«Το μπέικον δεν προκαλεί καρκίνο!»

Όταν είδα σε βρετανικό ταμπλόιντ τον τίτλο «Φασίστες της διατροφής», δεν μπορούσα να φανταστώ πως η καμπάνα χτυπούσε για μένα και τους συναδέλφους μου στο Παγκόσμιο Ταμείο Έρευνας για τον Καρκίνο. Καιρός λοιπόν να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους: όποιος μας βλέπει σαν μια χούφτα πουριτανούς που θέλουν να απαγορέψουν το μπέικον και δεν καταναλώνουν τίποτε άλλο πέρα από μαύρο ρύζι, νερό και λαχανικά σε μια απέλπιδα προσπάθεια να ζήσουν μέχρι τα 110, έχει σχηματίσει λάθος εικόνα.

Η έκθεση που δώσαμε στη δημοσιότητα δεν είχε ποτέ σκοπό να κάνει τους ανθρώπους να νιώσουν φόβο ή ενοχές, επειδή ο τρόπος ζωής τους δεν είναι τόσο υγιεινός όσο θα μπορούσε να είναι. Ουδέποτε επιχειρήσαμε να πούμε στον κόσμο πώς θα έπρεπε να ζει. Αν οι γείτονές μου θέλουν να τρώνε μπέικον πρωί, μεσημέρι και βράδυ, να μην ασκούνται και να έχουν παραπανίσια κιλά, είναι δικό τους θέμα. Αυτό που έχει σημασία είναι να παίρνουν αποφάσεις κατόπιν ενημέρωσης. Οι γιατροί πρέπει να δίνουν στους ανθρώπους πληροφορίες, έστω και αν κάποιες από αυτές δεν είναι καλοδεχούμενες.

Αυτές ακριβώς τις πληροφορίες δίνει η έκθεσή μας. Ένας από τους στόχους της, ήταν να καλύψει ένα κενό πληροφόρησης. Συνεχώς δημοσιεύονται νέες έρευνες για το τι αυξάνει και τι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και όπως είναι φυσικό, κάποια από τα συμπεράσματα αυτών των ανεξάρτητων ερευνών μοιάζουν αντικρουόμενα. Ακόμα και όταν δεν είναι αντικρουόμενα, όμως, το ευρύ κοινό δεν μπορεί να γνωρίζει πόσο βάρος πρέπει να δώσει σε κάθε έρευνα. Οι άνθρωποι λοιπόν μπερδεύονται και γίνονται κυνικοί.

Τα στοιχεία. Η αρμόδια επιτροπή μελέτησε όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία για το πώς επηρεάζει η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και το σωματικό βάρος τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου, και κατέληξε σε δέκα πρακτικά βήματα που μπορεί να ακολουθήσει κανείς ώστε να προφυλαχθεί. Έχει όμως σημασία να επισημάνουμε ότι πρόκειται για συστάσεις- όχι για τις δέκα εντολές. Ας πάρουμε για παράδειγμα το ζήτημα του μπέικον. Ούτε στιγμή δεν είπαμε ότι αν κάποιος τρώει μπέικον καθημερινά θα εκδηλώσει καρκίνο του παχέος εντέρου.

Αυτό που λέμε είναι ότι κάποιος που τρώει μπέικον καθημερινά έχει περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσει καρκίνο σε σύγκριση με κάποιον που δεν καταναλώνει καθόλου επεξεργασμένο κρέας.

Ένα άλλο πράγμα που πρέπει να θυμόμαστε είναι πως παρότι η επίδραση κάθε μεμονωμένου παράγοντα στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου μπορεί να είναι σχετικά μικρή, οι παράγοντες αυτοί δρουν συσσωρευτικά. Στην πραγματικότητα, τόσο εμείς όσο και άλλοι ανεξάρτητοι ειδικοί εκτιμούμε πως περίπου μία στις τρεις περιπτώσεις καρκίνου μπορεί να αποδοθεί σε παράγοντες που έχουν σχέση με τη διατροφή, το σωματικό βάρος και τη σωματική δραστηριότητα. Αν λάβει κανείς υπόψη του πως και το κάπνισμα ευθύνεται για το ένα τρίτο των περιπτώσεων, καταλαβαίνει πόση σημασία μπορεί να έχει η αλλαγή του τρόπου ζωής.

TA NEA on line

Τα συμπεράσματα της έρευνας εδώ.

Με μικρές, καθημερινές αλλαγές

O Τύπος κάνει λάθος παρουσιάζοντας τις συστάσεις μας σαν κάτι που είτε πρέπει να τηρηθεί κατά γράμμα είτε να αγνοηθεί παντελώς. Υπάρχουν σαφείς αποδείξεις πως μπορεί κανείς να μειώσει τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου ακόμα και με μικρές, ταπεινές αλλαγές. Αν σας είναι δύσκολο να αποκλείσετε εντελώς το επεξεργασμένο κρέας από τη διατροφή σας, τότε μπορείτε να μειώσετε, για παράδειγμα, τα τέσσερα σάντουιτς με αλλαντικά που τρώτε την εβδομάδα σε δύο, ή να αρχίσετε να γυμνάζεστε για μόλις δέκα λεπτά την ημέρα. Η σωστή ενημέρωση είναι δύναμη, γι΄ αυτό και τα αρνητικά σχόλια που διάβασα με εξέπληξαν. Αξίζει ωστόσο να θυμόμαστε πως ανάλογες αντιδράσεις είχαν προκαλέσει και οι πρώτες μελέτες που συνέδεαν το κάπνισμα με τον καρκίνο, τη δεκαετία του 1950. Τίποτα δεν αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη. Σημασία έχει να περάσουμε το θετικό μήνυμα πως ο καρκίνος δεν είναι μόνο θέμα πεπρωμένου.

Ο καθηγητής Μάρτιν Γουάιζμαν είναι διευθυντής ερευνών του Παγκόσμιου Ταμείου Έρευνας για τον Καρκίνο.