Υπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Ταξιδιωτικές σημειώσεις

Τοπίο στην ομίχλη είναι αυτές τις ημέρες τα Δυτικά Βαλκάνια. Χιόνι και παγωνιά παντού. Που μοιάζει σαν προέκταση των σχέσεων μεταξύ των λαών που κατοικούν εδώ… Στο Βελιγράδι, στο ίδιο ξενοδοχείο όπου μένω, μένει και ένας Βούλγαρος δημοσιογράφος, ο Κρίστο. Ήρθε κι αυτός να κάνει ρεπορτάζ για το Κόσοβο. «Εμείς και οι Ρουμάνοι τη σκαπουλάραμε», λέει, «μπήκαμε στην Ευρώπη. Τούτοι εδώ έχουν ακόμα πολλά να τραβήξουν…». Μετά, το βράδυ, μαζευόμαστε στην οδό Σκανταρλία, με τα ωραία εστιατόρια και αρτοποιεία, καμιά δεκαριά Βαλκάνιοι, δημοσιογράφοι και μη, και πιάνουμε κουβέντα. «Από ποια σημάδια μπορείς να καταλάβεις ότι βρίσκεσαι στα Βαλκάνια;», ρωτάει ο Ντούσαν, Σέρβος καλλιτέχνης από το Νόβισαντ. Και αρχίζουμε και αραδιάζουμε ο καθένας τις δικές του ιδέες, προσπαθώντας να καταρτίσουμε έναν κοινό «βαλκανικό τιμοκατάλογο»… Καταλαβαίνεις ότι είσαι στα Βαλκάνια όταν βλέπεις ότι οι μουσουλμάνοι είναι μεγάλοι πότες. Γιατί τα Βαλκάνια είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο, όπου οι μουσουλμάνοι πίνουν τόσο πολύ· πιο πολύ ακόμα και από τους χριστιανούς! Καταλαβαίνεις ότι είσαι στα Βαλκάνια, όταν βλέπεις ότι το μαγικό ποτό λέγεται ρακί. Εκτός από ποτό, το ρακί στα Βαλκάνια θεραπεύει όλες τις παθήσεις, από τη γρίπη μέχρι την αρθρίτιδα.

Μερικές φορές χρησιμοποιείται ακόμα και για εντριβή. Καταλαβαίνεις ότι είσαι στα Βαλκάνια γιατί παντού επικρατεί το ντουμάνι. Τα Βαλκάνια είναι το τελευταίο μέρος στην Ευρώπη όπου οι άνθρωποι καπνίζουν ακόμα στα τρένα και στα λεωφορεία. Το είδα αυτές τις ημέρες με τα μάτια μου. Μία στο Κόσοβο και μία στη Σερβία, στο λεωφορείο που μας έφερνε στο Βελιγράδι. Το τσιγάρο, όπως και ο εθνικισμός, ήρθε στα Βαλκάνια από τη Δύση. Εκεί το αποκήρυξαν, όπως αποκήρυξαν και τον εθνικισμό. Εδώ το λατρεύουν ακόμα, όπως λατρεύουν και τον εθνικισμό. Τα Βαλκάνια είναι σήμερα το κέντρο του λαθρεμπορίου τσιγάρων (όπως και του λαθρεμπορίου «πατριωτισμού»). Καταλαβαίνεις ότι είσαι στα Βαλκάνια, εάν διαβάσεις ένα σχολικό βιβλίο Ιστορίας και σου φαίνεται ότι είναι γραμμένο από το Γενικό Επιτελείο Στρατού. Είσαι στα Βαλκάνια όταν πάντα βρίσκεται κάποιος που θα σου ανοίξει τη πόρτα και τη ψυχή πριν καν μάθει το όνομά σου. Είσαι στα Βαλκάνια όταν σε ρωτούν από πού είσαι, σε τι Θεό πιστεύεις και πόσα λεφτά βγάζεις πριν καν μάθουν το όνομά σου. Εάν σε κλέβει ο ταξιτζής, είσαι σίγουρα στα Βαλκάνια. Καταλαβαίνεις ότι είσαι στα Βαλκάνια όταν τις συνεντεύξεις με τα σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα τις κάνεις σε καφετέρια. Γιατί τα Βαλκάνια είναι ένα μεγάλο χωριό, που προσπαθεί να μιμείται το Παρίσι και το Λονδίνο. Είσαι στα Βαλκάνια όταν οι άνθρωποι, ακόμα και μέσα στην ακραία φτώχεια, έχουν κάτι το αριστοκρατικό στο βλέμμα. Είσαι στα Βαλκάνια όταν βλέπεις ότι για τα δεινά μας κατηγορούμε πάντα τους άλλους, ποτέ τους εαυτούς μας. Γιατί οι Βαλκάνιοι νομίζουν ότι είναι Θεοί· και οι Θεοί δεν γνωρίζουν τι σημαίνει αυτοκριτική και δεν έχουν ανάγκη από βελτίωση. Είσαι στα Βαλκάνια όταν βλέπεις ολόκληρα έθνη, σαν την αράχνη, να υφαίνουν τον ιστό που τους απομονώνει από τον κόσμο και μετά να ονομάζουν τον ιστό «εθνική αξιοπρέπεια». Εάν δεις πολλές δορυφορικές κεραίες, να ξέρεις ότι είσαι στα Βαλκάνια. Καταλαβαίνεις ότι είσαι στα Βαλκάνια όταν βλέπεις κάποιον να… σκάει τρώγοντας τα ίδια φαγητά και να λειώνει χορεύοντας τη μουσική τού πιο μισητού «εθνικού εχθρού», που είναι, κατά κάποιον τρόπο, και δικιά του μουσική. Και πολλά άλλα βάλαμε στη λίστα εκείνο το βράδυ, εκεί στην οδό Σκανταρλία. Για να μη σας κουράσω όμως θα συνεχίσω μια άλλη φορά…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com