ΔΡΟΜΟΙ

Ο εγκληματίας,
λένε οι εγκληματολόγοι, συνήθως επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος. Σαν να τον σπρώχνει εκεί μια νοσηρή περιέργεια ή μια ακατανίκητη ανάγκη να πάρει μια ακόμη ικανοποίηση από το θέαμα που παρουσιάζει το θύμα του. Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τις μεγάλες δυνάμεις που επιστρέφουν στη διαλυμένη Γιουγκοσλαβία.

Η ηγεσία
των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου έχει ανακοινώσει την πρόθεσή της να κηρύξει την ανεξαρτησία του από τη Σερβία. Και ο συγγραφέας Φίλιπ Κάνλιφ έρχεται να καταρρίψει μερικούς μύθους που αποδίδουν αυτή τη σύγκρουση σε μια πανάρχαια έχθρα. Αυτό που διακυβεύεται στην περιοχή, λέει, δεν είναι η επικράτηση των Αλβανών ή των Σέρβων, αλλά το κύρος και η θέση των μεγάλων δυνάμεων. Συνήθως, η προσήλωση των Σέρβων στο Κοσσυφοπέδιο ερμηνεύεται από την πεποίθησή τους ότι αποτελεί το «λίκνο του σερβικού πολιτισμού». Με άλλα λόγια, πολλοί είναι εκείνοι που δεν θεωρούν τη στάση τους ορθολογική αλλά εντελώς συναισθηματική. Τους θεωρούν δηλαδή υπερβολικούς όταν αντιδρούν στην απομόνωση που τους οδήγησαν οι διεθνείς κυρώσεις εδώ και μια δεκαετία, στον ανελέητο βομβαρδισμό τους 79 μερόνυχτα και στον ακρωτηριασμό της χώρας τους με διεθνές φιρμάνι. Το ορθολογικό θα ήταν για κάποιους να βάλουν οι Σέρβοι το δάχτυλό τους και να βγάλουν το ίδιο τους το μάτι, να πάρουν το μαχαίρι και να ακρωτηριάσουν το ίδιο τους το χέρι, μόνο και μόνο για να βγάλουν τις μεγάλες δυνάμεις από τη δύσκολη θέση.

Η αλήθεια,
όμως, είναι πως η αλβανική ηγεσία του Κοσσυφοπεδίου ξεπούλησε τον αγώνα για την αυτοδιάθεση του αλβανικού λαού της περιοχής ήδη από το 1999, όταν προκάλεσε την ανάμειξη του ΝΑΤΟ. Έτσι μετέτρεψε κάτι που θα μπορούσε να ήταν ένας αγώνας για ανεξαρτησία σε μια «ανθρωπιστική» επιχείρηση. Κι αφού οι Αλβανοί παρουσίασαν τον εαυτό τους ως την αδύναμη πλευρά, έτσι ακριβώς τους αντιμετώπισε και η διεθνής κοινότητα: διόρισε έναν «αντιβασιλιά» για να τους κυβερνά και έστειλε έναν στρατό κατοχής στο Κοσσυφοπέδιο. Ο αρθρογράφος Τίμοθι Γκάρτον Ας γράφει πως η καλύτερη λύση για το Κοσσυφοπέδιο και τη Σερβία είναι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ευρωπαϊκός παράδεισος όμως είναι κάτι που διαρκώς αναβάλλεται στο μέλλον εις βάρος του παρόντος. Με την υπόσχεση της ευρωπαϊκής ένταξης, η Σερβία υφίσταται όλες τις υποχρεώσεις και τις στερήσεις, χωρίς κανένα από τα υποτιθέμενα οφέλη της. Οι ηγεσίες των Σέρβων και των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου έχουν παραδοθεί στο έλεος μιας διαδικασίας που δεν την ελέγχουν και που εξαρτάται από αυθαίρετες διεθνείς πιέσεις.

Το συμπέρασμα
του Κάνλιφ είναι ένα: Το πρόβλημα δεν είναι μια εθνότητα που διεκδικεί την ανεξαρτησία της από μια άλλη, αλλά η διαιώνιση της εξάρτησης και των δύο. Κι όλα αυτά συμβαίνουν επειδή οι χώρες που προέκυψαν μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας πίστεψαν ότι θα μπορούσαν να αποκομίσουν οφέλη, παίζοντας με τις βλέψεις των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή.