ΑΙΧΜΕΣ Σκάκι και ντόμινο

Η διαδοχή στην ηγεσία ενός αριστερού κόμματος του 5% θα μπορούσε να έχει μικρή σημασία. Επιπλέον, ο πιθανότερος διάδοχος του Αλέκου Αλαβάνου δεν είναι φορέας νέων ιδεών. Κατά βάση, εκφράζει την κυρίαρχη «αντισυστημική» συνιστώσα του Συνασπισμού απέναντι στη μειοψηφική «συστημική» τάση του.

Υπό τις παρούσες συνθήκες, ωστόσο, το γεγονός μπορεί να γίνει καταλύτης ευρύτερων εξελίξεων. Ο «δικομματισμός» δεν είναι πια αυτό που ήταν. Ο ένας του πόλος, το ΠΑΣΟΚ, έχει μερικώς απολέσει, και μάλιστα αποποιηθεί, τα χαρακτηριστικά ενός κόμματος εξουσίας. Οι δύο κύριοι δημοσκοπικοί δείκτες των χαρακτηριστικών αυτών (παράσταση νίκης και πρωθυπουργική καταλληλότητα του ηγέτη) το πιστοποιούν πέρα από κάθε αμφιβολία. Από την άλλη πλευρά, η διαφορά στην πρόθεση ψήφου με τη Ν.Δ. παραμένει πεισματικά αμετάβλητη. Πρόκειται για μια κατάσταση ασταθούς ισορροπίας που θα διορθωθεί προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση: Το ΠΑΣΟΚ είτε θα ανακτήσει την προοπτική διακυβέρνησης είτε θα συρρικνωθεί.

Επί του παρόντος, ο «δικομματισμός», δηλαδή η ευστάθεια του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος, τελεί υπό αίρεση. Τη μεγάλη ευκαιρία της αντισυστημικής Αριστεράς την άρπαξε ο Συνασπισμός του Αλέκου Αλαβάνου και όχι το ΚΚΕ της Αλέκας Παπαρήγα. Υπό συνθήκες αστάθειας του δικομματισμού, ο Αλαβάνος κατανόησε ότι δεν έπρεπε να εμμείνει στην ισόρροπη αντιπαράθεση προς ένα σύστημα που έχει χάσει την ισορροπία του. Ευφυώς, επέλεξε να αναπληρώσει το έλλειμμα της αντιπολίτευσης, να αντιπαρατεθεί στον ισχυρότερο πυλώνα του συστήματος ώστε να ροκανίσει τον ασθενέστερο.

Ωστόσο, τα όρια της απήχησης ενός μικρού αντισυστημικού αριστερού κόμματος είναι πεπερασμένα. Η αλλαγή της σκυτάλης εξυπηρετεί την προοπτική μετάθεσής τους. Υπάρχει μια αξιόλογη δεξαμενή νέων ψηφοφόρων που αποστρέφονται το σύστημα ή την πολιτική. Το αμάλγαμα «αντισυστημικών» και «απολιτικών» είναι μια δυνατότητα που προσφέρει η εποχή. Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται ότι προσφέρεται για να το πραγματοποιήσει.

Βέβαια, μια απορρόφηση «απολιτικών» στην αντισυστημική Αριστερά δεν αρκεί για να αναιρέσει τον δικομματισμό. Όμως είναι πολύ πιθανό να ασκήσει επαρκή πίεση στον ασθενή πόλο του, προς την κατεύθυνση της ανασύνθεσής του.