Ματιές Το κάπνισμα

Πάνε πολλά χρόνια από τότε. Μπορεί και είκοσι. Είχα πάει με τη γυναίκα μου στη Σόφια, σε ένα φεστιβάλ παιδικών χορωδιών. Μπήκαμε σ΄ ένα καφενείο, για καφέ. Ήρθαν οι καφέδες, ήπιαμε μερικές γουλιές και, κατά τη συνήθειά μου, άναψα αμέσως τσιγάρο. Δεν πρόλαβα να τραβήξω δυο ρουφηξιές και βλέπω από πάνω μου έναν άγριο σερβιτόρο, να μου φωνάζει και να με προστάζει να βγω έξω από το μαγαζί. «Γιατί;» κάνω. «Διότι, εδώ μέσα, εκτός από καφέδες πουλάμε και γλυκά. Και έρχονται παιδιά. Δεν έχεις το δικαίωμα, λοιπόν, εσύ, να καπνίζεις σ΄ ένα τέτοιο χώρο! Δηλητηριάζεις, με τον καπνό σου, όσα παιδάκια έρχονται να ψωνίσουν…». Είπα «συγγνώμη» και βγήκα έξω, στον δρόμο, να συνεχίσω να φουμάρω…

Λίγα χρόνια αργότερα: τρώμε στη Νέα Υόρκη, νύχτα, σ΄ ένα ρεστοράν, με τον Σπύρο Μερκούρη, τον αδελφό της Μελίνας. Μετά το φαγητό, ο Σπύρος ανάβει ένα υπέροχο κουβανέζικο πούρο. Τραβάει μια χοντρή τζούρα, τραβάει μια δεύτερη και τα μάτια του λάμπουν από ικανοποίηση. Και τότε, σπεύδει στο τραπέζι μας ο αρχισερβιτόρος. «Κύριε Μερκούρη», λέει στον Σπύρο, «σας παρακαλώ να βγείτε έξω, στην είσοδο, να καπνίσετε. Εδώ, απαγορεύεται». «Μα, έξω κάνει ψοφόκρυο! Θα ξεπαγιάσω…». «Λυπάμαι πολύ. Αν δεν θέλετε να ξεπαγιάσετε, σβήστε το πούρο σας!». Αλλά ο Σπύρος δεν ενέδωσε. Βγήκε από το εστιατόριο, ήπιε μερικές βαρβάτες ρουφηξιές και ξαναγύρισε στο τραπέζι μας, τουρτουρίζοντας…

Το 1989, ένα βράδυ, νιώθω ένα δυνατό πόνο στο στήθος. Είμαι μόνος μου στο σπίτι και η γυναίκα μου βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη. Τηλεφωνώ στον Αντώνη Σαμαράκη. Έρχεται και με παίρνει από το σπίτι μου. Είναι φίλος γνωστού καρδιολόγου. Πάμε σ΄ ένα μεγάλο νοσοκομείο. Έρχεται και η σύζυγος του Αντώνη, η αγαπημένη μου Ελένη. Με βάζουν κάτω οι γιατροί, και με εξετάζουν. «Δεν έχεις έμφραγμα, όπως φοβόσουν. Πόσα τσιγάρα καπνίζεις την ημέρα;». «Σαράντα, πενήντα, εξήντα…». «Σκέτος αράπης! Από αύριο, δεν ξαναβάζεις τσιγάρο στο στόμα σου. Αν ξανακαπνίσεις, θα βλέπεις τα χαμομήλια από κάτω…» μου λένε.

Τα χρειάστηκα. Γύρισα από ΄δώ, γύρισα από ΄κεί και έμαθα ότι στο Λονδίνο υπάρχει ένας κορυφαίος καρδιολόγος, που παρακολουθούσε και τον Καραμανλή. Ο Σόουτον. Πήγα να με δει. «Πόσα χρόνια καπνίζεις;». «Σαράντα». «Πολλά τσιγάρα;». «Πολλά». «Από αύριο, κόβεις το κάπνισμα». «Το ΄χω κόψει εδώ κι ένα χρόνο.» «Ωραία. Μόλις πας στην Αθήνα, να μπεις να σου κάνουν μπαλονάκι. Κι εγώ μπορώ να σου το κάνω, αλλά δεν έχω καιρό αυτή την εποχή. Μετά τρεις-τέσσερις μήνες…».

Δεν τον άκουσα. Δεν έκανα μπαλονάκι. Ώσπου, καλοκαίρι του ΄92, έρχεται το έμφραγμα. Τη γλιτώνω την τελευταία στιγμή, χάρη στον γιο μου που με «έτρεξε» του σκοτωμού στον «Ευαγγελισμό». Από τότε, όποτε έρχεται η κουβέντα στο κάπνισμα, εγώ, ένας πρώην μανιώδης καπνιστής, όπως έγραφε και ο Νίκος Καρούζος για τον Μπαρμπαρόσσα, βάζω τις φωνές: «Όχι τσιγάρο!». Και χαίρομαι πολύ που και στη Γαλλία, μετά τη Γερμανία, απαγορεύτηκε, από την Πρωτοχρονιά, το κάπνισμα σε καφενεία κ.λπ. Έτσι, θα προστατευθούν οι μη «καπνίζοντες». Αλλά, αναρωτιέμαι: οι «καπνίζοντες», δεν έχουν, επίσης, δικαιώματα; Ζητείται λύση.