Αφρώδες αναψυκτικό

Ο γενάρχης του νέου ελληνικού θεάτρου, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ήταν ένας μάστορας ευρέος φάσματος, δηλαδή ασχολήθηκε, και με επιτυχία, με όλα τα είδη θεατρικής γραφής
Τραγωδία, κωμωδία, κοινωνικό δράμα, φάρσα, κωμωδία ηθών, ιστορικό δράμα, ιλαροτραγωδία, δράμα μεταφυσικό, συμβολικό, ιδεολογικό, αστυνομικό κ.λπ. Και όταν λέω με επιτυχία, εννοώ πως γνώριζε καθενός είδους τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, το κομβικό του σημείο, τα σημεία στήριξης, το ορθόκεντρο, τις φυγές και τις προοπτικές του προεκτάσεις.

Εν ολίγοις γνώριζε την κουζίνα της σκηνικής γλώσσας, τη δοσολογία και τα αναγκαία υλικά.

Εισάγοντας από την αρχή την καθομιλουμένη γλώσσα, ο Ξενόπουλος μέσω του θεάτρου νομιμοποίησε και κύρωσε τη γλωσσική μεσότητα, αρετή σπάνιου γούστου και προφητικής, σχεδόν, ικανότητας.

Κανένα από τα έργα της καθαρεύουσας, της αρχαΐζουσας, της δημοτικής ακρότητας, του ψυχαρισμού δεν διασώθηκε και, πράγμα άκρως ενδιαφέρον, κανένα δεν λυπούμαστε που το έφαγε το σκοτάδι

ΙΝFΟ

«Τo Φιόρο του Λεβάντε» στο θέατρο «Άνεσις» (Κηφισίας 14, Αμπελόκηποι, τηλ. 210-7707.227)

επειδή, πέρα από τη γλώσσα, είχε κάποιες θεατρικές αρετές με εξαίρεση ίσως τη «Φαύστα» του Βερναρδάκη, που αν είχε γραφεί στη γλώσσα της «Βαλέραινας» ή της «Τρισεύγενης», θα είχαμε ένα έργο ισάξιο με τα ποιητικά δράματα της Ευρώπης της ίδιας εποχής.

Ο Ξενόπουλος καλλιέργησε με ιδιαίτερη προτίμηση την κωμωδία ηθών. Όταν μάλιστα, όπως συνέβη με τον «Πειρασμό», τους «Φοιτητάς», το «Δεν είμαι εγώ» και το «Φιόρο του Λεβάντε», το καρύκευε με λίγο πιπεράκι φάρσας, που την ήξερε καλά, συχνά πολύ καλύτερα από τις γαλλικές δευτεράντζες που παίζονταν στα παριλίσια θέατρα, τότε η γραφή του πετούσε.

«Το Φιόρο του Λεβάντε» είναι μια κωμωδία ηθών, ανάλαφρη, αφρώδης, πολύ κοντά στις υποθέσεις ανάλογων λιμπρέτων της οπερέτας ή της κωμωδίας μετ΄ ασμάτων που καλλιέργησαν και ο Κορομηλάς και ο Λάσκαρης και ο Καπετανάκης μιμούμενοι τα γαλλικά πρότυπα, ξεπερνάει το πατρόν και εγγράφεται σ΄ ένα ιθαγενές κωμικό είδος που συγγενεύει περισσότερο με τις ιταλικές κωμωδίες που αντλούν θέματα και χαρακτήρες- τύπους από τη λαϊκή κωμωδία, τέκνο της κομέντια ντελ άρτε.

Όλο το τυπολόγιο της λαϊκής ιταλικής κωμωδίας που συνεχίζει τη μακραίωνη παράδοση που αρχίζει από τον Μένανδρο και τον Πλαύτο και φτάνει στον Μολιέρο των απαρχών και στον Γκολντόνι, βρίσκεται να θριαμβεύει αυθεντικό και δροσερό στο «Φιόρο του Λεβάντε».

Ο Κώστας Τσιάνος, πολιτογραφημένος πια ξενοπουλικός σκηνοθέτης, πετάει κάθε φορά που έχει στα χέρια του αυτά τα κείμενα. Εξάλλου είναι ηθοποιός- σκηνοθέτης που γνωρίζει τα τερτίπια από την καλή και την ανάποδη και τη…φόδρα. Στο θέατρο «Άνεσις» έχοντας ως σκηνογράφο τον Γαβαλά, που στήνει πάντα ένα θεατρινίστικο πατάρι με γούστο και ευρηματικότητα, τον μάγο σε αυτό το είδος σκευής ενδυματολόγο Μεντζικώφ, τον απόλυτο γνώστη των μουσικών ειδών Παναγιώτη Καλατζόπουλο και με ζωντανή μπάντα και αυθεντικές φωνές, ο Τσιάνος έγραψε και δίδαξε ταλαντούχους παλιούς και νέους ηθοποιούς και έστησε μια ρέουσα, χορευτική, σπιρτόζα, ανάλαφρη και γλαφυρή παράσταση γεμάτη ρυθμούς, χάρη, χιούμορ και γούστο, χωρίς υπερβολές, χαριτωμενιές και εντυπωσιασμούς.


Απολαμβάνεται σαν σουμάδα…

Τον Κώστα Τσιάνο βοήθησαν, αφού τους καθοδήγησε βέβαια, οι ηθοποιοί του και αρχίζω από τους νεώτερους γιατί αυτοί κατόρθωσαν να ξεπεράσουν τις αγκυλώσεις μιας ελλιπούς εκπαίδευσης και να εφεύρουν… τον εαυτό τους. Ο Κωνσταντίνος Χατζηδημητρίου έχει σκηνική άνεση και «γράφει» ως ζεν πρεμιέ. Ο Άγγελος Μπούρας έχει μια κρυφή κωμική φλέβα που ξέρει να την εκμεταλλεύεται με ρέγουλα.

Η Τζένη Θεωνά έχει μια σπάνια χορευτική κίνηση και μια ενδιάθετη χάρη που υπόσχεται πλούσιο μέλλον μπριόζας ενζενί. Η Ιζαμπέλα Κογεβίνα λιτή και ουσιαστική διαθέτει μια συγκρατημένη τεχνική στη κωμική κονίστρα. Η Ευαγγελία Μουμούρη, με πείρα, άνεση και φαντασία έπαιξε τη «μοιραία» και ερωτική σουμπρέτα με αέρα μουσικής σκηνής. Η Κατερίνα Κουρούπη είναι κωμική καρατερίστα με μέτρο και ουσία, χωρίς ακρότητες. Έχει και ωραία φωνή. Η έμπειρη Μελίνα Βαμβακά έφτιαξε μια ώριμη φιγούρα ντάμας με αριστοκρατικά, όπως ζητάει ο ρόλος, υλικά. Η Χριστίνα Αλεξανιάν μάς αιφνιδιάζει κάθε φορά με τις μεταμορφώσεις της. Τώρα ως ντάμα έπλασε μια πειστική περσόνα χωρίς προσποίηση. Ο Σπύρος Παπαδόπουλος, λιτός, απέριττος, ουσιαστικός, με έμφυτη ευγένεια και σπάνια σκηνική αγωγή πλάθει έναν αυθεντικό τύπο Σκαπίνου με μουσικότητα, χορευτική κίνηση και ειλικρίνεια.

Μια ευφρόσυνη παράσταση ενός μαστοράδικου κειμένου που απολαμβάνεται σαν σουμάδα και ακούγεται σαν αριέτα.