Επιφυλλίδα

Η Γραβιά δεν τίμησε το όνομά της

Η Γραβιάς είναι ένας πολύ μικρός δρόμος στο κέντρο της Αθήνας που συνδέει την Εμμ. Μπενάκη με τη Θεμιστοκλέους. Γνωστή χάρη σε ένα πολύ μεγάλο βιβλιοπωλείο και σε ένα πάρκινγκ, είναι ζήτημα εάν τα υπόλοιπα μαγαζιά στις δύο πλευρές της φτάνουν στον αριθμό 10. Παρ΄ όλα αυτά η κίνησή της είναι εντονότατη, όπως άλλωστε σε όλους τους μικρούς αλλά κεντρικούς δρόμους. Ώρα 2.45 απογευματινή (σημειωτέον, η Γραβιάς είναι μονόδρομος, μόνο κάθοδος) ένα ημιφορτηγό έχει μπει αντικανονικά από τη Θεμιστοκλέους, προκειμένου να ξεφορτώσει σε ένα παρακείμενο μαγαζί και ο οδηγός του παρακαλεί τον οδηγό ενός Ι.Χ. που έχει σταθμεύσει στη μέση του δρόμου να του τον «ελευθερώσει» για να προχωρήσει το ημιφορτηγό λίγα μέτρα παραπάνω. Έχει ανεβάσει το ημιφορτηγό στο πεζοδρόμιο, προκειμένου να φύγει το Ι.Χ., που ο οδηγός του όμως επιμένει να μην το κουνάει ώστε να μπορέσει το ημιφορτηγό- αντικανονικά πάντα- να φτάσει στο σημείο όπου θα ξεφορτώσει τα εμπορεύματά του.

Όπως γίνεται αμέσως αντιληπτό, ο οδηγός του Ι.Χ. μένει ακούνητος αγέρωχα στη θέση του όχι γιατί περιμένει κάποιον ή κάτι, αλλά για να υποχρεώσει τον οδηγό του ημιφορτηγού να κάνει όπισθεν και να φτάσει στο επιθυμητό σημείο, αφού κάνει τον γύρο τουλάχιστον δύο τετραγώνων. Ακούνητο εξακολουθεί να παραμένει το Ι.Χ. και όταν ο οδηγός του ημιφορτηγού φωνάζει: «Βρε άνθρωπε του Θεού, από τις 6.30 το πρωί είμαι στο πόδι, σε παρακαλώ, μέρες που είναι μη με βασανίζεις». Καμιά συγκίνηση στο ακροατήριο. Μόνον όταν το ημιφορτηγό φτάνει με την όπισθεν στη Θεμιστοκλέους και φεύγει προς την Ακαδημίας, ο οδηγός του Ι.Χ. «ελευθερώνει» τον δρόμο με το ύφος του ανθρώπου που πάταξε την παρανομία και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως αν τύχαινε να παρακολουθήσουν τη σκηνή δεκάδες ή εκατοντάδες, θα χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες, χωρίς να μπορεί να αποφανθεί κανείς ποια θα ήταν η πολυαριθμότερη. Η μιά που θα επαινούσε τον οδηγό του Ι.Χ. για την ευαισθησία του στην τήρηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και η άλλη που, δυνατά ή σιγανά, θα του φώναζε: «Α να μου χαθείς παλιάνθρωπε». Θα μπορούσε ακόμη και να δικαιολογήσει κανείς τον οδηγό του Ι.Χ. αν με την αντικανονικότητα του ημιφορτηγού ο οδηγός του προλάβαινε να πιάσει μια θέση στο πάρκινγκ ή τον εμπόδιζε να ξεφορτώσει τα δικά του εμπορεύματα. Ενώ τώρα ο οδηγός του Ι.Χ. «καθυστερούσε» μόνο και μόνο για να τον εκδικηθεί για την «αντικανονικότητά» του. Όλα αυτά, ωστόσο, θα παρέμεναν ψιλά γράμματα αν μπορούσε να απαντηθεί μια μεγάλη, τεράστια απορία: Πώς γίνεται ένας άνθρωπος (όπως ο οδηγός του Ι.Χ. ή όπως όλοι μας) που «καταπίνει» καθημερινά τόσες παρανομίες, τόσες ατασθαλίες και σκάνδαλα στον δημόσιο βίο της χώρας, με απροσμέτρητες συνέπειες στην προσωπική του ζωή, να γίνεται τόσο επιμελής και σχολαστικός για τη διατήρηση μια εντελώς αμελητέας νομιμότητας, όταν μάλιστα η καταστρατήγησή της πρόκειται να ανακουφίσει έναν άνθρωπο.

Όταν το μόνο, δυστυχώς, που έχει απομείνει σε όλους μας, είναι να μπορούμε να ευχαριστούμε τους άλλους χωρίς προσωπικό κόστος, τι λύσσα είναι αυτή που μας πιάνει να θέλουμε να τους τιμωρήσουμε προκειμένου να είμαστε σύμφωνοι με ένα κώδικα που είναι δημιούργημα ακριβώς όλως εκείνων που απεργάζονται τις συμφορές, τη δυστυχία και την καταστροφή μας;

Όταν η οποιαδήποτε «νομιμότης» γίνεται ισχυρότερη πραγματικότητα από τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου, τότε η τήρηση του οποιουδήποτε κώδικα μεταβάλλεται στην πιο ανεξέλεγκτη παρανομία. Όταν ένας κώδικας (όπως ο στοιχειώδης της Οδικής Κυκλοφορίας) σου επιτρέπει να βασανίσεις «νόμιμα» τον άλλον, ο άγραφος κώδικας που θα μεταβάλει σε καθεστώς την καταστροφική για όλους παρανομία είναι ζήτημα μιας απλής συγκυρίας. Επειδή ως κάτοχος ενός αυτοκινήτου νομιμοποιείσαι να συμπεριφέρεσαι τόσο απάνθρωπα όσο δεν το φανταζόσουν ότι μπορείς να συμπεριφερθείς αν ήσουν πεζός, τότε είναι εύκολο να υπολογίσει κανείς τη συνέπεια να βρεθεί ο οποιοσδήποτε με ένα περίστροφο στο χέρι. Καλή χρονιά.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»