[ Δρόμοι ]

Ο καλός…
… καπιταλιστής δεν πετάει τίποτα. Μας πουλάει ακόμη και τα ίδια μας τα σκουπίδια και μάλιστα πανάκριβα. Όπως στη Νάπολι. Στη «βασίλισσα των σκουπιδιών», η Μαφία ελέγχει τις χωματερές και εισπράττει χαράτσι από τους κατοίκους της πόλης.

Η περίπτωση…
… της Νάπολι αποκαλύπτει σε μια μικρογραφία τον παρασιτικό χαρακτήρα της σύγχρονης δυτικής οικονομίας. Πέρα από τον αστραφτερό κόσμο των χρηματιστηρίων που διαχειρίζονται αέρα κοπανιστό, υπάρχει μια πραγματική οικονομία, με πραγματικούς ανθρώπους. Είναι οι άνθρωποι που πηγαίνουν καθημερινά στη δουλειά, που πληρώνουν το ακριβό πετρέλαιο, που απεύχονται να χτυπήσουν κάποτε την πόρτα του πανάκριβου γιατρού (αχρείαστος να ΄ναι), που ονειρεύο- νται επιτέλους να ξεκουρα- στούν όταν (και αν) βγουν στη σύνταξη. Ανάμεσα σε αυτούς και στους καπιταλιστές των χρηματιστηρίων και των τραπεζών χαίνει απύθμενο χάος. Οι περιουσίες των χρηματιστών και των τραπεζιτών πολλαπλασιάζονται ταχύτατα, αλλά η πραγματική οικονομία και η κοινωνία σέρνονται με κόπο. Σίγουρα ζούμε σε παράξενους καιρούς. Σε παλαιότερες εποχές, πάλι στο καπιταλιστικό σύστημα, όσοι είχαν λεφτά τα χρησιμοποιούσαν παραγωγικά. Μέσω των χρηματιστηρίων, τα δάνειζαν σε επιχειρήσεις οι οποίες παρήγαν με αυτά τα λεφτά προϊόντα. Οι σύγχρονοι καπιταλιστές απλώς παράγουν με τα λεφτά τους κι άλλα λεφτά. Έτσι, μπορεί αυτοί να ευημερούν, αλλά η πραγματική οικονομία να πένεται.

Το ερώτημα…
…(όπως το θέτει ο αρθρογράφος των «Τάιμς του Λονδίνου» Μικ Χιουμ) είναι γιατί διαιωνίζεται αυτή η κατάσταση. Γιατί οι χρηματιστές και οι τραπεζίτες τα καταφέρνουν και περνάει πάντοτε το δικό τους; Η απάντηση σε αυτό έχει να κάνει περισσότερο με την πολιτική και λιγότερο με την οικονομία. Στο παρελθόν, οι οικονομικές κρίσεις συνέπιπταν με μεγάλες πολιτικές συγκρούσεις και ταξικούς αγώνες. Γι΄ αυτό ακριβώς το «κραχ» στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κατέληξε στη μεγάλη κρίση του 1929. Σήμερα όμως, η πολιτική ηγεσία του δυτικού κόσμου φαίνεται να έχει πεισθεί από το ιδεολόγημα του θατσερισμού πως «δεν υπάρχει άλλη λύση». Δεν υπάρχει καμιά πολιτική αμφισβήτηση της κατάστασης που ζούμε. Και αυτή η σύμπτωση της πολιτικής παρακμής με την οικονομική αναιμία δίνει στους χρηματιστές και τους τραπεζίτες τις ευκαιρίες να ξεγλιστρούν από τις κρίσεις. Σε κάποιους από εμάς μπορεί να αρκεί που ζούμε σε μια σταθερή οικονομία, χωρίς να είναι ορατή η απειλή μιας μεγάλης κρίσης. Είναι όμως μια οικονομία που πλουτίζει πάντοτε τους ίδιους, χωρίς να λύνει τα σημαντικότερα προβλήματα της κοινωνίας.

Στα νεανικά…
… χρόνια του, ο καπιταλισμός ήταν ένα επαναστατικό σύστημα που ανακάτεψε βαθιά το καζάνι με τις κοινωνικές τάξεις και έφερε τους έσχατους πρώτους. Σήμερα πια, στα γεροντικά χρόνια του, δεν επιτρέπει καμιά κοινωνική κινητικότητα. Όσο ακόμη θα ζούμε με τον μύθο τού «δεν υπάρχει άλλη λύση», αυτό το σύστημα θα τα καταφέρνει να ξεγλιστράει από τις κρίσεις. Το τίμημα όμως θα είναι πάντοτε οικονομική και κοινωνική αδράνεια όπως αυτή που ζούμε τώρα. Αξίζει τον κόπο;