Φαινόμενα

Καβγατζήδικα Ρίχτερ

Στα εθνικά μας τηλεπαράθυρα αναδεικνύονται καημοί, λύνονται «λογαριασμοί» και εκεί λαμβάνει χώρα το αγαπημένο εθνικό θέαμα του αλληλοσπαραγμού
Oι καβγάδες σεισμολόγων- θέαμα περιστασιακό μεν, πλην όμως πανομοιοτύπως επαναλαμβανόμενο σε κάθε περίσταση δυνατού τριγμού του υπεδάφους- εκτόπισαν επ΄ ολίγον τους «καβγάδες» δημοσιογράφων, δικηγόρων και λοιπών αναλυτών της «υπόθεσης Ζαχοπούλου», προβάλλοντας τα χρονίζοντα προβλήματα της εν λόγω επιστημονικής κοινότητας. Διόλου διαφορετικά, όπως φαίνεται, από τα προβλήματα των υπολοίπων αλληλοσπαρασσόμενων περιοδικώς, επαγγελματικών κατηγοριών, τα οποία συνοψίζονται στο ποιος έχει τη δόξα και πού πάει το χρήμα. Φαινόμενο άκρως αποκαλυπτικό της έλλειψης σαφώς θεσπισμένων κριτηρίων, τα οποία να εφαρμόζονται με απόλυτη συνέπεια από εύρυθμους θεσμούς, των οποίων η λειτουργία επίσης να ελέγχεται, όπως συμβαίνει σε όλες τις δημοκρατίας, από θεσμούς ελέγχου οι οποίοι τυγχάνουν τού απόλυτου σεβασμού τόσο από την πλευρά των επαγγελματιών που ελέγχουν όσο και από την πλευρά της κοινωνίας.

Παντού στον κόσμο βέβαια παρατηρούνται φαινόμενα διαφθοράς ή παράβασης καθήκοντος όπως και διάφορες μορφές ευνοιοκρατίας, ωστόσο η αποκάλυψή τους αποτελεί μέγιστο θέμα, όνειδος για το σύστημα που σπεύδει να απομονώσει, να τιμωρήσει και να βελτιώσει τη λειτουργία του ώστε να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και την ευρυθμία καίριων τομέων της δημοκρατικής οργάνωσης αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν την ποιότητα ζωής στις μέρες μας.

Κι όμως, εκεί, στα τηλεπαράθυρα και χάρη στην ώθηση της τεχνολογίας που μεγεθύνει καημούς, ξεκατινιάζονται ο ένας μετά τον άλλον οι «καίριοι τομείς».

Γιατί με τον σεισμό σε απευθείας μετάδοση- μιας και ως φυσικό φαινόμενο έγινε αντιληπτός ταυτόχρονα από τηλεθεατές και από παρουσιαστές των πρωινών ενημερωτικών εκπομπών της Κυριακής- θεωρήθηκε αυτονόητο ότι οι τηλεοπτικοί χρόνοι θα επιβληθούν στους επιστημονικούς και η ανακοίνωση των ινστιτούτων θα έλθει αμέσως μετά το πέρας του σεισμικού κλυδωνισμού. Από τις ιντερνετικές ιστοσελίδες, οι οποίες βασίζονται σε μοντέλα εκτίμησης των σεισμικών δονήσεων, έρχονται οι πρώτες πληροφορίες. Η τεχνολογία δείχνει ετοιμότητα, τα πρόσωπα όμως όχι. Θέμα υπευθυνότητας για να μελετηθούν τα στοιχεία ή καθυστέρηση για άλλους λόγους; Πάντως στα βραδινά δελτία το θέαμα των καβγάδων αποκαλύπτει το χρονίζον επιστημονικό πρόβλημα. Καθηγητής πανεπιστημίου (κ. Συνολάκης) κατηγορεί σεισμολόγο (κ. Παπαδόπουλο) ότι προβλέψεις του για επικείμενο μεγάλο σεισμό στη Ρόδο, οι οποίες διαψεύστηκαν, προκάλεσαν πανικό, μέχρι και την παρέμβαση εισαγγελέα. Με τη σειρά του ο σεισμολόγος (κ. Παπαδόπουλος) κατηγορεί για έλλειψη επιστημονικότητας και παράβαση των αρχών της επιστήμης άλλον σεισμολόγο (κ. Λέκκα) που πρώτος έκανε δηλώσεις στα κανάλια για τον σεισμό του Λεωνιδίου, χωρίς να έχει τα επιστημονικά δεδομένα στη διάθεσή του: «Ελπίζω να δέχεστε την κριτική», του λέει, «είναι ανθρώπινο να έχω άλλη γνώμη». Αλλά ο κ. Λέκκας που είχε εκτιμήσει ορθώς τα στοιχεία (τυχαίως ή επιστημονικώς δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε οι φιλοθεάμονες) σκύβοντας από το τηλεπαράθυρο απαντάει στον επιστήμονα συνάδελφό του: «Και η ζήλεια ανθρώπινη είναι», ενώ την ίδια στιγμή άλλος σεισμολόγος (ο κ. Τσελέντης) κουνούσε το κεφάλι του μουρμουρίζοντας: «Ειρήνη υμίν».

Καλά καλά δεν αποσώσαμε το θέαμα του δημοσιογραφικού αλληλοσπαραγμού για το θέμα τού ποιος ήξερε τι και ποιος είπε σε ποιον σχετικώς με την υπόθεση τής παρ΄ ολίγον αυτοκτονίας του πρώην γενικού γραμματέως του υπουργείου Πολιτισμού, και ήρθε εμβόλιμος ο αλληλοσπαραγμός των σεισμολόγων να επιβεβαιώσει πως αποτελεί εθνικό φαινόμενο αυτή η μορφή της δημόσιας αντιπαλότητας μετά ξεκατινιασμάτων επαγγελματιών στο ίδιο αντικείμενο. Πριν από λίγο καιρό είχαμε παρακολουθήσει παρόμοιο θέαμα μεταξύ γιατρών, με αφορμή την ασθένεια του Αρχιεπισκόπου.


Προβληματική η αξιολόγηση

Είναι προφανές ότι δεν προκαλούν τα τηλεπαράθυρα τον αλληλοσπαραγμό, τον διευκολύνουν απλώς «υποβοηθώντας» προσωπικούς καημούς να αναδειχθούν μέσα στον ελάχιστο τηλεοπτικό χρόνο και με βασικό δεδομένο την απουσία κανόνων λειτουργίας κάθε επαγγέλματος, από όλους σεβαστούς και επί μακρόν εφαρμοζόμενους, κατά τρόπον ώστε να αποτελεί αυτοματισμό η κρίση για τη θετική ή αρνητική επιστημονική ή δημοσιογραφική ή όποια άλλη συμπεριφορά.

Ειδάλλως, μοναδικό καταφύγιο της κοινωνίας παραμένουν οι συντηρητικοί κανόνες μιας σχολικής ηθικής χριστιανικών καταβολών, βιωματικό απόκτημα της κοινωνίας μας, οι οποίοι όχι μόνον είναι ξένοι προς την άσκηση πολιτικής, επιστημονικής έρευνας ή δημοσιογραφικής λειτουργίας, αλλά διαμορφώνουν ένα περιβάλλον «ηθικού ελέγχου» με κανόνες που μπορεί να διέπουν προσωπικές σχέσεις, αλλά όχι να ρυθμίζουν επαγγελματικές συνθήκες και να αξιολογούν επιστημονικές ικανότητες.