Φαινόμενα

Το όνειρο παραμένει κοινό

Σήμερα διαδηλώνουν ο ένας δίπλα στον άλλον οι εργαζόμενοι που έμοιαζε στα δελτία των ημερών να αλληλοσπαράσσονται
Ήταν τη δεκαετία του ΄70 που άρχισε να αποσαφηνίζεται ο ρόλος της τηλεόρασης, κυρίως της ενημερωτικής (στις χώρες όπου λειτουργούσε). Ρόλος της έγινε το να «παρευρεθεί» το τηλεοπτικό κοινό σε ένα γεγονός. Είναι η μορφή τηλεόρασης που αποθεώθηκε από τους Ολυμπιακούς Αγώνες μέχρι την προσσελήνωση και από τη Γιουροβίζιον μέχρι τα επεισόδια στις πορείες, στις χωματερές και όπου αλλού ορίζει η επικαιρότητα.

Την ίδια στιγμή ωστόσο διαπιστώνεται πως αυτή της η λειτουργία οδηγεί στο «φαινόμενο παραβάν», που σημαίνει πως η προσοχή αποσπάται με την εντυπωσιακή τηλεοπτική τεχνολογία, η οποία επενδύεται σε ένα μόνο γεγονός ή σε μια πτυχή του γεγονότος, οδηγώντας στην απόκρυψη των υπολοίπων. Το είδαμε να συμβαίνει όλο αυτό το διάστημα της μάλλον μηχανικής κάλυψης των απεργιών, η οποία αποκάλυψε και την αμηχανία της τηλεοπτικής ενημέρωσης μπροστά σε μια υπόθεση που δεν αφορά αυτήν τη φορά προνομιούχες συντεχνίες, αλλά το σύνολο των εργαζομένων, αφού το ασφαλιστικό νομοσχέδιο ορίζει μέλλον σκοτεινό για όλους.

Ωστόσο το θέαμα που προσφέρεται όλες αυτές τις ημέρες είναι η επιθετικότητα εργαζομένων κατά άλλων εργαζομένων, απόρροια μιας δυσανεξίας, η οποία βρίσκει πρόσφορο έδαφος στην τηλεόραση της ανησυχίας και διογκώνεται. Το θέαμα αντανακλά το πιο εντυπωσιακό μέρος της πραγματικότητας, καθιστώντας το έτσι και μοναδικό. Άραγε η ευρυθμία του κράτους έγινε από υπόθεση των κυβερνώντων υπόθεση των εργαζομένων; Τους αναλογεί ακέραιο το πακέτο των ευθυνών, όχι όμως και των δικαιωμάτων τους να ονειρευτούν το μέλλον;

Το πλήθος των τηλεθεατών βρέθηκε να παρακολουθεί ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία των λαϊκών αγώνων, πολύ τηλεοπτικό, τον εαυτό του να εκφράζει θυμό κατά ομοίων του μέσω των παρουσιαστών και σχολιαστών. Κάτι έλειψε από την εικόνα και δεν ήταν οι απαντήσεις της υπουργού Φάνης Πετραλιά για το νομοσχέδιο, τις οποίες έδωσε με την περιοδεία της στις ενημερωτικές εκπομπές. Ήταν το αίσθημα της κοινής μοίρας, η αλληλεγγύη αυτών που σήμερα θα διαδηλώσουν ο ένας δίπλα στον άλλον, οι δημοσιογράφοι (δυσφημισμένοι από τη λαζοπούλεια σάτιρα που ενίσχυσε το εμφυλιοπολεμικό κλίμα υιοθετώντας τους όρους του θεάματος που «πουλάει») με τους εργαζόμενους στην καθαριότητα, οι απεργοί της ΔΕΗ με τους συνταξιούχους κ.ο.κ. Το θέαμα της ενημέρωσης αυτών των ημερών έδινε την εντύπωση ότι ο τόπος αλληλοσπαράσσεται και ουδείς μπορεί να βρεθεί σε κοινό αγώνα με τον διπλανό του. Βέβαια, παρουσιαστές που διαμόρφωναν το εμφυλιοπολεμικό κλίμα, αναγνωρίζοντας ότι η απεργία είναι ύστατο όπλο του λαϊκού κοινού τους φρόντιζαν κάθε τόσο να τονίζουν ότι «αναγνωρίζουν το δικαίωμα σε αυτή» προσθέτοντας κατόπιν ένα «αλλά όμως…» για να συνεχίσουν με την καλλιέργεια θυμού και ανησυχίας.


Τι να το κάνουν κοινό χωρίς πορτοφόλι;

Έχοντας απέναντί του τον πρόεδρο των εργαζομένων στις τράπεζες, ο Γιώργος Αυτιάς φώναζε ότι «αναγνωρίζει το δικαίωμα στην απεργία, αλλά θα πληρωθούν οι συντάξεις;». Παρ΄ όλο που τόνιζε ο καλεσμένος του ότι προσωπικό ασφαλείας θα φροντίσει να καταβληθούν συντάξεις και επιδόματα κανονικά, ο παρουσιαστής επέμενε με τόνο έντονο της ανησυχίας ότι «θα πάρουν τις συντάξεις, αλλά θα ταλαιπωρηθούν στις ουρές οι άνθρωποι;». Δεν ήταν ο μόνος που άνοιγε διάπλατα παράθυρο στον θυμό και την αντιπαλότητα.

Το ΄δαμε μια, δυο, τρεις, δέκα, εκατό, τριακόσιες φορές, το σύστημα λειτούργησε θαυμάσια, «επικοινωνήσαμε» τον θυμό και την αγωνία από τα προβλήματα των σκουπιδιών και τις διακοπές ρεύματος. Αυτό που δεν «επικοινωνήθηκε» ήταν το αίσθημα της ευθύνης απέναντι στο μέλλον και του ενός απέναντι στον άλλον, όλοι πολίτες στον ίδιο τόπο, που ξεκίνησαν με το ίδιο όνειρο ευημερίας, αυτό που τροφοδότησε και τα ανάλογα τηλεθεάματα και πλέον αποσύρεται για να αφήσει και αυτά χωρίς αποδέκτες. Η τηλεόραση που δεν αντιλαμβάνεται τις αλλαγές των καιρών και των αναγκών μπορεί να διατηρήσει θεατές, αλλά χωρίς πορτοφόλι δεν έχει τι να τους κάνει.