Η τζαζ γεννήθηκε από «λευκή» συνωμοσία

Πριν από 90 χρόνια, μια λευκή μπάντα από τη Νέα Ορλεάνη κάνει την πρώτη τζαζ ηχογράφηση στην ιστορία και πουλάει ένα εκατομμύριο. Μία επανέκδοση μας το θυμίζει
Γύρω στα 1916 χιλιάδες Νέγροι του Νότου των ΗΠΑ παίρνουν τον δρόμο για τις βόρειες πολιτείες ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα των μεγάλων βιομηχανιών που ζητούν επειγόντως φτηνό εργατικό δυναμικό.

Η εφημερίδα «Chicago Defender» διαλαλεί: «5 δολάρια ημερομίσθιο για τους ανειδίκευτους έγχρωμους εργάτες». Εκείνοι μεταναστεύουν μαζικά ευελπιστώντας σε μια πιο αξιοπρεπή ζωή. Πιστεύουν ότι εκεί θα εξασφαλίσουν τον επιούσιο και ότι θα ξεφύγουν από τον ασφυκτικό ρατσισμό που ανθεί στον Νότο. Για ακόμα μια φορά, όπως πριν από χρόνια, όταν καταργήθηκε επίσημα η σκλαβιά, οι ελπίδες τους θα διαψευσθούν με τον πιο σκληρό τρόπο.

Η νότια πλευρά του Σικάγου, το περίφημο «South Side», θα γίνει ένα τεράστιο γκέτο μέσα στο οποίο θα συγκατοικήσουν η φτώχεια, ο γκανγκστερισμός, ο παράνομος τζόγος, το φτηνό αλκοόλ, ο τρόμος για τη ρατσιστική έξαρση που παραμονεύει έξω από το γκέτο αλλά και η ανάγκη να βγουν στην επιφάνεια όλα εκείνα τα πολιτισμικά στοιχεία που καθιστούν κοινότητα τους εξαθλιωμένους αυτούς οικονομικούς μετανάστες. Και αυτά δεν θα είναι άλλα από τις πιο ζωντανές και παλλόμενες εκφάνσεις της αφροαμερικάνικης μουσικής παράδοσης, δηλαδή μπλουζ και τζαζ.

Το δυτικότροπο ragtime ήταν ήδη δημοφιλές στον Βορρά, οι μουσικοί, όμως, της Νέας Ορλεάνης, που φτάνουν στο Σικάγο, κομίζουν κάτι διαφορετικό. Αυτό, τουλάχιστον, φαίνεται από την αντίδραση του μεγάλου κοινού (κυρίως λευκού, που συχνάζει τα βράδια στο «South

ΙΝFΟ

Από την Classic Jazz Αrchive κυκλοφορεί η διπλή κασετίνα που συνοδεύεται από ένα ένθετο 20 σελίδων με τις πιο αντιπροσωπευτικές ηχογραφήσεις της Οriginal Dixieland Jazz Βand.

Side» για να ξεφαντώσει). Μια λευκή μπάντα από τη Νέα Ορλεάνη κλείνει εκεί το πρώτο «αξιοπρεπές συμβόλαιο» σ΄ ένα από τα πιο «αξιοπρεπή μαγαζιά». Τoν Μάρτιο του 1916, στο Sciller΄s Cafe όπου εμφανίζονται, γίνεται το αδιαχώρητο μέχρι τις δύο το πρωί. Συνωστισμός που ούτε η αστυνομία μπορεί να ελέγξει. «Give us more jass!» φωνάζει το κοινό, ενώ το αλκοόλ ρέει ακατάπαυστα.

Αυτή η λευκή ορχήστρα είναι η ιστορική Οriginal Dixieland Jass (και όχι jazz ακόμη) υπό τη διεύθυνση του ιταλικής καταγωγής υιού ενός τσαγκάρη από τη Νέα Ορλεάνη, του κλαρινίστα Νικ Λαρόκα του οποίου το όνομα έμελλε να περάσει στην ιστορία της τζαζ και μάλιστα πολύ νωρίτερα από του Λούι Άρμστρονγκ, του Κινγκ Όλιβερ και του Σίντνεϊ Μπεσέ που είχαν δώσει το πρώτο φως σε αυτή τη μουσική. Άλλωστε, κυρίως, χάρη σε αυτούς και σε όλους εκείνους τους ανώνυμους Κρεολούς και Νέγρους καλλιτέχνες της Νέας Ορλεάνης, η τζαζ, που πήρε σάρκα και οστά σε αυτή την πόλη, πέρασε τα στενά σύνορα του φολκλόρ για να γίνει εξατομικευμένη τέχνη.

Πράγματι, εκεί στη νότια πλευρά της Πόλης των Ανέμων, εκεί όπου έγινε δημοφιλέστατη η λευκή ΟDJΒ χρησιμοποιώντας μια μουσική γλώσσα στη δημιουργία της οποίας πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν διαδραματίσει οι έγχρωμοι μουσικοί της Νέας Ορλεάνης, εκεί όπου ο Νικ Λαρόκα ισχυρίστηκε ότι ήταν ο «δημιουργός της τζαζ», εκεί, την ίδια εποχή οι μαύρες ορχήστρες που έφταναν από τη Νέα Ορλεάνη έπαιξαν την πιο παλλόμενη και αυτοσχεδιαστική τζαζ.

Εκεί μερικά χρόνια αργότερα, ο Λούις Άρμστρονγκ και ο πιανίστας Ερλ Χάινς θα ηχογραφήσουν τις πραγματικά πρώτες μεγάλες σελίδες της τζαζ τέχνης και αυτή τη φορά καθόλου συμπτωματικά, επειδή έφτασαν πρώτοι εκεί ή επειδή μια λευκή μπάντα «έχει περισσότερα δικαιώματα» στην καλλιτεχνική φήμη αλλά επειδή κόμιζαν μια αυθεντική μουσική αισθητική.


Γκάνγκστερ, απόρριψη και «δολοφονίες»

Το σουξέ που είχε η ΟDJΒ στο Σικάγο θα μεταφερθεί γρήγορα στη Νέα Υόρκη. Ένα πολύ σικάτο μαγαζί της νύχτας που ανήκε σε φημισμένους γκάνγκστερ θα τους παραχωρήσει τη σκηνή του. Θα το επισκεφθεί όλη η καλή και η κακή κοινωνία της Νέας Υόρκης. Η επιτυχία είναι και εδώ τόσο μεγάλη ώστε να ανοίξει την όρεξη των δισκογραφικών εταιρειών. Το Φεβρουάριο του 1917, μια τζαζ ορχήστρα θα διαβεί για πρώτη φορά το κατώφλι του στούντιο ηχογράφησης: «Livery Stable Βlues» και «Οriginal Dixieland Οne Step» είναι τα δύο πρώτα κομμάτια που πρωτοηχογραφούνται.

Ακούγοντάς τα οι τεχνικοί της Columbia θα τα κρίνουν «ακατάλληλα για κυκλοφορία λόγω της κάκιστης μουσικής τους ποιότητας».

Η Victor θα αδράξει την ευκαιρία.

Θα τα ξαναηχογραφήσει για λογαριασμό της.

Μέσα σε ελάχιστους μήνες θα πουληθούν πάνω από ένα εκατομμύριο κόπιες!

Είναι το πρώτο ηχητικό ντοκουμέντο της τζαζ και συγχρόνως η πρώτη σελίδα της ιστορίας της που φέτος μετράει 90 χρόνια.

Στα 1919, δύο χρόνια μετά την πρώτη της ηχογράφηση, η φήμη της ΟDJΒ θα φτάσει στην Ευρώπη. Στο Λονδίνο ο Γεώργιος ο Ε΄ θα παρακολουθήσει μια συναυλία της. Την επομένη η εφημερίδα «Τhe Star» θα γράψει:

«Είναι πολύ ενδιαφέρον να βλέπει κανείς πώς πέντε μουσικοί κάνουν ό,τι περνάει απ΄ το χέρι τους για να δολοφονήσουν τη μουσική!».