως «προϊόν κακόβουλης βλασφημίας» κρίνεται από δικαστήριο της Θεσσαλονίκης το βιβλίο «Μ εις την ν» του Μίμη Ανδρουλάκη και απαγορεύεται προσωρινά η διάθεσή του. Σεπτέμβριος 2001: Ο βουλευτής της Ν.Δ. Πέτρος Τατούλης καταφέρεται εναντίον του «Ζιγκ- ζαγκ στις νεραντζιές» της Έρσης Σωτηροπούλου κάνοντας λόγο στη Βουλή για «εκτόνωση σεξουαλικών απωθημένων» και «ηθικά σκουπίδια». Αργότερα ζητάει συγγνώμη.

Φεβρουάριος 2003: Με εισαγγελική παραγγελία αποσύρεται ως «βλάσφημο» το βιβλίο «Η ζωή του Ιησού», του πολιτικού γελοιογράφου του «Stern», Γκέρχαρντ Χάντερερ.

Καλοκαίρι 2004: Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ζητά να περικοπούν από τα σχολικά βιβλία της Δ΄ Δημοτικού τα κείμενα του Βενέζη «Έτσι είναι ο πόλεμος» και «Ο Δρίμακος». Η εγκύκλιος τελικά αποσύρθηκε.