ΠΡΟΣΩΠΑ Οι τοιχογραφίες της συμφιλίωσης

ΝΤΑΝΙ ΝΤΕΒΕΝΙ- ΜΑΡΚ ΙΡΒΑΪΝ
Δέκα χρόνια μετά τις συμφωνίες της Μεγάλης Παρασκευής με τις οποίες τερματίστηκε η αιματηρή σύγκρουση στη Βόρεια Ιρλανδία, ένα πρώην μέλος του ΙRΑ και ο γιος ενός προτεστάντη πολιτικού ηγέτη έχουν θέσει την τέχνη στην υπηρεσία της συμφιλίωσης και στολίζουν τους τοίχους του Μπέλφαστ με τις τοιχογραφίες τους. Το ταλέντο τους, αλλά και η ασυνήθιστη διαδρομή τους, έκανε το Λίβερπουλ, που είναι φέτος η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, να τους καλέσει για να ζωγραφίσουν στους τοίχους του φρέσκα εμπνευσμένα από τα άλμπουμ των διασημότερων παιδιών του αγγλικού αυτού λιμανιού, τους Μπητλς.

Ο Ντάνι Ντέβενι, που είχε αποπειραθεί να ληστέψει μια τράπεζα για λογαριασμό του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού, και ο Μαρκ Ιρβάιν, γιος ενός πολύ γνωστού προτεστάντη πολιτικού ηγέτη, εργάζονται μαζί. «Συναντηθήκαμε κατά τύχη και τα πράγματα εξελίχθηκαν φυσικά», αφηγείται ο 54χρονος Ντάνι. Από τη συνεργασία τους γεννήθηκαν δύο τοιχογραφίες. Η πρώτη αποτελεί αναπαραγωγή της διάσημης Γκερνίκα του Πικάσο και η δεύτερη, με θέμα επίσης τον Ισπανικό Εμφύλιο, είναι ένας φόρος τιμής στις Διεθνείς Ταξιαρχίες που πολέμησαν τον Φράνκο. «Καθολικοί και προτεστάντες του Ώλστερ είχαν πολεμήσει τότε δίπλα δίπλα», εξηγεί ο Μαρκ, «είναι η απόδειξη πως μπορούμε να ξεπεράσουμε τους καβγάδες μας».

Ο Μαρκ και ο Ντάνι καβγαδίζουν, αφού κανένας από τους δύο δεν έχει απαρνηθεί τις πεποιθήσεις του. «Αποφεύγουμε να μιλάμε για πολιτική ή συμφωνούμε στο γεγονός ότι διαφωνούμε», εξηγεί χαμογελώντας ο Μαρκ στην απεσταλμένη της γαλλικής «Φιγκαρό». «Διευθετούμε τα προβλήματά μας γύρω από ένα ποτήρι Γκίνες», προσθέτει ο Ντάνι, ο οποίος σοβαρεύει όταν μιλάει για την αποτυχημένη απόπειρα ληστείας του, όταν μια σφαίρα καρφώθηκε στη γάμπα του, συνελήφθη και καταδικάσθηκε σε κάθειρξη 12 ετών.

Στη φυλακή, λέει, «δεν απαρνήθηκα τον ένοπλο αγώνα, που οι Βρετανοί είχαν καταστήσει αναπόφευκτο. Κατάλαβα όμως ότι η τέχνη μπορούσε να είναι πιο χρήσιμη στην υπόθεσή μας απ΄ ό,τι η βία». Όταν αποφυλακίσθηκε, πήρε ένα πινέλο και κάλυψε το Φολς Ρόουντ, «οχυρό» των Δημοκρατικών στο Μπέλφαστ, με τοιχογραφίες για την αντίσταση και την ιρλανδική κουλτούρα. Έγινε πασίγνωστος. «Μετά τον θάνατό του θα τον ζωγραφίζουμε στους τοίχους», αστειεύεται ο 35χρονος Μαρκ, ο οποίος δεν πήρε ποτέ τα όπλα, μολονότι ο πατέρας του ήταν μέλος της πολύ βίαιης Δύναμης Εθελοντών του Ώλστερ, μέχρι που άρχισε να υποστηρίζει τη συμφιλίωση με τους καθολικούς.

Στο Λίβερπουλ θα πάνε για να βγάλουν και λίγα χρήματα, αφού στο Μπέλφαστ δεν τους αμείβουν για τις τοιχογραφίες τους. Ο Ντάνι ετοιμάζει και ένα φρέσκο για την 60ή επέτειο του Ισραήλ- ή, καλύτερα, για τη Νάκμπα, «την καταστροφή» των Παλαιστινίων, με τους οποίους ο ΙRΑ ήταν ανέκαθεν αλληλέγγυος. Ο Ντάνι ονειρεύεται να το ζωγραφίσει και στην παλαιστινιακή πλευρά του τείχους των Ισραηλινών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Ο Μαρκ πιστεύει πως πρέπει να το ζωγραφίσουν και από τις δύο πλευρές.