Γνώμη Το μάθημα του Βουκουρεστίου

Η σκηνή είχε στηθεί για έναν πρωταγωνιστή. Όλα τα φώτα θα έπρεπε να είναι στραμμένα επάνω του. Και τα υπόλοιπα μέλη του θιάσου αναμενόταν να παραμερίσουν κάπως, ώστε να επιτρέψουν στον πρωταγωνιστή να απολαύσει έναν μικρό, τελευταίο θρίαμβο. Μια κομψή έξοδο από τη σκηνή, με ένα χλιαρό έστω χειροκρότημα να τον συνοδεύει στην τελευταία του απόπειρα διεκδίκησης της υστεροφημίας.

Κάπως έτσι την περίμεναν- μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες – οι περισσότεροι διπλωμάτες αυτήν τη δραματική Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι. Μια τελευταία ευκαιρία ώστε να αποχαιρετήσει, μετ΄ επαίνων, τη διεθνή σκηνή ο πρόεδρος Μπους.

Δεν εξελίχθηκαν έτσι τα πράγματα. Την παράσταση έκλεψε ένα αναπάντεχο ζευγάρι αυτοσχέδιων πρωταγωνιστών. Μέρκελ και Σαρκοζί κατάφεραν να βρεθούν στο κέντρο της σκηνής και να καταστρέψουν το αποχαιρετιστήριο πάρτι του Αμερικανού προέδρου. Έδωσαν κοινή συνέντευξη Τύπου. Ανακοίνωσαν ότι η επόμενη Σύνοδος Κορυφής- η πανηγυρική για την 60ή επέτειο του ΝΑΤΟ, που επρόκειτο να γίνει στη Γερμανία- θα διοργανωθεί τελικά από κοινού από τη Γερμανία και τη Γαλλία, στο Στρασβούργο και το Κελ. Άφησαν να εννοηθεί ότι, έως τότε, η Γαλλία θα έχει πάρει τον δρόμο της επιστροφής, ύστερα από 40 ολόκληρα χρόνια, στη στρατιωτική πτέρυγα της Συμμαχίας. Απέκρουσαν, από κοινού και με αναπάντεχη σθεναρότητα, την ισχυρή αμερικανική πίεση για μια άμεση πρόσκληση προς την Ουκρανία και τη Γεωργία να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ και να σφίξουν μια θηλιά γύρω από τον λαιμό της Ρωσίας. Περιόρισαν σε μια απλή ευχή την αμερικανική πρόταση για ενίσχυση της παρουσίας των Ευρωπαίων εταίρων του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν. Απονεύρωσαν και το περίφημο πυραυλικό αμυντικό δόγμα, με το οποίο ζαλίζει την Ευ

Αν το ελληνικό βέτο μπόρεσε να περάσει με τόσο μικρό κόστος στη Σύνοδο, το οφείλει ασφαλώς και στο ότι – ή κυρίως στο ότι- οι ελληνικές αντιρρήσεις σε μια αμερικανική πρόταση ενεγράφησαν, κατά κάποιον τρόπο, σε έναν ευρύτερο καμβά αντιρρήσεων πολλών και ισχυρών Ευρωπαίων σε άλλες τέτοιες προτάσεις. Κάτι σημαίνει αυτό

ρώπη από το 2001 ο πρόεδρος Μπους. Το μόνο «έργο ζωής» που είχε να διεκδικήσει- η προς Ανατολάς διεύρυνση του ΝΑΤΟ με πρόθυμες χώρες της «νέας Ευρώπης»- έμεινε ημιτελές. Και ο πρόεδρος Μπους, ίσως στην τελευταία διεθνή παράσταση της καριέρας του, κατέγραψε ακόμη μία αποτυχία, με μοναδικό έπαθλο παρηγοριάς την είσοδο της Αλβανίας στο ΝΑΤΟ. Θα ήταν άδικο, όμως, να συνοδεύσει τον απερχόμενο πρόεδρο στην έξοδό του η ευγνωμοσύνη του γενναίου αλβανικού λαού και μόνον. Η Ευρώπη ολόκληρη του χρωστά μια μεγάλη χάρη.

Γιατί, αν το ηχηρό «όχι» στην ουκρανική και γεωργιανή υποψηφιότητα ή το κοινό σόου της Γερμανίδας καγκελαρίου και του Γάλλου προέδρου μπορούν να ερμηνευθούν ως ένα πρώτο βήμα προς μια νέα ευρωπαϊκή αυτοπεποίθηση, μια ανασύσταση του ευρωπαϊκού πυρήνα, μια μικρή μετατόπιση του κέντρου βάρους από τη δυτική προς την ανατολική ακτή του Ατλαντικού – πολλά αν, για ένα συμπέρασμα- τότε το θαύμα το χρωστάμε, ασφαλώς, στον πρόεδρο Μπους και τα κατορθώματά του.

Θα ήταν ανοησία να προεξοφλήσει κανείς πως ο Μπους, στο τέλος της θητείας του, ανέστησε την Ευρώπη. Μα θα ήταν λάθος και να αγνοήσει κανείς ότι κάτι κινείται, κάτι αλλάζει, κάτι σημαντικό πάει να δημιουργηθεί.

Για μια χώρα σαν την Ελλάδα, η εμπειρία του Βουκουρεστίου θα έπρεπε να οδηγήσει σε έναν αναστοχασμό των διεθνών της προτεραιοτήτων και ευαισθησιών. Αν το ελληνικό βέτο μπόρεσε να περάσει με τόσο μικρό κόστος στη Σύνοδο, το οφείλει ασφαλώς και στο ότι- ή κυρίως στο ότι- οι ελληνικές αντιρρήσεις σε μια αμερικανική πρόταση ενεγράφησαν, κατά κάποιον τρόπο, σε έναν ευρύτερο καμβά αντιρρήσεων πολλών και ισχυρών Ευρωπαίων σε άλλες τέτοιες προτάσεις. Κάτι σημαίνει αυτό.

Έως τώρα η εξωτερική πολιτική Καραμανλή είχε το βλέμμα καρφωμένο στην Ουάσιγκτον, κλείνοντας πότε πότε το μάτι και στη Μόσχα, αλλά με πλήρη αδιαφορία για το ευρωπαϊκό τοπίο. Το μάθημα του Βουκουρεστίου, αντίθετα, για την ελληνική εξωτερική πολιτική είναι: επιστροφή στην Ευρώπη. Αλλά, έτσι βιαστικός που φάνηκε ο κ. Καραμανλής να βγάλει κομματικό μεροκάματο από μια διεθνή υπόθεση, τόσο άκομψα αγχωμένος να μεταφράσει σε δημοσκοπικούς πόντους το βέτο του, είναι αμφίβολο αν έχει ενδιαφέρον για πραγματικά μαθήματα.