ΜΑΤΙΕΣ Το Σκοπιανό

O ποιητής Γιάννης Κοντός- «ο καλύτερος της γενιάς του», κατά τον Κώστα Σταματίου- όποτε θέλει να μιλήσει για κάποιον ο οποίος του έριξε μια άγρια, «δολοφονική» ματιά, συνηθίζει να λέει: «Με κοίταξε με ένα μαύρο,βαλκανικό βλέμμα, γεμάτο κακία». Αλλά κι ο Σαββόπουλος δεν τραγουδάει, το δικό του και του Εγγονόπουλου, «άσε τα θαύματα, τη μάσκα πέταξε/ εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε, γέλασε»;

Θυμάμαι, από την εποχή του Μυριβήλη, το μίσος που έτρεφαν οι Γερμανοί, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εναντίον των Σέρβων («Η ζωή εν τάφω»). Και δεν ξεχνώ το αίμα που έχυσαν οι χιτλερικοί, στα βουνά της Σερβίας, από τους αδάμαστους αντάρτες του Τίτο. Και, βέβαια, περιμένω με ανυπομονησία το βιβλίο του Δημοσθένη Κούρτοβικ, «Τι ζητούν οι βάρβαροι» (κυκλοφορεί στα μέσα Μαρτίου), για μια παρέα Βαλκάνιων φίλων, που «έχουν κουραστεί από τη βαλκανικότητά τους». Θέλω να πω ότι αν δεν υπάρξει λύση στο Σκοπιανό σίγουρα θα έχουμε ντράβαλα στη Βαλκανική, αν σκεφτούμε ότι είναι αναμμένο και το φιτίλι του Κοσσυφοπεδίου. Οι λαοί της περιοχής μας, ακριβώς, δεν είναι παίξε- γέλασε. Έχουν μαύρο βλέμμα, βαλκανικό, πράγματι. Και όταν πιστεύουν πως έχουν δίκιο- και μάλλον το πιστεύουν- είναι έτοιμοι και για το χειρότερο.

Έβλεπα στην τηλεόραση πλάνα και μικρές συνεντεύξεις από ένα μεγάλο συλλαλητήριο που έγινε στα Σκόπια. Τι οργή ήταν αυτή! Πόσος φανατισμός! Και τι κουβέντες: «Οι Έλληνες είναι βάρβαροι!» «Εμείς, οι Μακεδόνες, έχουμε 7.000 χρόνων πολιτισμό!» «Δεν θα δώσουμε τον Μεγαλέξανδρο». Και άλλα τέτοια. Με σημαίες και με ταμπούρλα. Και σφιγμένες γροθιές. Και το σάλιο ν΄ αφρίζει στα χείλη. Και δεν τα ΄λεγαν όλ΄ αυτά νέοι, αλλά εξηντάρηδες.

Αναρωτιόμουνα: Τα ίδια κάναμε κι εμείς, πριν από 15 χρόνια, στα συλλαλητήρια για το «όνομα»; Μάλλον. Αλλά εμείς, εν πάση περιπτώσει, δεν πηγαίναμε να βάλουμε στην τσέπη μας ένα κομμάτι ξένης ιστορίας, πολύ σημαντικό, με Μεγαλέξανδρους και πολιτισμούς που δεν μας ανήκουν. Και βρίσκαμε πολύ λογικό, όσο κι αν φαίνεται σήμερα υπερβολικό από πολλούς, αυτό που έλεγαν ο Οδυσσέας Ελύτης και η Μελίνα Μερκούρη: «Το όνομα είναι η ψυχή μας».

Πάω πίσω: την εποχή του Μητσοτάκη τα πάντα ήταν στα χέρια μας. Αλλά υπό το βάρος των συλλαλητηρίων, οι πολιτικοί αρχηγοί μας πήραν απόφαση «ότι οι κάτοικοι ενός κομματιού της Μακεδονίας δεν είχαν δικαίωμα να συμπεριλάβουν στην ονομασία της χώρας τους το όνομα της περιοχής στην οποία κατοικούσαν». Μετά ήρθαν τα εμπάργκο κ.λπ. κ.λπ. Και ενώ είχαμε, τότε, τη δυνατότητα να δεχτούμε μια σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό λέγαμε «όχι». Και σήμερα, παρακαλάμε…

Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Και είναι δύσκολα. Οι Αμερικανοί- όπως άλλωστε και με το Κοσσυφοπέδιο- κάνουν «χοντρό παιχνίδι» στη Βαλκανική. Και ειδικά τους Σκοπιανούς τούς έχουν ταΐσει με τόνους χάπια αλαζονείας. Χρειάζονται λεπτοί χειρισμοί, νομίζω, από τη μεριά μας. Ευτυχώς, η τωρινή ηγεσία της Εκκλησίας δεν πετάει τη σκούφια της. (Για σκεφτείτε, να ήταν Αρχιεπίσκοπος ο Χριστόδουλος…). Και όλα τα κόμματα, πλην του ΛΑΟΣ, απορρίπτουν τα συλλαλητήρια.

Που, έτσι κι αλλιώς, τίποτα δεν προσφέρουν.