Έρωτας με φόντο το Μανχάταν

ΠΟΙΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΔΕΝ ΘΑ ΄ΘΕΛΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ
Ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΜΑΙΓΚΡΕ;
ΦΑΝΑΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΚΑΙ
ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΘΡΥΛΙΚΟΥ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗ- ΚΑΠΟΥ ΤΟΝ ΕΧΩ ΔΕΙ ΓΡΑΜΜΕΝΟ ΚΑΙ ΚΟΜΙΣΑΡΙΟ, ΑΛΛΑ ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ;ΟΦΕΙΛΩ ΝΑ ΟΜΟΛΟΓΗΣΩ ΟΤΙ ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΚΑΤ΄ ΑΡΧΑΣ ΕΥΓΝΩΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΙΜΕΝΟΝ
Μαιγκρέ μπορείς να διαβάσεις άπειρους, αλλά οι περιπέτειες του Μαιγκρέ δεν τελειώνουν ποτέ. Με 103 ολόκληρα επεισόδια στο ενεργητικό του, εκ των οποίων τα 75 είναι μυθιστορήματα και οι 28 νουβέλες, οι θαυμαστές του μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι. Όταν πια φτάσουν να ολοκληρώσουν την ανάγνωση και των 103, θα έχουν ξεχάσει αυτά που είχαν διαβάσει στην αρχή οπότε μπορούν κάλλιστα να ξαναρχίσουν τον μαραθώνιο της απόλαυσης.

Ε ναι! Το μόνο βέβαιο με τον Σιμενόν είναι ότι σε αντίθεση με τον Μαλαρμέ δεν αισθανόταν ίλιγγο όταν βρισκόταν μπροστά στο κενό της λευκής σελίδας. Τη γέμιζε με την ίδια άνεση που αναπνέεις, και προφανώς με την ίδια απόλαυση που ο επιθεωρητής του απολάμβανε την μπίρα του στην μπρασερί Ντοφίν, δίπλα στην έδρα του εγκληματολογικού της αστυνομίας, στην Quai des Οrfevres.

Ο ίδιος εξάλλου είχε πει σε μια συνέντευξή του ότι του άρεσε να γράφει τους Μαιγκρέ του καθισμένος στην τουαλέτα του και ότι κατά μέσον όρο δεν του χρειάζονταν παραπάνω από δεκαπέντε ημέρες. Ούτως ή άλλως οι αριθμοί εντυπωσιάζουν. Την υπογραφή του Σιμενόν τη φέρουν 192 μυθιστορήματα και 158 νουβέλες, ενώ ο ίδιος συγγραφέας κρύβεται πίσω από τα ψευδώνυμα που υπογράφουν άλλα 176 μυθιστορήματα και νουβέλες. Το συνολικό σκορ των πωλήσεων αγγίζει τα 550 εκατομμύρια αντίτυπα.

Ούτως ή άλλως όμως οι αριθμοί, όσο εντυπωσιακοί κι αν είναι, δεν φτάνουν για να σε κάνουν να αγαπήσεις έναν συγγραφέα. Κι όσο κι αν ο συγγραφικός σου ναρκισσισμός τραυματίζεται καίρια όταν μαθαίνεις ότι στα είκοσί του έγραφε δύο μυθιστορήματα την εβδομάδα με ρυθμό ογδόντα περίπου σελίδων την ημέρααυτό το «περίπου» με ανακουφίζει κάπως-, αυτό δεν φτάνει για να σε κάνει να τον ζηλέψεις.

Ο πραγματικός λογοτεχνικός γρίφος Σιμενόν

Georges Simenon

ΤΡΙΑ ΔΩΜΑΤΙΑ ΣΤΟ ΜΑΝΧΑΤΤΑΝ

ΜΤΦ. ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΚΑΡΩΦ ΕΚΔ. ΑΓΡΑ ΣΕΛ. 240 ΤΙΜΗ: 12 ΕΥΡΩ

αρχίζει και αναδεικνύεται σε όλη του την πολυπλοκότητα όταν πέσεις θύμα της μαγείας του. Όταν διαπιστώσεις ότι, παρά τον βιομηχανικό ρυθμό της παραγωγής, παρά το γεγονός ότι έγραφε για να πουλιέται στους σιδηροδρομικούς σταθμούς και στα αεροδρόμια, ο Σιμενόν είναι ένας από τους πιο γοητευτικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα.

Το μυστικό του Σιμενόν
Γιατί; Καμιά σοβαρή κριτική δεν μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα. Ή μάλλον, όσο σοβαρά κι αν προσπαθήσεις να τον προσεγγίσεις, ό,τι αναλυτικά εργαλεία κι αν επιστρατεύσεις για να εντοπίσεις το μυστικό της συνταγής του, πάντα αισθάνεσαι ότι κάτι σου ξεφεύγει- όπως όταν βρίσκεσαι μπροστά σε οποιοδήποτε αριστούργημα.

Πρωτοτυπία στην υπόθεση; Ελάχιστη, θα έλεγα. Όπως ο επιθεωρητής του, έτσι και ο συγγραφέας του δεν κάνει καμιά προσπάθεια να σε εντυπωσιάσει με την ευστροφία του. Γλιστράει πάνω στην πραγματικότητα, με μόνο όπλο του την παρατηρητικότητα και την κοινή λογική, σαν να μην ελέγχει ο ίδιος τις κινήσεις του, και απλώς κάποια στιγμή κάτι συμβαίνει και αυτή του αποκαλύπτεται μπροστά στα μάτια του, όπως ο δολοφόνος.

Κοινωνική κριτική ματιά; Σχεδόν μηδέν. Ο μικροαστός Ζιλ Μαιγκρέ με την επίσης μικροαστή κυρία του δεν σου εμπνέουν ούτως ή άλλως καμιά εμπιστοσύνη στο σημείο αυτό. Και το κυριότερο: δεν προσπαθούν ούτε να αλλάξουν τον κόσμο ούτε να τον διορθώσουν ούτε να ηθικολογήσουν.

Τι μένει; Μένει το σπουδαιότερο. Αυτή η γραφή που αναπτύσσεται από σελίδα σε σελίδα σαν αναπνοή, κι όμως χτίζει έναν κόσμο εντελώς δικό της που έρχεται να καλύψει την πραγματικότητα με τα πιο στοιχειώδη μέσα. Μ΄ αυτές τις μικρές φράσεις, τους κοφτούς διαλόγους και τις λίγες πινελιές που χτίζουν ατμόσφαιρα καθεδρικών ναών με λίγες λέξεις. Στο τέλος μπορεί να μη θυμάσαι ούτε την υπόθεση ούτε τους χαρακτήρες, αλλά σου έχει μείνει μια σκηνή σε μια παρισινή λεωφόρο με βροχή το καλοκαίρι ή η γεύση του κιρ που ρουφούσε ο Μαιγκρέ καθισμένος σ΄ ένα τραπεζάκι στο πεζοδρόμιο. Και θέλεις να την ξαναβρείς.

Όπως θέλεις να ξαναβρείς επίσης κι αυτή την αφηγηματική ορμή, μια ήρεμη και αβίαστη δύναμη που κατακλύζει τη σκέψη σου. Και είναι η αλήθεια ότι αυτή την ορμή στη γαλλόφωνη λογοτεχνία μόνον στους Τρεις Σωματοφύλακες του Δουμά μπορείς να την ξαναβρείς, αυτήν τη λυτρωτική ενέργεια που σου μεταφέρει ένας άνθρωπος που θέλει να αφηγηθεί τον κόσμο του.

Να λοιπόν αυτό το μικρό αριστούργημα, το Τρία δωμάτια στο Μανχάτταν, εξαιρετικά μεταφρασμένο στα ελληνικά από την Αργυρώ Μακάρωφ. Οι περισσότεροι μπορεί να ξέρουν την ταινία του Μαρσέλ Καρνέ με τον Μορίς Ρονέ και την Αννί Ζιραρντό, όμως κι αυτοί μπορούν να το απολαύσουν διαβάζοντάς το.