Τα κόλπα της εξουσίας

Λαϊκοί ληστές, ήρωες χαμένοι στα συναισθήματά τους και οι Ταλιμπάν βγαλμένοι από τα… εργαστήρια της CΙΑ κυριαρχούν στις επτά νέες ταινίες
Ποιητικός ρεαλισμός και ελεγεία για έναν παράνομο λαϊκό ήρωα, παρά ένα κλασικό γουέστερν είναι από το πρώτο μέχρι το τελευταίο πλάνο της «Η δολοφονία του Τζέσε Τζέιμς από τον δειλό Ρόμπερτ Φορντ» (Τhe assassination of Jesse James by the coward Robert Ford) που είναι η καλύτερη από τις επτά νέες ταινίες. Το γεγονός πως οι εξουσίεςσυνειρμικά και ποιητικά- ταυτίζονται με τους έχοντες και κατέχοντες, είναι μάλλον η αιτία που σε όλες τις χώρες του κόσμου εμφανίστηκαν διάφοροι ληστές που «βαπτίστηκαν» λαϊκοί ήρωες, πολέμιοι του νόμου της εξουσίας.

Ένα τέτοιο πρόσωπο ήταν και ο ληστής Τζέσε Τζέιμς με τα αδέλφια του που έδρασαν στα τέλη του 19ου αιώνα (όπως ο δικός μας Κατσαντώνης ή ο Μικρασιάτης Τσακιτζής). Οι αδελφοί Τζέιμς- έδρασαν στη δεκαετία του 1870- για τους ανθρώπους που λήστεψαν, τρομοκράτησαν και σκότωσαν, ήταν κοινοί εγκληματίες. Αλλά τα λαϊκά ΜΜΕ της εποχής και οι φτηνές νουβέλες, τους εξιστορούν με δέος και θαυμασμό. Και ο απλός αγρότης της εποχής, που μετά τον εμφύλιο και τη νίκη των Βορείων έβλεπε όλα να αλλάζουν γύρω του, να αστικοποιείται η ζωή του και να χαράζει η πρώτη περίοδος της εκβιομηχάνισης, ηρωοποίησε τη συμμορία των αδελφών Τζέιμς και κυρίως τον Τζέσε Τζέιμς (Μπραντ Πιτ). Βλέποντάς τον σαν έναν Ρομπέν των Δασών καθώς είχε στόχο του τους ιδιοκτήτες των τρένων και τραπεζών, οι οποίοι εκμεταλλεύονταν τους φτωχούς αγρότες.

Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Τζέσε Τζέιμς ήταν Νότιος στρατιώτης, πληγωμένος και αδικημένος από τους νικητές (Βόρειους), συντηρητικός και θρησκευόμενος. Ό,τι πρέπει για να φανεί στα μάτια των απλών αγροτών του Νότου ως σύμβολο ελευθερίας και χαρισματικός εκφραστής του «κλειστού», συντηρητικού αμερικανικού πνεύματος του ατομικισμού. Ένας χαρισματικός «επαναστάτης», ο οποίος αψηφούσε τον νόμο των Βορείων «κατακτητών» και ζούσε σύμφωνα με τους δικούς του κανόνες- πατρίς, θρησκεία, οικογένεια… Είχε, δηλαδή, όλα αυτά που χρειάζονται για να γίνεις θρύλος και λαϊκό είδωλο. Γι΄ αυτό και γράφτηκαν δεκάδες τραγούδια από τον ανώνυμο λαό που αποθέωναν τη γενναιότητά του- κάτι που δεν διέθετε ο «κοσμάκης»… Ο μεγαλύτερος ανάμεσα στους θαυμαστές του

«Η δολοφονία του Τζέσε Τζέιμς από τον δειλό Ρόμπερτ Φορντ»

Λαϊκό είδωλο εναντίον εξουσίας
Νόμος είναι το «δίκιο» του ληστή!
Επιτέλους, ένα «γουέστερν» με μυαλό

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 7

(αλλά ο «δειλός» κλέβει την παράσταση)

ήταν ο Ρόμπερτ Φορντ (Κέισι Άφλεκ, αδελφός του Μπεν Άφλεκ). Ένας πανέξυπνος, εσωστρεφής, δειλός αλλά φανατικός θαυμαστής του- συμμετείχε και στη συμμορία του…- που έφτανε σε οργασμό μόνο και μόνο με το να καβαλάει το άλογό του παρέα με το είδωλό του. Αλλά κατάλαβε νωρίς πως ποτέ δεν θα μπορέσει να φτάσει τη δόξα του ειδώλου του, οπότε πέρασε στην άλλη άκρη. Άρχισε να δουλεύει στο μυαλό του την εξόντωσή του, έτσι που μέσα από αυτή την πράξη να γίνει και ο ίδιος «ήρωας». Και πάνω σε αυτή τη σχέση λαϊκού ληστή- πρώην παρανόμου και νυν νομοταγούς πολίτη δολοφόνου, χτίζεται βαθμιαία όλο το σκηνοθετικό οικοδόμημα του Άντριου Ντόμινικ (δικό του και το σενάριο από το βιβλίο του Ρον Χάνσεν). Συνειδητά, λοιπόν, από το πρώτο πλάνο, η ταινία δεν θυμίζει ένα κλασικό γουέστερν. Είναι περισσότερο ένα ψυχολογικό δράμα που ασχολείται με το «βάρος» που γεννούν τα «έργα και οι ημέρες» δύο χαρακτήρων εντελώς αντίθετων μεταξύ τους, που κατά βάθος όμως μοιάζουν… Γι΄ αυτό και το «παράνομο είδωλο» προσφέρεται, παραδίδεται να τον σκοτώσει το «δειλό» άλτερ έγκο του! Μόνο που ο πρώτος, ο παράνομος, θα έχει στους αιώνες τις ευλογίες των λαϊκών μαζών, ενώ ο δεύτερος, το τσιράκι της εξουσίας, την κατάρα τους.

Μια μονομαχία «παρανομίας- εξουσίας» που την εκφράζουν άψογα οι δύο πρωταγωνιστές της ταινίας. Ο Μπραντ Πιτ, που μπορεί εδώ να παίρνει πόζες α λα Μάρλον Μπράντο στον «Εμιλιάνο Ζαπάτα» και σε άλλα αξέχαστα φιλμ, αλλά από ταινία σε ταινία προχωράει, δεν μένει στο αρχικό μοντέλο του ωραίου ζεν πρεμιέ που τον καθιέρωσε. Η έκπληξη, όμως, είναι ο Κέισι Άφλεκ που δίνει ένα ρεσιτάλ εσωτερικής ερμηνείας. Οι δύο πρωταγωνιστές μαζί με τη μοναδική φωτογραφία του Ρότζερ Ντίκινς και τη μουσική των Γουόρεν Έλις- Νικ Κέιβ (εμφανίζεται στο φινάλε και ο ίδιος ως λαϊκός τροβαδούρος σε σαλούν) είναι τα ατού της ταινίας. Μιας ταινίας δουλεμένης με πνεύμα ποιητικής ελεγείας- δεν φτάνει, βέβαια, τον «Νεκρό» του Τζιμ Τζάρμους – που απευθύνεται στις αισθήσεις των σινεφίλ. Μόνο που κι αυτές οι αισθήσεις… κουράζονται καθώς θα μπορούσαν να λείπουν καμιά εικοσαριά λεπτά από τη συνολική διάρκεια των 160΄…


Έλληνας «έφτιαξε» τους Ταλιμπάν!

Είναι λογικό να νιώθεις βλέποντας τα «Παιχνίδια εξουσίας» (Charlie W ilson΄s war), πως η ταινία αυτή έχει βγει από τα εργαστήρια της… CΙΑ παρά από τα στούντιο του Χόλιγουντ. Κάτι που δεν σε ξαφνιάζει αν σκεφτείς ότι το αμερικανικό σινεμά είναι η τρίτη δύναμη σε εισροή συναλλάγματος στις ΗΠΑ μετά το εμπόριο όπλων και ναρκωτικών… Μια ταινία-χάπι για να κοιμηθείς και να «αιτιολογήσεις» το γιατί οι αμερικανικές κυβερνήσεις ενίσχυσαν οικονομικά τους Αφγανούς αντάρτες τη δεκαετία του ΄80 και, ουσιαστικά, έφεραν οι ίδιοι τον Οσάμα Μπιν Λάντεν στην εξουσία. Εκείνη τη δεκαετία, λοιπόν, το Αφγανιστάν είχε δεχθεί εισβολή με χιλιάδες νεκρούς από τους Σοβιετικούς οι οποίοι προ πολλού είχαν ξεφύγει από τις ιδέες του Μαρξισμού – Λενινισμού και ήταν, απλά, η μία από τις δύο υπερδυνάμεις.

Εδώ κινείται και η ταινία του Μάικ Νίκολς, ενός σκηνοθέτη με πλούσιο έργο πίσω του και ένα Όσκαρ, που κάθε άλλο παρά περήφανος θα πρέπει να νιώθει για την τωρινή. Ήρωάς της ένας πράκτορας της CΙΑ, ο πλεϊμπόι γερουσιαστής Τσάρλι Ουίλσον (Τομ Χανκς), μια πανέμορφη και πλούσια κυρία από το Χιούστον (Τζούλια Ρόμπερτς) και ένας Ελληνοαμερικανός πράκτορας της CΙΑ, ο Γκαστ Αβρακότος (ο έξοχος Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν), που θα «ανακαλύψει» τους Ταλιμπάν! Αυτοί οι δύο άντρες, λοιπόν, θα είναι αυτοί που θα δώσουν μάχες με νύχια και με δόντια για να αυξηθεί από τις ΗΠΑ το οικονομικό ποσό ενίσχυσης στους αντάρτες του Αφγανιστάν έτσι ώστε να μπορέσουν να καταρρίψουν αυτοί τα πολεμικά αεροσκάφη των Σοβιετικών, των… προαιώνιων εχθρών τους. Και θα καταφέρουν, τελικά,

«Παιχνίδια εξουσίας»

Το Χόλιγουντ μέσω Πενταγώνου
Τα «λάθη» της καλής CΙΑ

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 3

(«ο καπιταλιστής θα πουλήσει και το σχοινί που θα τον κρεμάσουν»)

το ποσό ενίσχυσης προς το Αφγανιστάν να ανέβει από 10.000.000 δολάρια σε 500.000.000, αλλά και να γίνουν αναπάντεχες «συμμαχίες» μεταξύ Πακιστανών, Ισραηλινών, Αιγυπτίων!

Ένα μόνο δεν θα καταφέρουν (σικ): να αυξήσουν τα ποσά ενίσχυσης για την ανοικοδόμηση του Αφγανιστάν και, κυρίως, τη δημιουργία σχολείων μετά τη συντριβή και την αποχώρηση των Σοβιετικών. Οπότε, δεν μορφώθηκε ο λαός την επόμενη δεκαετία λόγω… τσιγκουνιάς των ΗΠΑ, κι έτσι βρήκαν την ευκαιρία οι εξτρεμιστές του Μπιν Λάντεν να φανατίσουν τον λαό (και να επιτεθούν, εννοείται, στους Δίδυμους Πύργους)! Ταινία για θεατές-Αμερικανάκια. Κρίμα στους τόσο καλούς συντελεστές. Μόνο ο Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν (Capote) σώζεται ως ο ακραίος Ελληνοαμερικανός πράκτορας της CΙΑ που… γέννησε τον Μπιν Λάντεν! Και, φυσικά, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το Χόλιγουντ φτιάχνει σήμερα ταινίες για τους «τριτοκοσμικούς τρομοκράτες», όπως στις δεκαετίες ΄50 και ΄60 έκανε ταινίες για το «παραπέτασμα», το ΄70 για τους αντάρτες της Λατινικής Αμερικής, το ΄80 για το απαρτχάιντ της μαύρης ηπείρου.


Η ελευθερία μου είσαι εσύ

Όταν βγεις από τον πόνο σου για τον θανατό μου θα απελευθερωθείς. Τότε, εγώ, θα είμαι για πάντα μέσα στην καρδιά σου. Μέσα σε αυτά τα λόγια κρύβεται ο ψυχισμός της συναισθηματικής κομεντί «Ρ.S., Ι love you» του Ρίτσαρντ Λα Γκραβενές. Και η Χίλαρι Σουάνκ, αυτό το ασχημόπαπο των δύο Όσκαρ (Μillion dolar babys», «Βoys don΄t cry») εκφράζει απόλυτα εδώ το πνεύμα του ομότιτλου μπεστ σέλερ μυθιστορήματος της Σεσίλια Άχερν από το οποίο προήλθε το εν λόγω φιλμ. Κι όχι μόνο αυτή, αλλά και ο Τζέραντ Μπάτλερ, ο Λεωνίδας των «300», που είναι συμπρωταγωνιστής της και σε ξαφνιάζει καθώς δεν είναι μόνο μπράτσα, αλλά και ταλέντο. Μα κι όλο το υπόλοιπο καστ είναι μπριλάντε: Κάθι Μπέιτς, Τζέφι Ντιν Μόργκαν, Λίσα Κούντροου, Τζίνα Γκέρσον.

Είναι, αλήθεια, πως όταν θέλει το Χόλιγουντ και δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε κοινό Άρλεκιν, κάνει ανάλαφρες ή σοβαρές κομεντί που κανένας δεν μπορεί να τις συναγωνιστεί. Και στη συγκεκριμένη ταινία, δεν έχουμε κανένα αριστούργημα, αλλά μια αισθηματική κομεντί που την παρακολουθείς με ευχάριστη διάθεση και κάθε τόσο σκέπτεσαι: γιατί να μη συμβαίνουν αυτές οι «συναντήσεις» και σε μένα…

Και το στόρι; Μια νεαρή Αμερικανίδα γνωρίζει έναν Ιρλανδό, παντρεύονται και έπειτα από δέκα χρόνια αυτός πεθαίνει αιφνίδια. Από ΄δώ αρχίζει και η ταινία, με την απαρηγόρητη χήρα να λαμβάνει ένα μήνυμα από τον μακαρίτη για τα γενέθλιά της, ενώ θα ακολουθήσουν μια σειρά από γράμματα που της ζητούν να κάνει ασυνήθιστα πράγματα… Έτσι που τελικά να ανακαλύψει τον εαυτό της και να της γεννηθούν νέες επιθυμίες.

«Ρ.S., Ι love you»

Ο έρωτας και μόνο, η πηγή της ζωής μας

Η αγάπη δεν πεθαίνει ποτέ, την κουβαλάς πάντα μέσα σου

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 5

(με θλιμμένη αισιοδοξία)

Πνιγμένη αποξένωση

Η παράδοση, η προκατάληψη αν προτιμάτε, που θέλει το δεύτερο έργο ενός δημιουργού ως «παταγώδη αποτυχία», όταν το πρώτο του έχει αποθεωθεί, σημαδεύει και τον 44 Ρώσο Αντρέι Ζβγιαγκίντσεφ της «Επιστροφής» που μας είχε όλους συγκλονίσει. Η δεύτερη ταινία του, «Η αποξένωση» (Τhe banishment), θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα υπαρξιακό δράμα που δεν καταφέρνει να αναπνεύσει και πνίγεται στην ίδια την εσωτερική και ταυτόχρονα σπαρακτική κραυγή που θέλει να βγάλει και να αιχμαλωτίσει μέσα της τον θεατή. Έτσι, που όλοι οι συμβολισμοί να μένουν στο μυαλό του δημιουργού της ο οποίος κατανοώντας και ο ίδιος ότι αυτοί «δεν του βγαίνουν», καταλήγει στο φινάλε της ταινίας σε παλιομοδίτικους συμβολισμούς βγαλμένους από τα σπλάγχνα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Αλλά, ακόμα κι αυτούς- αγρότισσες θερίζουν και τραγουδούν…-

«Αποξένωση»

Του μυαλού μας η αποξένωση μάς στεγνώνει Οι σιωπές και οι συμβολισμοί δεν είναι ευκολίες ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 4 (για το ωραίο φιλμάρισμα και τους «ρυθμούς»)

δεν ξέρεις αν τους φιλμάρει με νοσταλγική διάθεση για κάτι αγαπημένο που έχει χαθεί ή τους ειρωνεύεται… Από τα πρώτα βίαια και ερημωμένα πλάνα- χωρίς λόγο- η διάθεση της σκηνοθεσίας είναι να σε βάλει με το ζόρι στο κόσμο των ηρώων σαν να μην υπάρχει άλλη ζωή γύρω τους. Ούτε χώρα ούτε πατρίδα ούτε εθνικότητα. Κι αυτοί οι ήρωες, είναι ο σύζυγος, η γυναίκα του, τα δύο παιδιά τους. Και ο αδελφός του πρώτου, με τον οποίο ξεκινάει και η ταινία, να διασχίζει τραυματισμένος με το αυτοκίνητό του έρημες πόλεις και έρημους τόπους με τον θεατή να υποψιάζεται ότι είναι ένας παράνομος τύπος (όπως και ο αδελφός του;)… Και ξαφνικά η πιο πάνω οικογένεια, μεταφέρεται σε μια εξοχή- στο σπίτι του πατέρα των δύο αδελφών- όπου η σύζυγος είναι έγκυος. Αλλά αποκαλύπτει στον άντρα της ότι «το παιδί δεν είναι δικό σου», αυτός τρελαίνεται, ψάχνει να βρει τίνος είναι και φτάνει να την οδηγήσει να κάνει έκτρωση και να την αναγκάσει «να φύγει». Για να διαπιστώσει- πολύ αργά πλέον…- ότι το παιδί ήταν σαφώς δικό του κι εκείνο το «δεν είναι δικό σου» υποδήλωνε τη μεταξύ τους αποξένωση! Και τότε, ορμούν στα τελευταία πλάνα της ταινίας οι αγρότισσες κι αρχίζουν το τραγούδι. Αλλά, αυτή τη φορά είναι αργά και για την ίδια την ταινία. Κρίμα.


Πληγωμένες ζωές

Ωραίος ο τίτλος- «Πληγωμένο δάσος» (Μogari no mori)-, ωραίο το θέμα. Αλλά απορείς όταν διαβάζεις ότι αυτό το φιλμ της Γιαπωνέζας Ναόμι Καβάσε κέρδισε το Μέγα Ειδικό Βραβείο Κριτικής Επιτροπής του Φεστιβάλ των Καννών το 2007… Γιατί; Πριν το αιτιολογήσουμε,

«Πληγωμένο δάσος»

Χαμένες αναμνήσεις, χαμένες ευκαιρίες…

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 3

να πούμε την ιστορία της ταινίας όπου παρακολουθούμε τη σχέση ενός γέρου σε οίκο ευγηρίας με μια νέα γυναίκα που έχει χάσει το παιδί της, εργάζεται εκεί και ανάμεσά τους αναπτύσσεται μια ανθρώπινη σχέση. Όταν αυτή αποφασίζει στα γενέθλια του γέρου να τον πάρει μια βόλτα στην εξοχή, θα μπλέξει σε μια ανέλπιστη περιπέτεια καθώς το αυτοκίνητό τους θα χαλάσει, θα χαθούν στο δάσος και τελικά θα φτάσουν στον τάφο της γυναίκας του γέρου στην οποία επί 33 χρόνια της έστελνε γράμματα ανελλιπώς και τώρα έφτασε η στιγμή να της στείλει το τελευταίο.

Θα περίμενες από ένα τέτοιο σενάριο, ότι θα δεις ένα τρυφερό και ευαίσθητο φιλμ, αλλά η σκηνοθέτις ισοπεδώνει- ως άποψη;- κάθε συναίσθημα μετατρέποντας τους δύο ήρωές της σε νευρωτικά πλάσματα που συμπεριφέρονται αλλόκοτα.


Ψηφιακή απατεωνιά

Να πώς μπορούν να γίνουν στάχτη και μπούρμπερη 60.000.000 δολάρια: «Η πολιορκία» (Dungeon siege in the name of the king) το όνομά του φιλμ. Και το υπογράφει «σκηνοθετικά»- σε εισαγωγικά, γιατί την περισσότερη δουλειά την έχει κάνει η ψηφιακή τεχνολογία- ο Ούβε Μπολ. Κι όλα αυτά σε μια «θεαματική περιπέτεια» βγαλμένη από το videogame «Α dungeon siege tale». Εκτυλίσσεται σε ένα φανταστικό μέρος με μάγους, ιππότες, βασιλιάδες, μαγικά φίλτρα, διαβολικούς στρατούς και ειδυλλιακά αισθήματα της πεντάρας. Με ηγέτη έναν κοινό αγρότη (Τζέισον Στέιθαμ), που θέλοντας να εκδικηθεί τη δολοφονία του μικρού γιου του και την απαγωγή της ωραίας γυναίκας του, τα βάζει με… θεούς και δαίμονες…

«Η πολιορκία»

Δεν καταλαβαίνεις τίποτα, το απόλυτο αλαλούμ

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: ΑΝΥΠΑΡΚΤΟ

Για τα μπάζα

Δεν φτάνουν τα δικά μας βάσανα στον πλανήτη μας, έρχονται και εξωγήινες φυλές που μισούν η μία την άλλη για να βγάλουν τα μάτια τους στην ταλαίπωρη από το ανθρώπινο γένος Γη! Κι όλα αυτά- μακριά από μας- σε μια αδιάφορη συνέχεια των παλιών Αliens, των εξωγήινων τεράτων που δεν πεθαίνουν με τίποτα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, βρίσκουν στη Γη πρόσφορο έδαφος για να μονομαχήσουν με τους αντιπάλους τους, την επίσης εξωγήινη φυλή των Ρredators! Ο απίστευτος εξωγήινος πολτός σε σκηνοθεσία των Γκρεγκ και Κόλιν Στράους (εφετζήδες σε διάφορες άλλες ταινίες).