ΜΑΤΙΕΣ Στήλη φωτός

Θυμάμαι ένα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου. Λέει για ένα σκοτεινό δωμάτιο, παλιό, υγρό, με τους σοβάδες να πέφτουν από τους τοίχους. Εδώ κι εκεί, πορτρέτα ρυτιδιασμένων γερόντων. Και ξάφνου, σε μια γωνιά, μια στήλη από φως: γιατί σε κείνο το σημείο γδύθηκε κάποτε ένα όμορφο, αγαπημένο κορίτσι.

Μέσα στη βρωμιά των ημερών, να μια στήλη φωτός: Πριν από μερικές ημέρες, το Πανεπιστήμιο της Αθήνας, η Φιλοσοφική Σχολή, ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορα Φιλολογίας τον Μανώλη Γλέζο. Αυτό το μυθικό πρόσωπο της ελληνικής Εθνικής Αντίστασης, τον πρώτο «παρτιζάνο» της Ευρώπης. Το παλικάρι που (μαζί με τον Λάκη Σάντα) κατέβασε τη σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό από τον ιστό της στην Ακρόπολη, το 1943.

Ξαναγυρίζω στον Ρίτσο. Στο «Γράμμα στον Ζολιό Κιουρί»: «Θα ξέρεις βέβαια, Ζολιό, για το Μανώλη Γλέζο/ – α, πώς να σου το πει το στόμα μου, Ζολιό,/ όταν περνούσε με τα δυο του χέρια μες στις τσέπες/ του παντελονιού τα σοκάκια της Πλάκας/ ωραίο παιδί χαμογελώντας στ΄ όνειρο του κόσμου, πάνου/ απ΄ τις οροσειρές της δυστυχίας/ όταν σκαρφάλωνε τα βράχια της Ακρόπολης/ σφίγγοντας μες στις δυο νεαρές γροθιές του/ την οργή των λαών και την ελπίδα τους/ όταν κάτου από τ΄ ανοιχτά ρουθούνια των πεινασμένων πολυβόλων/ έσπαγε με τις δυο γροθιές του τον κυρτό σταυρό/ έσπαγε με τις δυο γροθιές του όλα τα δόντια του θανάτου./ Και να, που χρόνια τώρα/ ο Μανώλης ο Γλέζος, Ζολιό/ κοιτάει το φως πίσω απ΄ τα σίδερα…».

Καταδικασμένος ένα σωρό φορές σε θάνατο, έχοντας στις πλάτες του 15 χρόνια σε εξορίες και φυλακές, ο ήρωας αυτός μελετούσε βαθιά την ελληνική γλώσσα, δίδασκε, μέσα σε κελιά και σε αντίσκηνα, τους συναγωνιστές του, που πολλοί ήταν αγράμματοι και ταυτόχρονα έγραφε τις πρώτες γλωσσολογικές μελέτες του και σκάλιζε ποιήματα: «…

Ξέρες και βραχονήσια/ σκόπελοι, χοιράδες και νησάκια/ Κυκλάδες/ της ψυχής βάλσαμο./ Στην ευωδιά του δυόσμου/ αλώνισες όλα τα καλοκαίρια της γαλήνης/ για λίγα σπυριά/ φθινοπωρινής ευκαρπίας./ Στις παραστιές του χειμώνα/ ανάμεσα στους πυρομάχους/ οι φλόγες τού είναι μου/ πυρπολούν τ΄ ανοιξιάτικα ταξίδια…».

Ο Γλέζος, από σεμνότητα, δεν θέλει να του μιλάνε για το ΄43 και τη σβάστικα.

Πώς μπορεί όμως να ξεχαστεί αυτό το κατόρθωμα που συντάραξε όλη τη γερμανοκρατούμενη Ευρώπη; Είχαμε πάει μαζί στη Γερμανία για να μιλήσει στα Ποντιόπουλα, για τη γλώσσα μας.

Θυμάμαι ένα τσούρμο παιδιά να τον περικυκλώνουν και να προσπαθούν να τον αγγίξουν. Για να ΄χουν να λένε στην ψυχή τους, αύριο μεθαύριο, πως ακούμπησαν κάποτε τον Γλέζο…

Είπε ο πρύτανης Χρ. Κίττας στην τελετή της απονομής για τον επίτιμο διδάκτορα: «Έχει διαμορφώσει πρότυπο απαράμιλλου πολίτη, αγωνιστή, Έλληνα. Με ακέραιη συνείδηση αγωνίστηκε και αγωνίζεται πολλά χρόνια, για αξίες και ιδανικά». Και ο Γλέζος στην ομιλία του τόνισε: «Η γλώσσα των πολιτικών αντί να οξύνει τη σκέψη, να αναπτύσσει την οξυδέρκεια, θολώνει το μυαλό, σκοτώνει τη σκέψη». Έτσι δεν είναι;