[ ΑΙΧΜΕΣ ] Δομημένες συντάξεις;

Το χαρμόσυνο νέο έρχεται από το ΠΑΣΟΚ: Το Κίνημα οργανώνει από σήμερα «εξόρμηση για το Ασφαλιστικό» σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Μέχρι στιγμής, δεν γνωρίζουμε τις ακριβείς προθέσεις της κυβέρνησης για το ζήτημα. Όμως, και οι θέσεις του ΠΑΣΟΚ παρέμεναν ομιχλώδεις. Κατά βάση, και τα δύο κόμματα κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Το ΠΑΣΟΚ απλώς ισχυρίζεται ότι μπορεί να κάνει τα πράγματα καλύτερα: Να δώσει μεγαλύτερη κατώτατη σύνταξη, να ενοποιήσει τα Ταμεία με επωφελέστερο τρόπο για τους ασφαλισμένους, να αποθαρρύνει πειστικότερα την πρόωρη έξοδο από την εργασία και, κατά τα λοιπά, να εφαρμόσει πιστότερα την «ισχύουσα νομοθεσία».

Βασικό στοιχείο της τελευταίας, όπως διαμορφώθηκε με τους νόμους Σιούφα (1992) και Ρέππα (2002), είναι η τριμερής χρηματοδότηση. Στην ουσία, πρόκειται για τη συγχρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος από τη φορολογία και τη μετατροπή των ασφαλιστικών ελλειμμάτων σε δημοσιονομικά ελλείμματα. Αν το φορολογικό σύστημα είναι άδικο, με έμφαση στους έμμεσους φόρους, και η αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων οδηγεί σε μείωση των κοινωνικού χαρακτήρα δημοσίων δαπανών, όπως η υγεία και η παιδεία, η πραγματική τελική ωφέλεια για τους ασφαλισμένους γίνεται κάτι περισσότερο από αμφίβολη.

Ωστόσο, στο πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, εμφανίζονται διατυπώσεις περί «ενίσχυσης της ανταποδοτικής σχέσης εισφορών- παροχών» και «εθνικής αποταμίευσης». Πρόκειται για σαφείς ενδείξεις μετάβασης από το διανεμητικό στο κεφαλαιοποιητικό ασφαλιστικό σύστημα. Εδώ υπάρχει ουσιώδης διαφορά. Στο διανεμητικό σύστημα ισχύει η αρχή της «αλληλεγγύης των γενεών»: Οι σημερινοί ασφαλισμένοι πληρώνουν για τους σημερινούς συνταξιούχους και οι αυριανοί για τους αυριανούς. Στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα οι ασφαλισμένοι φτιάχνουν κομπόδεμα για να το χρησιμοποιήσουν μελλοντικά για πάρτη τους. Στην πράξη, οι συντάξεις τους συνδέονται σε βάθος χρόνου με τις διακυμάνσεις των χρηματιστηριακών αγορών. Η επιλογή αυτή χαρακτηρίζεται σχηματικά ως «νεοφιλελεύθερη».

Βεβαίως, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Υπάρχει η δυνατότητα μεικτών (διανεμητικών- κεφαλαιοποιητικών) συστημάτων και, σε κάθε περίπτωση, η αποτελεσματικότητα της επιλογής κρίνεται από τις βασικές επιμέρους ρυθμίσεις, δικλίδες και θεσμικές εγγυήσεις. Ωστόσο, σε μια χώρα με την πρόσφατη τραυματική εμπειρία των δομημένων ομολόγων, η άμεση εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού συστήματος φαντάζει τουλάχιστον προβληματική.

Τι πρεσβεύει, εντέλει, το ΠΑΣΟΚ; Ιδού η ευκαιρία να το ξεκαθαρίσει, σαν υπεύθυνο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, πέρα από τη συνθηματολογία των ημερών.