«Η φωτογραφία από πάθος έγινε καριέρα»

«Ο κόσμος δεν ξέρει να διαβάζει τη συγκίνηση της εικόνας», λέει ο δάσκαλος φωτογραφίας Πλάτων Ριβέλλης, που γιορτάζει τα 20 χρόνια του Φωτογραφικού του Κύκλου στο Μουσείο Μπενάκη
«Η φωτογραφία δεν λέει ποτέ την αλήθεια. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, όταν αποτυπώνει σε ένα κλάσμα του δευτερολέπτου ένα χιλιοστό της πραγματικότητας; Ο ρεαλισμός στην τέχνη είναι αδιάφορος. Τη μόνη αλήθεια που αποδίδει η καλλιτεχνική φωτογραφία είναι εκείνη του δημιουργού της», λέει στα «ΝΕΑ» ο Πλάτων Ριβέλλης.

«Ο κόσμος δεν ξέρει να βλέπει φωτογραφία. Τη βλέπει λάθος. Την αντικρύζει και την ερμηνεύει μέσω της ζωγραφικής, του θεάτρου, της πολιτικής και της φιλοσοφίας, ενώ πρέπει να τη δει ως έχει, με τη φτώχεια της. Δεν έχει μάθει να διαβάζει τη συγκίνηση της εικόνας. Ο ιδανικότερος τρόπος για να τη μάθει είναι το βιβλίο, διότι μπορεί να τη βλέπει γρήγορα και να επανέρχεται, καθώς η φωτογραφία δεν αντέχει σε θέαση πολλών λεπτών. Μοιάζει με την ποίηση, που τη διαβάζεις τη μία μέρα, αλλά την επομένη θέλεις να την ξαναδιαβάσεις», συνεχίζει ο άνθρωπος που άφησε μια επιτυχημένη καριέρα δικηγόρου όχι μόνο για να ακολουθήσει το μεράκι του, τη φωτογραφία, αλλά και για να το μεταδώσει σε όσους διψούσαν να μυηθούν στην τέχνη της. Και ο οποίος γιορτάζει φέτος τα 20 χρόνια του Φωτογραφικού Κύκλου- του σωματείου που ίδρυσε το 1988 για να προωθήσει την τέχνη της φωτογραφίας- με μία έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, όπου οι φωτογραφίες των μελών του Κύκλου δεν θα είναι κρεμασμένες στον τοίχο, αλλά θα προβάλλονται σε οθόνες υπολογιστών.

Τι άλλαξε στη φωτογραφία τα τελευταία 20 χρόνια;

Το ότι μερικοί φωτογράφοι μπήκαν στο εμπορικό κύκλωμα των Καλών Τεχνών, προβλήθηκαν ιδιαίτερα και ανέβασαν τις τιμές της φωτογραφίας σε εξωπραγματικά ύψη. Αυτό και οι ακαδημαϊκές σπουδές άλλαξαν την οπτική απέναντι στη φωτογραφία και από πάθος τη μετέτρεψαν σε καριέρα. Είναι μια αδυναμία.

Θα επιχειρούσατε ένα crash test ανάμεσα στην ψηφιακή και την αναλογική φωτογραφία;

Η αναλογική φωτογραφία πεθαίνει. Στο μόνο σημείο που υπερέχει πλέον είναι στο ότι οι αναλογικές μηχανές δίνουν καλύτερης ποιότητας φωτογραφίες, κάτι που του χρόνου μπορεί να μην ισχύει. Η ψηφιακή προσφέρει τη δυνατότητα στον φωτογράφο να βλέπει, να στέλνει και να τυπώνει τις φωτογραφίες του ευκολότερα και έχει μεγαλύτερη ευκολία στην επεξεργασία. Κάθε τεχνολογική εξέλιξη όμως κρύβει κινδύνους, γι΄ αυτό και χρειάζεται εγρήγορση για τις αδυναμίες της ψηφιακής τεχνολογίας, που προσδιορίζονται από τη φλυαρία και από την ευκολία που έφερε ο ηλεκτρονικός υπολογιστής.

Και ανάμεσα στην ασπρόμαυρη και την έγχρωμη…

Παλαιότερα το θέμα λυνόταν μέσω της επιλογής ασπρόμαυρου ή έγχρωμου φιλμ. Σήμερα το ζήτημα είναι πιο σημαντικό, διότι η ψηφιακή μηχανή διαθέτει μόνο χρώμα. Η ασπρόμαυρη δεν πέθανε, αλλά πρέπει να θέλει ο φωτογράφος να ασχοληθεί μαζί της. Έχει λιγότερους αλλά συνειδητοποιημένους οπαδούς. Είναι εξ ορισμού πιο αφαιρετική. Το χρώμα αποτελεί ένα εμπόδιο στον τρόπο που τη διαβάζει ο θεατής.

Πού πάει τελικά η φωτογραφία;
Είμαι αισιόδοξος ότι πάντα θα υπάρχουν αξιόλογοι φωτογράφοι, που συνήθως δεν είναι και οι πλέον προβεβλημένοι. Ζούμε έναν καταιγισμό από παιδικές ασθένειες που όμως ξεκαθαρίζουν: πρώτον, την ψηφιακή τεχνολογία η οποία έκανε ευκολότερη τη διάδοση της φωτογραφίας, αλλά απαιτεί βαθύτερες γνώσεις και προσεκτικότερες επιλογές. Δεύτερον, το γεγονός ότι η φωτογραφία έγινε της μόδας και γι΄ αυτό οι φωτογράφοι πρέπει να θέτουν ως πρώτο στόχο να γίνουν καλοί πριν γίνουν της μόδας.

ΙΝFΟ

«Είκοσι Χρόνια Κύκλος 1988-2008» από την Τρίτη στις 20.00
στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου).
Έως 26 Απριλίου.

Δωρεά 3.500 φωτογραφικών τίτλων

Μπορεί από το κτίριο της Τσακάλωφ 44 να πέρασαν πολλά μεγάλα σήμερα ονόματα της φωτογραφίας (πάνω από 1.500 άτομα), στην επετειακή έκθεση που διοργανώνεται στο Μουσείο Μπενάκη δίνουν το «παρών» 75 φωτογράφοι με 700 φωτογραφίες, παραγωγή των 3-4 τελευταίων ετών. Ο λόγος;

«Θέλαμε να δείξουμε πως συνεχίζουμε ακόμη να παράγουμε. Ο Κύκλος δεν κατευθύνεται ούτε προς την εφαρμοσμένη φωτογραφία (ρεπορτάζ) ούτε προς την εικαστική με την έννοια της μίμησης της ζωγραφικής.

Κατευθύνεται προς το πιο ενδιαφέρον και πιο δύσκολο κομμάτι της φωτογραφίας», εξηγεί ο Πλάτων Ριβέλλης. Η επόμενη μέρα θα βρει τον Φωτογραφικό Κύκλο να συνεχίζει τον στόχο του: «Την καλλιέργεια και διαμόρφωση ενός εξειδικευμένου κοινού». Από τα μεγάλα του βήματα είναι η δωρεά της βιβλιοθήκης του με 3.500

τίτλους- ανάμεσά τους και πολλοί εξαντλημένοι- στο Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη.


«Κάντε το ασήμαντο σημαντικό»

Υπάρχει ένας βασικός οδηγός για να τραβάμε καλές φωτογραφίες; Πρωτίστως ο φωτογράφος πρέπει να σκέφτεται τις τέσσερις γωνίες του κάδρου του. Αν έχουν ενδιαφέρον, θα έχει ενδιαφέρον και το κέντρο. Πρέπει να δοκιμάζει διαφορετικές γωνίες λήψης και να μην θεωρεί ότι τα πάντα πρέπει να τραβιόνται από το ύψος του προσώπου του. Καλό θα είναι να τραβάει θέματα που τον συγκινούν αρνητικά ή θετικά αλλά όχι όσα του είναι αδιάφορα. Να δοκιμάζει θέματα ασήμαντα και να τα κάνει σημαντικά, διότι αν επιχειρήσει να τραβήξει τα σημαντικά το πιθανότερο είναι να τα κάνει ασήμαντα. Τέλος την ώρα που τραβάει να μην σκέφτεται τη φωτογραφία που θα προκύψει και ύστερα να έχει το θάρρος, αν δεν την εγκρίνει, να την πετάξει.