«Βόρειοι και Νότιοι» στις αγορές της ΑΘήνας

«Η Ερμού έχει το ιστορικό όνομα που την κάνει να ξεχωρίζει. Είναι δίπλα στην Πλάκα, το Θησείο και το Κολωνάκι, ενώ το στολισμένο Σύνταγμα αυτές τις μέρες προσελκύει περισσότερο κόσμο. Το μεγάλο προτέρημα του Μall, από την άλλη, είναι ότι συνδυάζεις ταυτόχρονα τα ψώνια με την ψυχαγωγία».

Η κ. Ανθή Μπούρκουλα αφιερώνει αρκετό χρόνο για τις αγορές της και τις περισσότερες φορές τις συνδυάζει με μια ευχάριστη βόλτα. Ανάλογα με τη διάθεσή της επιλέγει και το εμπορικό σημείο που θα επισκεφθεί. Το ίδιο κάνουν αρκετοί ακόμα Αθηναίοι που, αφού αποφασίσουν με τι θα συνοδεύσουν τις αγορές τους, παίρνουν τον δρόμο είτε για την Ερμού είτε για το Μαρούσι και το Μall. Το καθένα έχει σύμφωνα με καταναλωτές και καταστηματάρχες πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.

Ο πεζόδρομος της Ερμού προσφέρεται ιδιαίτερα τις ημέρες που ο καιρός το επιτρέπει για μια βόλτα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Έτσι τα ψώνια μπορεί να καταλήξουν σε έναν περίπατο στο Μοναστηράκι, την Πλάκα ή το Θησείο, ενώ και το Κολωνάκι είναι επίσης μια καλή επιλογή για καφέ και φαγητό. Από την άλλη, στα μεγάλα εμπορικά κέντρα όπως το Μall μπορεί κανείς παράλληλα με τα ψώνια του να βρεθεί σε κάποια από τις πολλές καφετέριες, εστιατόρια ή κινηματογράφους,

Ως χώρο διασκέδασης και όχι αγορών επιλέγουν το mall οι νέοι

καθώς έχει περισσότερες από 200 επιλογές καταστημάτων για αγορές και 40 για ψυχαγωγία. Κατά τη διάρκεια των εορτών στα εμπορικότερα σημεία της πόλης δημιουργείται το αδιαχώρητο, αφού το εορταστικό πνεύμα αποτελεί ένα ακόμα κίνητρο για βόλτα και ψώνια.

Νεανικό στέκι. «Τα καταστήματα στο Μall είναι συγκεντρωμένα και έτσι αφιερώνουμε λιγότερο χρόνο βλέποντας περισσότερα μαγαζιά. Όταν ερχόμαστε συνήθως τις αγορές διαδέχεται ένας καφές ή μια ταινία σε μια από τις πολλές κινηματογραφικές αίθουσες», λένε η Νικόλ Γεωργοπούλου και η Λυδία Κόννα. «Οι φοιτήτριες κόρες μου προτιμούν το Μall από μια βόλτα στην Ερμού γιατί μπορεί να προσφέρει διασκέδαση από το πρωί μέχρι το βράδυ», σημειώνει ο κ. Χρήστος Ντούρος, που προτίμησε και αυτός το Μall για τις χριστουγεννιάτικες αγορές του… Για τον ίδιο, στα υπέρ του Μall καταγράφονται η εύκολη πρόσβαση και το άνετο πάρκινγκ, χωρίς το άγχος που αντιμετωπίζει κανείς στο κέντρο της πόλης. Από την άλλη, το μεγάλο μειονέκτημα, όπως υποστηρίζει, είναι ότι είναι κλειστός χώρος, όπου «δεν μπορείς να ευχαριστηθείς μια μέρα με λιακάδα». Για τον Χρήστο Χολή, υπεύθυνο καταστήματος μεγάλης εμπορικής αλυσίδας ρούχων, μεγάλο ατού για την Ερμού αποτελεί το όνομά της, ενώ ά σχημη εντύπωση του προκαλούν οι υψηλές τιμές στις γύρω καφετέριες και τα εστιατόρια. Μεγάλο προτέρημα του Μall, συμπληρώνει, αποτελεί το γεγονός ότι είναι ένας πολυχώρος που σου δίνει τη δυνατότητα να μετατρέπεις τις αγορές σε διασκέδαση. Γι΄ αυτό τον λόγο η νεολαία προτιμά την εξόρμηση στο Μαρούσι. «Προτιμώ με την παρέα μου να πάμε στο Μall, όπου ξέρουμε ότι θα διασκεδάσουμε περισσότερο. Όπως και να το κάνουμε ο χώρος είναι πιο νεανικός», λέει ο 19χρονος Ντένις Πίνε. Σύμφωνα με τον κ. Χολή, η προτίμηση της νεολαίας προς το πολυκατάστημα είναι και ένας από τους λόγους που «η κίνηση στην Ερμού αλλά και στους άλλους εμπορικούς δρόμους φέτος έχει μειωθεί σημαντικά και εμφανίζει πτώση περίπου 20%».

Τουριστική ατραξιόν. Η Αφροδίτη Ροντογιάννη είναι υπεύθυνη καταστήματος μεγάλης εμπορικής αλυσίδας στο Μall. «Η επισκεψιμότητα είναι ένας από τους κύριους λόγους που επιλέγει κάποιος να ανοίξει κατάστημα στο Μall. Έχει τόσο πολλά μαγαζιά και δεν είναι λίγοι αυτοί που έρχονται από περιέργεια για να δουν το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της χώρας». Όπως επισημαίνει, πολλοί από όσους έρχονται για τουρισμό στην Αθήνα δεν παραλείπουν να το επισκεφτούν. «Προ μηνών ένας φίλος μου είχε έρθει από την Καβάλα και τα παιδιά του ήθελαν οπωσδήποτε να έρθουν βόλτα στο Μall», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Ντούρος. Ο γενικός διευθυντής του εμπορικού κέντρου κ. Νίκος Ξεθάλης σημειώνει ότι στα δύο χρόνια που λειτουργεί η προσέλευση του κόσμου αυξάνεται συνεχώς. Χαρακτηριστικά, τη χρονιά που πέρασε το επισκέφτηκαν περίπου 13 εκατομμύρια άνθρωποι. Συνοψίζοντας τα οφέλη του Μall, ο κ. Ξεθάλης λέει πως αυτό που το κάνει να υπερέχει είναι η διευκόλυνση των καταναλωτών στην πρόσβαση, στην εξοικονόμηση χρόνου και στον συνδυασμό αγορών και διασκέδασης. Υποστηρίζει, τέλος, πως εκσυγχρονίζει την αγορά, τόσο προς όφελος των καταναλωτών, στους οποίους προσφέρει καινούργιες υπηρεσίες, όσο και των ανταγωνιστών, που αναγκάζονται να ανανεωθούν.

Η κ. Ιωάννα Ευαγγελίδου, υπάλληλος σε κατάστημα ειδών ένδυσης στην Ερμού, υποστηρίζει ότι ο ιστορικός πεζόδρομος και οι γύρω δρόμοι είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές διαδρομές για περίπατο στο ιστορικό κέντρο. «Αν θέλεις να ξεσκάσεις κάνοντας τις αγορές σου, τότε είναι η ιδανική επιλογή. Ίσως το μόνο πρόβλημα για πολλούς πελάτες, αλλά και εργαζόμενους είναι η έλλειψη χώρων στάθμευσης». Όσον αφορά τη δημιουργία μεγάλων εμπορικών κέντρων σε διαφορές περιοχές του Λεκανοπεδίου, η κ. Ευαγγελίδου υποστηρίζει πως «τα μεγάλα μαγαζιά στην Ερμού δεν έχουν να φοβηθούν τον ανταγωνισμό. Το κατάστημα όπου εργάζομαι έχει 40 χρόνια παρουσίας και έχει σταθερούς πελάτες».

Πτώση περίπου 20% εμφανίζει η κίνηση στην Ερμού σύμφωνα με τους εμπόρους

«Αποψίλωση» του κέντρου και δημιουργία αυτόνομων αγορών

«Τα μεγάλα εμπορικά κέντρα θα βοηθήσουν στην αποσυμφόρηση του κέντρου της Αθήνας, το οποίο πλέον δεν έχει τη δυνατότητα να υποδεχθεί περισσότερο κόσμο», λέει στα «ΝΕΑ» ο πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος. Υποστηρίζει ότι η δημιουργία των νέων μεγάλων εμπορικών κέντρων σε περιοχές όπως η Γλυφάδα, ο Βοτανικός και το ΟΑΚΑ θα βοηθήσει στην αποκέντρωση της αγοράς και θα δημιουργήσει αυτοδύναμες περιοχές, χαρακτηριστικό των σύγχρονων πόλεων. «Το ιστορικό εμπορικό κέντρο της Αθήνας, η Οδός Ερμού, δεν πρόκειται να πληγεί από την είσοδο των μεγάλων εμπορικών κέντρων, καθώς οι τουρίστες αλλά και οι επισκέπτες από την επαρχία θα εξακολουθούν να ψωνίζουν στο κέντρο», λέει ο κ. Τσαγκαράτος. Όσον αφορά την κίνηση στα συνοικιακά μαγαζιά που βρίσκονται κοντά στα μεγάλα εμπορικά κέντρα, υποστηρίζει πως «έχει ανέβει, κάτι που είναι φυσιολογικό καθώς δέχονται περισσότερο κόσμο».

Ωστόσο υπάρχουν και αντίθετες απόψεις. «Τα τεράστια εμπορικά κέντρα ουσιαστικά μπορούν και αντλούν πελάτες από το ιστορικό κέντρο της πόλης. Αυτό το νέο για τα ελληνικά δεδομένα φαινόμενο δεν βοηθάει να αποκεντρωθεί η αγορά, αλλά τη συσσωρεύει σε μια συγκεκριμένη περιοχή», σημειώνει ο αρχιτέκτονας κ. Γεώργιος Τζιρτζιλάκης που χαρακτηρίζει τα εμπορικά κέντρα ως μια «πόλη μες στην πόλη». «Τα περισσότερα είναι τυποποιημένοι χώροι, χωρίς αρχιτεκτονική προσωπικότητα που μου θυμίζουν ένα μεγάλο υπερωκεάνιο».

Όπως υποστηρίζει, όχι μόνο αλλάζουν τον χώρο όπου γίνονται παραδοσιακά οι αγορές, αλλά δημιουργούν και νέες συμπεριφορές. «Το σημαντικό είναι ότι αλλάζει ο δημόσιος χώρος. Στην Ερμού υπάρχει η αίσθηση του δημόσιου χώρου, κάτι που δεν υπάρχει στα εμπορικά κέντρα όπου θεωρείται ιδιωτικός», σημειώνει ο κ. Τζιρτζιλάκης.


Η «γέννηση» και η παρακμή των malls στην Αμερική

Το 1956 χτίζεται το πρώτο εμπορικό κέντρο, το Southdale στη Μινεσότα των Ηνωμένων Πολιτειών. Σήμερα τα εμπορικά κέντρα στην Αμερική φτάνουν τα 1.100, ενώ η μόδα τους έχει εξαπλωθεί σε όλες τις γωνιές του πλανήτη. Ο άνθρωπος που δημιούργησε αυτή τη «μόδα» ήταν ο Βίκτορ Γκρούεν. Στο Southdale, ο Γκρούεν εφάρμοσε για πρώτη φορά κάποια από τα κυριότερα μέχρι και σήμερα πλεονεκτήματα των εμπορικών κέντρων. Ένα περιμετρικό δρόμο γύρω από τα μαγαζιά, είσοδο από το ισόγειο και τον πρώτο όροφο, χωροταξική δομή που επιτρέπει στους επισκέπτες να δουν όλα τα μαγαζιά σε όποιον όροφο και αν βρίσκονται και, βεβαίως, χώρο στάθμευσης. Στη δεκαετία του 1970 τα εμπορικά κέντρα ανθούσαν σε όλα σχεδόν τα προάστια των αμερικανικών πόλεων και έκαναν και την εμφάνισή τους στην Ευρώπη και αλλού. Στην εποχή μας, στην Αμερική τα εμπορικά κέντρα βρίσκονται σε ύφεση και αυτό κυρίως γιατί έχει αλλάξει η κοινωνική σύνθεση των προαστίων στα οποία βρίσκονται. Πλέον στα προάστια δεν μένουν κυρίως πλούσιοι αλλά οικονομικοί μετανάστες ή φτωχότερες τάξεις. Μερικά βέβαια έχουν καταφέρει όχι μόνο να επιβιώσουν αλλά να αναπτυχθούν πιο πολύ. Αυτό συνέβη κυρίως σε εκείνες τις περιπτώσεις που κατάφεραν να θυμίζουν όσο το δυνατόν περισσότερο μια αναπαράσταση των εμπορικών περιοχών του κέντρου της πόλης.