Στην Ανάπαυλα

Η Κυρία Μαρία Χορς

Πρεμιέρα για φέτος την περασμένη εβδομάδα και- πράγμα αστείο και χαριτωμένο (δεν το τολμάω το «γελοίο»)- υπήρχε στον αέρα μια αγωνία, ένα…, ένα τι; Δεύτερη χρονιά παίζουμε, ξέρουμε τις αντιδράσεις του κοινού, τις δικές μας επιδόσεις, τι ψάρια πιάνουμε. Κι όμως, στο βλέμμα ένα χάσιμο το διέκρινες καθαρά. Μια φούρια στα καμαρίνια. Ένα «θα αρέσει;» «Πώς θα πάει;» Λες και πρώτη φορά παίζαμε την παράσταση. Τι σόι επάγγελμα κι αυτό, με την αμφιβολία σφραγίδα στο βιβλιάριο ενσήμων. Περίμενα τη σειρά μου στην κουίντα, πήρα μια βαθιά ανάσα και, όπως κάθε φορά, άρχισα να χαλαρώνω μ΄ έναν τρόπο που έχω μάθει – πάνε χρόνια τώρα- από τη σχολή. Μας το δίδαξε η Κυρία Μαρία Χορς. Κι όπως κάθε φορά, περνάει απ΄ το μυαλό μου φευγαλέα η μορφή της. Βγαίνω στη σκηνή, καλησπερίζω το κοινό και βλέπω το πρόσωπό της, που μόλις είχα στο μυαλό μου. Λέω, δεν μπορεί, θα το ΄φερα μαζί μου. Κι όμως όχι, ήταν εκεί, στην πλατεία. Η μορφή της στολισμένη με μικρά μαργαριτάρια. Στα μαλλιά; Στον λαιμό; Στη φαντασία μου; Έτσι όπως είχε μείνει σαν ένα κόσμημα στη μνήμη; Ήταν μεγάλη τύχη για μένα που υπήρξα, ή καλύτερα που είμαι, μαθητής της. Δεν ήταν μάθημα εκφραστικού χορού η ώρα της. Ή μπορεί να ΄ταν κι αυτό, αλλά ουσιαστικά η Κυρία Χορς δίδασκε Θέατρο. Πράγματα τόσο απλά, ώστε δυσεύρετα. Μια ανάσα. Ένα λύγισμα στη μέση. Ο ρυθμός του σώματος και πώς ακολουθεί τον λόγο ή τον υπονομεύει. Ένα βλέμμα πως για να «γράψει» αληθινό πρέπει να μείνει μετέωρο και εν ακινησία, χωρίς να προδώσει το αίσθημα, αλλά να το τονώσει. Ο τρόπος που περιμένεις να βγεις, που πρέπει όλα σου τα μέλη να είναι χαλαρά κι όμως ένας ηλεκτρισμός να καραδοκεί σε όλο σου το σώμα. Πού θα μετατοπίζεις κάθε φορά το βάρος σου, σαν να το εξαφανίζεις. Πώς να ετοιμάζεις τη δύσκολη στιγμή χωρίς να τη φοβάσαι, μα να την καλοπιάνεις και να την επικαλείσαι. Με λίγα λόγια, δίδασκε το Μεγάλο Αλφαβητάριο της Τέχνης. Τη θυμάμαι σ΄ ό,τι κι αν κάνω μαζί με άλλους δυο, τρεις το πολύ ανθρώπους που φώτισαν τη ζωή μου. Κι όχι μόνο στην τάξη… Σ΄ ένα σπίτι, Ναυάρχου Νικοδήμου, στην Πλάκα που ΄χε σημάδι στην αυλή του ένα τεράστιο πεύκο. Μια μακαρονάδα αλ όλιο, πώς τσίριζε το λάδι στη φωτιά, σαν μνήμη ξαφνική κι επίμονη. Στην Επίδαυρο να κατεβαίνει σαν τραγικό πουλί ακροπατώντας τις κερκίδες. Κι άλλες φορές σε μάθημα ο τρόπος που σήκωνε τις πτυχές της πλούσιας μακριάς φούστας να στερεώσει την άκρη της στη μέση μετατρέποντας το φτηνό εργαλείο της δουλειάς σ΄ ομηρικό χιτώνα. Κι ο λόγος της πάντα ήπιος, ακόμα κι όταν ήταν αυστηρός έσταζε από το στόμα της αργά σαν να μετρούσε τον ρυθμό στον χρόνο. «Το σώμα σας», έλεγε, «δεν είναι “αισθητική”, είναι καθρέφτης της ψυχής σας. Η στάση του κορμιού δεν είναι πόζα, είναι ένα αίσθημα που έμεινε ακίνητο και η στάση του περιέχει όλο τον χαρακτήρα και όλη τη ζωή του». Κι όπως μιλούσε, έδειχνε τον τρόπο τόσο απλά σαν μια φυσική λειτουργία. Σαν αναπνοή. Ήταν παράδεισος το «μάθημα» μαζί της. Μόνο μια φορά θυμάμαι, ίσως στην πιο δύσκολη στιγμή της ζωής της, ήρθε στην τάξη και μη θέλοντας να δείξει το μαύρο που ΄χε βάψει την ψυχή της, ήρθε σαν απουσία. Εμείς, απ΄ την άλλη μεριά, ενώ θέλαμε να της σφίξουμε το χέρι, από φόβο μη, μόλις την αγγίξουμε, σπάσει, κάναμε τους επαγγελματίες μαθητές. Μόνο σε μια στιγμή όπως εξηγούσε πώς να πέφτουμε στη σκηνή φυσικά. «Όπως και στη ζωή, όταν λιποθυμάς δεν χτυπάς. Λοιπόν χαλαρώνουμε πρώτα όχι τα πόδια. Τον λαιμό. Και μετά σιγά σιγά προς τα κάτω, λυγάμε τους ώμους, τη ράχη, τη μέση…» κι όπως το λέει, συγχρόνως το κάνει και ξαφνικά σωριάζεται κάτω, σαν ένα Άδειο, κι αντί να σηκωθεί αμέσως όπως πάντα, μένει εκεί σαν μαύρο στίγμα στο πάτωμα. Σαν μια κηλίδα στη ζωή. Μείναμε παγωμένοι, βουβοί κι ακίνητοι δεν ξέρω πόση ώρα. Μάλλον χρόνια. Μα όταν σηκώθηκε, και σηκώθηκε γοργά, σβέλτα, και σαν κάτι από ζαρκάδι, είχε λυθεί αυτός ο κόμπος στον λαιμό έσπασε το καρύδι και συνεχίσαμε το μάθημα (της Ζωής)…. Έπαιζα στην πρεμιέρα προχθές κι όλα αυτά υπήρχαν κάτω απ΄ ό,τι έλεγα σαν ένα σύννεφο από ψάρια που τρέχουν κάτω απ΄ το νερό κι η επιφάνεια ακίνητη σαν το γυαλί. Κι όχι μόνο προχθές. Η μορφή της με ακολουθεί πάντα στο θέατρο, στολισμένη με μικρά μαργαριτάρια. Στα μαλλιά; Στον λαιμό; Στην ίδια τη μνήμη; Μικρά, στιλπνά και ιριδίζοντα μαργαριτάρια σαν δάκρυα χαράς που παγώσανε στον χρόνο.