Βυθίστηκε στην ομίχλη και το χιόνι

Η Μητριά πατρίδα είναι ένα σημαντικό έργο επειδή βρίσκεται στο επίκεντρο ενός αρκετά διευρυμένου κύκλου μεταπολεμικών και μεταπολιτευτικών λογοτεχνημάτων στα οποία ο ψυχοσυναισθηματικός δεσμός με την πατρίδα, έτσι όπως τον γνωρίσαμε από πλήθος παλαιότερα ποιήματα και πεζογραφήματα, ανατράπηκε ή και αντιστράφηκε- υπενθυμίζω επίσης το Πεθαίνω σα χώρα (1978) του Δημήτρη Δημητριάδη. Για να το πω σχηματικά: η πατρίδα από «μητέρα μεγαλόψυχη» (Σολωμός) έγινε, εξαιτίας των ιστορικών περιπετειών και τραυμάτων, μητριά. Συνάμα το εύρος αυτής της πατρίδας περιορίστηκε δραστικά: η πλατιά και κατά κανόνα φωτεινή ελληνικότητα, θεωρημένη μέσα από τον μεγεθυντικό φακό του μοντερνιστικού κοσμοπολιτισμού (γενιά του 1930), σμικρύνθηκε στον περίκλειστο μικροαστικό ή αγροτικό χώρο της ταπεινής ιθαγένειας. Στον Γκανά η πατρίδα έγινε η απωθημένη γενέτειρα, μαζί μισητή και αγαπημένη, των αποδιωγμένων και στερημένων χωρικών, των παράνομων και των λυπημένων (για να θυμηθώ τον Μπράβο). Ακόμη και η τοπιογραφία αυτής της πατρίδας άλλαξε. Μακριά από τα φωτεινά νησιά του Αιγαίου και τα βουνά της Αττικής με τις καθαρές γραμμές βυθίστηκε στην ομίχλη και το χιόνι (όπως το βορειοελλαδικό τοπίο στις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου).