«Η πολιτική αποκτά δομές μαφίας»

«Η αυτοκτονία είναι συχνά αποτέλεσμα μιας γρήγορης ανόδου», λέει στα «ΝΕΑ» ο Πέτρος Μάρκαρης. «Επειδή κάποιος αναπτύσσεται μέσα από μη προβλεπόμενους διαύλους αδυνατεί να χειριστεί την κατάσταση, τόσο ως πολιτικό στέλεχος όσο και σε προσωπικό επίπεδο». Στο μυθιστόρημά του «Ο Τσε αυτοκτόνησε», που κυκλοφόρησε το 2003, ο Έλληνας συγγραφέας περιγράφει κάτι από αυτό που ζούμε σήμερα.

Τρία δημόσια πρόσωπα, ένας επιχειρηματίας, ένας βουλευτής και ένας δημοσιογράφος, όλοι πολύ γνωστοί, αυτοκτονούν δημόσια. Τη λύση δίνει ο αστυνόμος Χαρίτος, αφού πρώτα συνέδεσε τις τρεις αυτοκτονίες με μία τέταρτη, δέκα χρόνια πριν. «Όταν φτάσεις σε ένα ψηλό σημείο η πτώση είναι δυσβάστακτη», λέει ο Έλληνας συγγραφέας. «Αν ο Χρήστος Ζαχόπουλος είχε μείνει καθηγητής στο σχολείο και έφτανε να γίνει επιθεωρητής, θα το θεωρούσε μεγάλη επιτυχία. Αλλά εδώ πια μιλάμε για αίσθηση μεγαλείου. Αυτό που διακυβεύεται στις ψηλές κορυφές δεν είναι μόνο τα λεφτά. Είναι και το μεγαλείο που ζεις. Και όταν δεν υπάρχει η αντίστοιχη κουλτούρα, δεν μπορείς να διαχειριστείς τέτοια φαινόμενα. Η έσχατη συνέπεια αυτής της λογικής είναι η αυτοκτονία όσο ακόμη βρίσκεσαι ψηλά, πριν από τον εξευτελισμό».

Ο Πέτρος Μάρκαρης πιστεύει ότι «υπάρχει λαδιά», αλλά δεν θεωρεί ότι θα μάθουμε τίποτα. «Ο δικηγόρος έχει ένα δίκιο. Γιατί ξέρει ότι αυτός θα ήταν το τέλειο εξιλαστήριο θύμα. Είχε και παλιά καταδίκη. Θα λέγανε “πώς ζούσε αυτός; Με εκβιασμούς”. Βέβαια και οι δύο απόπειρες αυτοκτονίας ήταν πράξεις υστεροφημίας».

Ο συγγραφέας του «Νυχτερινού δελτίου», της «Άμυνας Ζώνης», του «Τσε» και του «Βασικού μετόχου» υποστηρίζει πως η χώρα ζει βαθιά κρίση. «Ως συγγραφέας και δη αστυνομικών μυθιστορημάτων βρίσκομαι στον παράδεισο, αλλά ως πολίτης θλίβομαι βαθιά», λέει. «Το λεγόμενο

«Επιτυχία είναι για μένα η διεύρυνση της αντίληψης, όταν περπατώ τον δρόμο της συνείδησης. Οποιαδήποτε άλλη μού φαίνεται θλιβερή»

σύστημα της διαπλοκής που περιέγραψα στον “Τσε” δεν το επινόησα. Ήταν ένα υπαρκτό σύστημα. Που όμως μέσα σε τέσσερα χρόνια εξελίχθηκε με άλματα. Όλο και πιο πολύ δημιουργούνται δομές μαφίας. Με ομερτά. Στη Γερμανία που δεν υπάρχει αυτό, στο σκάνδαλο της Siemens, τα στελέχη της επιχείρησης μίλησαν. Εδώ, στο σκάνδαλο των ομολόγων δεν μίλησε κανείς. Γιατί ξέρουν ότι κάπως αλλιώς θα το εισπράξουν. Τη μαφιόζικη δομή την παράγει το ίδιο το σύστημα για αυτοάμυνα. Το πρόβλημα είναι ότι μετά αυτή αυτονομείται. Όπως έχει πει ο μεγάλος θεατρολόγος και μελετητής του Σαίξπηρ Γιαν Κοτ, για να ρίξουν τον Ριχάρδο Β΄ δημιούργησαν οι αντίπαλοί του έναν μηχανισμό που μετά αυτονομήθηκε και επιβίωσε μέχρι τον Ριχάρδο Γ΄. Σήμερα τα κόμματα είναι υποχρεωμένα να έχουν συμμαχία- ιερή ή ανίερη- με το κεφάλαιο. Το μοντέλο πολιτικού τώρα λειτουργεί με κριτήρια οικονομικά, όχι πολιτικά. Όσο για τις επιχειρήσεις, αν το κριτήριο για τον καλό επιχειρηματία είναι πόσα λεφτά κερδίζει, τότε ο καλύτερος επιχειρηματίας είναι η μαφία. Εδώ έχουμε φτάσει. Αυτού του είδους οι κρίσεις και οι εξελίξεις γεννούν φαινόμενα αυτοχειρίας».


«Γυρίζουμε στον 19ο αιώνα»

Ο Πέτρος Μάρκαρης πιστεύει ότι οι αλληλοκατηγορίες για διαφθορά δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για τα φαινόμενα αυτά. Και ότι είναι λάθος να εξαντλούμαστε σε σκανδαλολογίες γιατί το πρόβλημα είναι «βαθύτατα πολιτικό». «Η ιδεολογία έβαζε φραγμό στον ανεξέλεγκτο χρηματισμό», εξηγεί.

«Με την πτώση της το χρήμα μετατράπηκε σε ιό που μας κατατρώει όλους. Σήμερα ακυρώνονται μία μία οι δημοκρατικές κατακτήσεις της μεταπολίτευσης. Και τρίζουν τα θεμέλια της δημοκρατίας. Αυτό βέβαια ισχύει και διεθνώς. Το οξύμωρο είναι ότι δίνουμε μαθήματα στη Ρωσία και στο Ιράκ και ταυτόχρονα υποσκάπτουμε τα θεμέλια της δικής μας δημοκρατίας. Όπως οξύμωρο είναι και ότι τα κόμματα μιλάνε για μεσαίο χώρο, αλλά οι τωρινές εξελίξειςπάμπλουτες επιχειρήσεις και φτωχός κόσμοςκαταργούν τον μεσαίο χώρο. Δημιουργούμε δημοκρατίες με μοναρχικές δομέςελάχιστες οικογένειες που εναλλάσσονται στην εξουσία-, γυρίζουμε ολοταχώς πίσω στον 19ο αιώνα και αυτό το ονομάζουμε μεταρρύθμιση. Δεν βλέπω φως στο βάθος του τούνελ. Μόνο βαθύ σκοτάδι».